Else Beekman
De NAVO heeft duidelijk gereageerd op berichten dat het Amerikaanse Pentagon onderzoekt of Spanje uit de alliantie kan worden geschorst. Volgens een NAVO-functionaris is dat simpelweg niet mogelijk: het oprichtingsverdrag voorziet niet in een mechanisme om lidstaten te schorsen of uit te sluiten.
In het kort
- De NAVO stelt dat Spanje niet kan worden geschorst of uitgesloten.
- Het Pentagon onderzoekt strafmaatregelen omdat Spanje Amerikaanse militaire toegang weigerde.
- Sánchez benadrukt dat Spanje een loyale NAVO-bondgenoot blijft.
- Binnen de NAVO blijft druk bestaan op hogere Spaanse defensie-uitgaven.
De verklaring komt na berichtgeving dat het Pentagon intern nadenkt over maatregelen tegen landen die de Verenigde Staten niet hebben gesteund in de recente spanningen rond Iran. Spanje gaf de Amerikanen geen toestemming voor militair gebruik van de bases in Rota (Cádiz) voor de marine en Morón de la Frontera (Sevilla) voor de luchtmacht en het luchtruim.
Volgens een functionaris van de NAVO kan een land alleen vrijwillig uit de alliantie stappen. Zelfs de Verenigde Staten, als belangrijkste bondgenoot, hebben niet de bevoegdheid om een ander lid te verwijderen. Daarmee lijkt het Amerikaanse idee juridisch onhaalbaar.
Frustratie in Washington
De discussie ontspruit uit groeiende frustratie binnen de Amerikaanse regering over Europese bondgenoten, waar Donald Trump al langer kritiek op uit. In interne communicatie van het Pentagon wordt gesproken over het “straffen” van landen die onvoldoende meewerken aan Amerikaanse militaire operaties.
Het gaat specifiek om zogenoemde ABO-rechten (Access, Basing and Overflight), die essentieel zijn voor militaire logistiek. Spanje weigerde die in dit geval, wat slecht is gevallen in Washington.
Sánchez sust de situatie
De Spaanse premier Pedro Sánchez probeert de ophef te temperen. Hij benadrukt dat Spanje zich baseert op officiële standpunten en niet op interne e-mails. Daarmee wil hij volgens de krant El Mundo voorkomen dat een intern Amerikaans idee een diplomatieke crisis wordt.
Volgens Sánchez is Spanje een betrouwbare bondgenoot. Hij wijst erop dat het land inmiddels meer dan 2% van het bbp aan defensie besteedt en actief deelneemt aan NAVO-missies in Oost-Europa. “Er is geen reden tot onrust,” aldus de premier.
Druk op defensie-uitgaven blijft
Toch klinkt binnen de NAVO ook kritiek. Achter de schermen zou worden getwijfeld of de huidige Spaanse defensie-inspanningen voldoende zijn. Mogelijk zal Madrid de komende jaren extra moeten investeren om aan alle verwachtingen te voldoen.
Oproep tot eenheid
Ook andere Europese leiders reageren terughoudend op de Amerikaanse toon. De Italiaanse premier Giorgia Meloni benadrukt dat de NAVO juist nu eensgezind moet blijven. Volgens haar is samenwerking binnen de alliantie essentieel in de huidige geopolitieke situatie.
De controverse onderstreept opnieuw de spanningen binnen het bondgenootschap met steeds zichtbaardere verschillen in prioriteiten en militaire bijdragen. Toch lijkt wel duidelijk dat Spanje gewoon NAVO-lid blijft, of Washington dat nu bevalt of niet.