Judith Goeree
De herdenkingsmis voor Francisco Franco in Madrid trok dit jaar een opvallend jong publiek én leidde tot forse spanningen buiten de kerk. Uit Spaans verslag blijkt dat de jaarlijkse bijeenkomst rond 20 november, de sterfdag van de dictator, nog altijd een levendig strijdtoneel is tussen nostalgie en verzet.
Volle kerk, ongewoon veel jongeren
Rond het middaguur stroomden honderden mensen de Parroquia de los Doce Apóstoles binnen. Volgens El País was het voor het eerst dat er meer jongeren dan ouderen aanwezig waren. Jongvolwassenen met leren jassen, zonnebrillen en telefoons in de hand mengden zich tussen oudere aanhangers van de Landelijke Stichting Francisco Franco en leden van de familie Franco, die de mis organiseerden.
Veel aanwezigen spraken openlijk over “nieuw patriottisme”. Buiten de kerk werden vlaggen verkocht met het wapenschild van het regime, foto’s van de Caudillo en andere franquistische symbolen. De sfeer was verwachtingsvol en strijdlustig. De mis zelf bleef sober: de priester hield slechts een korte toespraak om te voorkomen dat de ceremonie als politiek moment zou worden gezien.
Femen verstoort de rust
De rust rond de kerk werd abrupt doorbroken toen twee Femen-activistes met ontbloot bovenlijf verschenen. Ze droegen leuzen als “Fascisme verdient geen eer en geen glorie”. Omstanders reageerden meteen fel. Volgens meerdere Spaanse media werden de vrouwen uitgescholden, geduwd en achtervolgd door een man die een franquistische vlag bij zich droeg. Een van de activistes werd ongewenst betast. De vrouwen verlieten na enkele minuten zelfstandig de plek.
Spanningen rond historisch geheugen
De gebeurtenis legde opnieuw bloot dat het franquistische verleden in Spanje nog altijd onderwerp is van scherpe strijd. De aanwezigheid van zoveel jongeren schuurt bovendien met het idee dat nostalgie naar het regime slechts leeft onder de generatie die het bewust heeft meegemaakt.
Een enquête van onderzoeksbureau 40dB, aangehaald door El País, toont dat een significant deel van de Spaanse jongeren in bepaalde omstandigheden openstaat voor een autoritair regime. Deze cijfers geven context aan de opvallende jongere aanhang tijdens de bijeenkomst van 20 november.
Het stille ongemak binnen de kerk
Binnen de kerk bleef de ceremonie ondanks de commotie buiten relatief kalm. Toch was de spanning voelbaar. Na afloop vormden zich lange rijen voor de communie, en buiten klonken franquistische liederen. De mis liet zien hoe twee werelden elkaar jaarlijks raken. Enerzijds van mensen die Franco als historische figuur willen eren. Anderzijds de groepen die juist strijden tegen de normalisering van zijn nalatenschap.
Bronnen: El País, La Vanguardia
Quiz over Franco: test je kennis over Spanje’s recente verleden