Else Beekman
Een duik in zee om even af te koelen? Rond Mallorca lukt dat niet meer zo goed als je van verfrissend zeewater houdt. De temperatuur van het zeewater bij Mallorca kwam deze week boven de 33 graden uit. Dat is een recordtemperatuur die maakt dat je bijna geen verschil meer merkt tussen water en luchttemperatuur. Nooit eerder registreerde een meetboei in open water van de Middellandse Zee zo’n hoge waarde. Wel moeten de meetgegevens nog definitief worden bevestigd.
Het opvallende cijfer komt van de meetboei bij Sa Dragonera, het onbewoonde eiland voor de westkust van Mallorca. Woensdagmiddag rond vier uur gaf die een temperatuur van ongeveer 33,2 graden aan. Dat meldt El País op basis van gegevens van Puertos del Estado en AEMET Baleares.
Die temperatuur komt aardig in de buurt van een warm bad en is volgens kenners bijzonder voor een meting buiten de kust. Daar warmt het water normaal gesproken minder snel op dan in een ondiepe en beschutte baai. Waar er nogal wat van zijn op het eiland.
Een record met een kleine slag om de arm
Over de precieze temperatuur bestaat nog een klein verschil. Cadena SER Mallorca noemt een waarde van 33,02 graden, terwijl El País spreekt van 33,2 graden. Beide media baseren zich op gegevens die door Spaanse meteorologische en maritieme instanties zijn verspreid. De uiteindelijke waarde moet nog officieel worden gevalideerd. Tot die tijd is het dus verstandiger om te spreken van ruim 33 graden en van een voorlopig record.
Dat voorbehoud verandert weinig aan het bijzondere karakter van de meting. Het vorige record van de boei bij Sa Dragonera stond op 31,8 graden en werd gemeten op 12 augustus 2024. De nieuwe waarde ligt daar ruim boven.
Recordtemperatuur zeewater Mallorca past in langere trend
De hoge temperatuur komt niet volledig onverwacht. De Balearische Zee kent al maanden temperaturen die boven het gebruikelijke niveau liggen. In april, mei en juni werden eveneens opvallend hoge waarden geregistreerd. Eerder dit jaar meldde AEMET Baleares dat vrijwel iedere dag warmer verliep dan het gemiddelde over de periode 1991 tot en met 2020. De afwijking liep in juni op tot ongeveer 2,4 graden. Een korte periode met wind kan het water aan de oppervlakte tijdelijk afkoelen, maar bij langdurige hitte, veel zon en weinig wind warmt het snel weer op.
InSpanje schreef onlangs al over de nieuwe openbare meettool van Puertos del Estado. Bijna dertig boeien langs de Spaanse kust houden daarin ieder uur de temperatuur bij. Daardoor is goed te volgen hoe snel de zee opwarmt en hoe sterk de verschillen tussen kustgebieden zijn.
De temperatuur bij één boei zegt overigens niet dat het zeewater op ieder strand van Mallorca precies even warm is. Plaatselijke wind, stroming, diepte en de ligging van een baai kunnen voor flinke verschillen zorgen. Wie er vandaag het water instapt, hoeft dus niet automatisch in een zee van 33 graden terecht te komen.
Voor vakantiegangers vooral opvallend, voor de natuur serieuzer
Voor zwemmers is warm zeewater meestal vooral een vreemde gewaarwording. Je loopt de zee in om verkoeling te zoeken en merkt dat het water nauwelijks koeler aanvoelt dan de lucht. Onder het wateroppervlak zijn de gevolgen serieuzer. Langdurige mariene hittegolven zetten planten en dieren onder druk. Sommige soorten kunnen naar koeler water trekken, maar koralen, sponzen, algen en zeegrasvelden kunnen dat niet.
Copernicus Marine Service wijst erop dat zeer warm zeewater minder zuurstof kan bevatten. Dat kan vissen en andere zeedieren treffen en de voedselketen verstoren. Warmere omstandigheden kunnen bovendien soorten bevoordelen die beter tegen tropische temperaturen kunnen, waaronder sommige invasieve soorten en kwallen.
Ook Spaanse onderzoekers zien een duidelijke ontwikkeling. Het Instituto Español de Oceanografía stelde al vast dat de temperatuur en het zoutgehalte van de Middellandse Zee op alle onderzochte dieptes toenemen. Ook mariene hittegolven komen vaker voor en worden intenser.
Een warme zee veroorzaakt niet vanzelf noodweer
Bij uitzonderlijk warm zeewater duikt al snel de vraag op of Spanje zich moet voorbereiden op een nieuwe hevig DANA-seizoen in het najaar. Maar zo eenvoudig ligt het niet. Een warme Middellandse Zee kan meer vocht en energie aan de atmosfeer afgeven. Dat kan zware neerslag versterken, maar alleen wanneer ook de andere meteorologische omstandigheden daarvoor gunstig zijn.
De temperatuur van de zee is dus één ingrediënt en geen weersvoorspelling op zichzelf. Uit de meting bij Sa Dragonera kan niet worden afgeleid dat er binnenkort noodweer komt. Voorlopig vertelt de boei vooral hoe uitzonderlijk warm de Middellandse Zee deze zomer is. Zelfs midden op open zee is afkoelen inmiddels geen vanzelfsprekendheid meer.