Else Beekman
Elke ochtend grijpen ruim een miljoen mensen in Spanje naar een stripje pillen dat hen zou moeten beschermen tegen een nieuw hartinfarct. Maar uit een groot internationaal onderzoek blijkt nu dat deze hartmedicatie voor de meeste patiënten helemaal geen zin heeft. Sterker nog: vooral bij vrouwen kunnen de veelgebruikte betablokkers meer kwaad dan goed doen.
Het onderzoek, REBOOT genoemd, is uitgevoerd in ruim honderd ziekenhuizen in Spanje en Italië. Bijzonder is dat de farmaceutische industrie er geen rol in speelde. Meer dan 8.500 mensen die een hartinfarct hadden overleefd, deden mee. Hun gezondheid werd gemiddeld vier jaar gevolgd.
De resultaten zijn onthutsend. Bij de grootste groep, patiënten met een zogenoemd ongecompliceerd infarct, hadden de medicijnen geen enkel effect. Bij vrouwen in deze categorie lag het risico op overlijden, een nieuw infarct of een ziekenhuisopname zelfs 45% hoger dan bij vrouwen die geen betablokkers kregen.
‘Een bom onder de richtlijnen’ rond hartmedicatie
Volgens cardioloog Borja Ibáñez van het Spaanse onderzoeksinstituut CNIC slikken in Spanje alleen al zo’n 1,2 miljoen mensen dagelijks betablokkers zonder dat dit iets oplevert. In dagblad El País noemt hij de uitkomst over deze hartmedicatie “een bom onder de richtlijnen” die artsen wereldwijd jarenlang volgden.
Zijn collega Valentín Fuster, werkzaam in Madrid én in New York, is stellig: “Ik schrijf deze middelen al tien jaar niet meer voor bij ongecompliceerde infarcten. Maar nu is er eindelijk hard bewijs dat dit de juiste keuze is.”
Hoe kan dat?
Betablokkers bestaan al sinds de jaren zeventig en waren destijds nuttig, omdat andere behandelingen nog niet bestonden. Maar met de komst van moderne technieken, zoals het plaatsen van stents die een vernauwd bloedvat openhouden, is die noodzaak grotendeels verdwenen. Toch bleven de pillen jarenlang standaard voorgeschreven.
Betablokkers wel nuttig in andere gevallen
Het onderzoek betekent niet dat betablokkers voortaan in de prullenbak kunnen. Ze blijven belangrijk bij onder meer hoge bloeddruk, hartfalen, angina pectoris en hartritmestoornissen. Alleen bij de grote groep patiënten die een ongecompliceerd hartinfarct heeft doorgemaakt, blijken ze achterhaald.
Wat betekent dit voor patiënten?
Artsen verwachten dat de internationale behandelrichtlijnen snel zullen worden aangepast. Dat kan grote gevolgen hebben: miljoenen mensen wereldwijd zullen een ander medicijn of zelfs helemaal geen vervolgmedicatie meer krijgen.
Wie nu betablokkers slikt na een infarct, hoeft overigens niet zelf te stoppen. Het advies van de onderzoekers is duidelijk: overleg altijd eerst met de behandelend cardioloog of huisarts.
Bedenkers van afslankmedicijnen Ozempic en Wegovy winnen belangrijke prijs in Spanje