Treinramp Adamuz: onderzoek geblokkeerd omdat deskundige mogelijk te dicht bij Adif staat

Vier en een halve maand na de dodelijkste treinramp in de recente Spaanse geschiedenis is de technische recherche vastgelopen in bureaucratie, juridische procedures en een deskundige die mogelijk te dicht bij spoorwegbedrijf Adif staat. 

Op 18 januari 2026 ontspoorde bij het dorp Adamuz (Córdoba) een hogesnelheidstrein van Iryo, die vervolgens frontaal in botsing kwam met een trein van Alvia op het tegenspoor. 46 mensen kwamen om het leven. Ruim honderd raakten gewond. Spanje was geschokt en de regering beloofde antwoorden.

Onderzoek geblokkeerd en zwarte dozen nog dicht

Die antwoorden laten nog steeds op zich wachten. De zwarte dozen van beide treinen zijn tot op de dag van vandaag nog niet geanalyseerd. Terwijl deze normaliter de belangrijkste bron van informatie vormen bij elk ernstig spoorwegongeval.

De reden: de deskundige die daarvoor was aangewezen, is door een van de aanklagers gewraakt. Ze zou eerder een arbeidsrelatie hebben gehad met Adif, de Spaanse spoorwegbeheerder, of met een van diens onderaannemers. En Adif is nu juist een van de partijen die mogelijk verantwoordelijk is voor de ramp. De rechter in Montoro moet zich nog over dit wrakingsverzoek uitspreken. Tot die tijd ligt het onderzoek stil.

Maar zelfs als die kwestie wordt opgelost, moet de regionale overheid van Andalusië nog groen licht geven voor het budget van het deskundigenonderzoek. Dat is ook nog niet gebeurd.

Wat brak er eigenlijk: de rail of de las?

Parallel aan de strafrechtelijke procedure loopt het technisch onderzoek van de CIAF, de Spaanse Commissie voor Onderzoek van Spoorwegongelukken. Ook daar gaat het niet snel.

De metaalanalyse van de gebroken spoorstaven en de lassen op de precieze plek van de ontsporing is nog altijd niet afgerond, terwijl deze cruciaal zijn om te begrijpen wat er precies gebeurde. De centrale vraag over wat er als eerste bezweek, de rail of de las, blijft daarmee onbeantwoord. En was die las misschien gemaakt van twee incompatibele materialen, of zat er een fout in de uitvoering?

Een eerdere CIAF-rapport uit maart wees erop dat er al tot 22 uur vóór het ongeluk een spanningsval in het spoor was gemeten. Dat signaal duidde mogelijk op een breuk. Maar sindsdien is er geen enkel nieuw officieel document gepubliceerd, terwijl bronnen dicht bij de commissie al eind april een nieuw rapport als ‘op handen zijnd’ omschreven. Dat rapport is er nog steeds niet.

“Hij had niet gesoldeerd”

Intussen proberen nabestaanden gehoor te krijgen. Een delegatie van slachtofferfamilies sprak onlangs met minister van Transport José Luis Ábalos Puente. Ze vroegen hem om af te treden. Zijn reactie, die inmiddels de ronde doet: ‘Ik heb die rail niet gesoldeerd.’

Een veelzeggende zin over de toon van het gesprek ¡en over hoe ver de afstand is tussen de mensen die verlies leden en de mensen die besluiten nemen.

Wat er wél is gevonden

Toch is er wel iets. CIAF-voorzitter Iñaki Barrón verklaarde voor een Senaatscommissie dat ‘alles wijst’ op een infrastructuurprobleem. Daarvoor zou Adif verantwoordelijk zijn. Hij noemde het ongeluk ’toevallig, maar met een enorme lading pech.’ Een formulering die bij nabestaanden hard aankwam.

De commissie zegt ook al ‘betrouwbare bevindingen’ te hebben op basis van wat wél is geanalyseerd en wil die doorgeven aan het Agentschap voor Spoorwegveiligheid voor toekomstige aanbevelingen. Maar een volledig rapport met conclusies, oorzaken, aanbevelingen is er vooralsnog niet.

Nabestaanden en slachtoffers wachten

Vier en een halve maand na de ramp weten de nabestaanden nog altijd niet precies wat er die ochtend in januari misging. De zwarte dozen zijn dicht. De metaalanalyse loopt. De rechter beslist nog. En de regionale overheid heeft het budget nog niet goedgekeurd.