Pedro Sánchez in openbaar gevecht met ‘technooligarchen’

De Spaanse premier Pedro Sánchez heeft tijdens een toespraak in Bilbao hard uitgehaald naar wat hij zelf ‘technooligarchen’ noemt. Het openbare gevecht met grote techbedrijven laaide de afgelopen dagen op nadat Sánchez aankondigde sociale media voor kinderen onder de 16 jaar te willen verbieden.

Die plannen leidden tot felle reacties van techbazen als Elon Musk en Telegram-oprichter Pável Dúrov, die de voorstellen zien als een bedreiging voor de vrijheid van meningsuiting. Met zijn uitspraken mengt Sánchez zich nadrukkelijk in het Europese debat over strengere regels voor sociale media.

Strijd tegen ‘de bazen van het algoritme’

Tijdens de afsluiting van het VIII Congreso Nacional de Industria in Bilbao benadrukte Sánchez dat staten niet machteloos mogen toekijken. “De stem van de democratie zal niet worden gebroken door de bazen van het algoritme,” zei hij krachtig. De premier verwees hiermee naar recente gebeurtenissen, waaronder een bericht dat Telegram-oprichter Pável Dúrov deze week stuurde naar miljoenen Spaanse gebruikers. Daarin uitte Dúrov openlijke kritiek op Sánchez’ beleid. Hij gaf een ‘rood alarm’ voor vrije meningsuiting en  sprak over een ‘surveillancestaat’.

Jongeren beschermen tegen giftige online wereld

Sánchez’ toespraak paste in de bredere campagne van Sánchez om het internet veiliger te maken, vooral voor jongeren. Hij herhaalde zijn pleidooi om het gebruik van sociale media voor jongeren onder de 16 jaar te verbieden. “We moeten onze kinderen beschermen tegen een toxisch en ongereguleerd universum dat sociale netwerken zijn geworden,” aldus de premier. Volgens hem zijn regels nodig om rechten te beschermen, niet om innovatie te belemmeren.

‘Technologiemagnaten wanen zich boven overheden’

Sánchez stelde dat sommige technologiemagnaten zich boven overheden wanen. “Ze verkondigen dat reguleren hetzelfde is als onderdrukken en dat politiek voeren tyrannie is,” zei hij. “Maar willen we innovatie inzetten om de democratie te versterken of om die juist uit te hollen? Gaat het om het verbeteren van levens of om het vullen van zakken van enkelen?”

Zijn uitspraken sluiten aan bij een groeiende roep binnen Europa om meer grip te krijgen op techplatforms zoals X (voorheen Twitter) en Telegram. Zowel desinformatie als datamisbruik zijn belangrijke zorgen. Sánchez’ boodschap is duidelijk: de democratie moet zich kunnen verdedigen tegen wie haar wil ondermijnen via technologie.

Weerwoord op ‘machtsisbruik’ en teveel ‘controle’

Sánchez roept met zijn harde toon ook kritiek op. Die komt zowel uit politieke hoek als van internetdeskundigen en de betrokken technologiebazen zelf. Zij waarschuwen dat de voorstellen van de Spaanse regering kunnen doorschieten en juist fundamentele vrijheden onder druk zetten.

Telegram-oprichter Pável Dúrov reageerde fel op de uitspraken van de premier. In een bericht dat hij deze week rechtstreeks naar miljoenen Telegram-gebruikers stuurde, stelde hij dat de plannen van Sánchez de vrijheid van meningsuiting bedreigen. Volgens Dúrov dreigt Spanje, onder het mom van bescherming, af te glijden richting meer toezicht en controle. Hij sprak van maatregelen die „niet beschermen, maar beperken”, en waarschuwde voor een overheid die te ver ingrijpt in digitale communicatie.

Ook Elon Musk, eigenaar van X, liet zich kritisch uit over de koers van de Spaanse regering. In berichten op zijn platform beschuldigde hij Sánchez ervan de macht van de staat te misbruiken om ongewenste meningen te beperken. Volgens Musk worden regels tegen desinformatie te gemakkelijk gebruikt als instrument om politieke controle uit te oefenen, al gaf hij geen concrete alternatieven.

Vox: Sánchez leidt af van binnenlandse problemen

Vanuit Spanje zelf klinkt eveneens kritiek. Oppositiepartijen, waaronder Vox, spreken van een „gevaarlijk frame” waarin techbedrijven worden neergezet als vijanden van de democratie. Volgens hen gebruikt Sánchez grote woorden om af te leiden van binnenlandse problemen en wordt het debat zo onnodig gepolariseerd.

Brussel: let op grenzen van internationale regelgeving

Ook onder juristen en internetspecialisten bestaat twijfel. In opiniestukken in Spaanse media wordt erop gewezen dat strengere nationale regels al snel kunnen botsen met Europese wetgeving, zoals de Digitale Dienstenwet. Brussel steunt het idee van meer toezicht op grote platforms, maar waarschuwt wel dat individuele lidstaten niet zomaar eigen, verregaande sancties kunnen invoeren. Volgens deze experts is een zorgvuldige balans nodig tussen bescherming van gebruikers, innovatie en vrijheid van meningsuiting.