Judith Goeree
In het kort
- Spanje presenteert nationale strategie tegen eenzaamheid tot 2030.
- Eén op de vijf inwoners voelt zich eenzaam
- De aanpak moet zorgen voor betere samenwerking tussen staat, regio’s en gemeenten.
- Er komt meer inzet op vroegsignalering, buurtnetwerken en laagdrempelige hulp.
De Spaanse overheid gaat zich actief inzetten tegen eenzaamheid en presenteert daarvoor een nationale strategie. De ministerraad keurt dinsdag een landelijk plan goed dat de aanpak van ongewenste eenzaamheid tot 2030 moet structureren. Daarmee krijgt het thema voor het eerst een nationaal beleidskader.
Uit een landelijke barometer uit 2024 blijkt dat één op de vijf mensen in Spanje zich eenzaam voelt. Bij 13,5 procent van de bevolking houdt dat gevoel al langer dan twee jaar aan. Vooral jongeren en ouderen blijken kwetsbaar.
Routekaart tot 2030
De strategie moet richting geven aan de aanpak op nationaal, regionaal en lokaal niveau. Tot nu toe lag de verantwoordelijkheid vooral bij regio’s en gemeenten. Daardoor verschilt de inzet sterk per gebied.
Met een landelijk kader wil de regering meer samenhang aanbrengen en duidelijker vastleggen wie waarvoor verantwoordelijk is. De strategie loopt tot 2030.
Vier speerpunten
De regering kiest voor een aanpak langs vier hoofdlijnen:
- eenzaamheid structureel meenemen in beleid rond zorg, onderwijs, wonen en werk;
- investeren in sterke buurtnetwerken en gemeenschapsinitiatieven;
- inzetten op vroegtijdige signalering en ondersteuning dichtbij huis;
- meer bewustwording, kennisontwikkeling en innovatie.
Daarnaast komt er een landelijk meetsysteem. Daarmee wil de overheid beter volgen hoeveel mensen met eenzaamheid te maken hebben en of maatregelen effect hebben.
Vroegtijdige signalering eenzaamheid centraal
Een belangrijk onderdeel is vroegsignalering via zorg, onderwijs en sociale diensten. De strategie stelt voor bestaande functies beter te benutten, zoals casemanagers in de zorg en welzijnscoördinatoren op scholen.
Ook moeten mensen makkelijker terechtkunnen bij telefonische hulplijnen, online hulp en lokale steunpunten. Niet alle regio’s beschikken momenteel over dergelijke hulp.
Praktische maatregelen
De strategie noemt ook concrete voorstellen. Gemeenten kunnen bijvoorbeeld sociale taxi’s inzetten om mensen met beperkte mobiliteit toegang te geven tot culturele en sociale activiteiten.
Verder wil de regering alternatieve woonvormen stimuleren, zoals gedeeld wonen (cohousing), waarbij bewoners voorzieningen delen en meer naar elkaar omkijken. Dat moet vooral ouderen helpen om langer zelfstandig te blijven zonder te vereenzamen.
Ook wil het plan werken met vaste contactpersonen in de wijk die signalen van sociaal isolement oppikken en mensen actief in contact brengen met hulp of buurtactiviteiten.
Daarnaast wil de regering dat openbare ruimtes zo worden ingericht dat mensen elkaar makkelijker ontmoeten, met extra aandacht voor dunbevolkte en kwetsbare gebieden. Denk aan veilige pleinen, buurthuizen en toegankelijke voorzieningen, vooral in dunbevolkte en sociaal kwetsbare gebieden.
Geen apart budget
De maatregelen zijn niet verplicht voor de autonome regio’s en er komt geen apart budget. Wel richt de regering een overlegorgaan op waarin verschillende ministeries en maatschappelijke organisaties de aanpak moeten coördineren.
Met de nationale strategie erkent Spanje eenzaamheid nadrukkelijk als een maatschappelijk probleem dat gevolgen heeft voor gezondheid, welzijn en deelname aan de samenleving.
Regio en gemeente moeten plannen tegen eenzaamheid uitvoeren
Op korte termijn zal er nog weinig zichtbaar veranderen, maar de strategie moet een basis leggen voor betere samenwerking en preventie. De concrete uitwerking ligt grotendeels bij regio’s en gemeenten.