Judith Goeree
In het kort
- De Robla-Express rijdt over de oude kolenlijn tussen Bilbao en León.
- De spoorlijn werd in 1894 geopend voor kolentransport naar Baskenland.
- De route voert langs Valle de Mena, Guardo en Cistierna.
- Onderweg zie je overblijfselen van mijnbouw, romaanse dorpen en berglandschap.
- De driedaagse reis rijdt vooral in de zomer en is inclusief verblijf en excursies.
Dwars door groene valleien en langs verlaten mijnschachten rijdt een trein over een spoorlijn die ooit de industriële motor van Noord-Spanje was. De Robla-Express volgt het traject dat in 1894 werd geopend om kolen vanuit de mijnbekkens van León en Palencia naar de staalindustrie rond Bilbao te vervoeren.
Vandaag is de route tussen Bilbao en León geen economische levensader meer, maar een meerdaagse reis door het mijnbouwverleden van Spanje.
Een spoorlijn met een industriële missie
Aan het einde van de 19e eeuw had de staalindustrie in Baskenland enorme hoeveelheden steenkool nodig. De oplossing werd een smalspoorlijn dwars door bergachtig terrein: de Ferrocarril de La Robla.
De lijn verbond de kolenmijnen van Castilla y León met de fabrieken aan de kust. Dorpen langs het spoor groeiden dankzij de mijnbouw. Stations fungeerden als logistieke knooppunten waar dagelijks tonnen kolen richting Bilbao werden vervoerd.
Toen de mijnindustrie in de loop van de 20e eeuw grotendeels verdween, bleef het spoor liggen. De huidige trein rijdt nog altijd over dezelfde infrastructuur.
Van Bilbao naar de Valle de Mena
De reis begint in Bilbao, een stad die haar identiteit ontleende aan scheepsbouw en zware industrie. Na vertrek verandert het uitzicht snel. De trein rijdt het Baskische binnenland in, langs beboste hellingen en diepe dalen.
Een van de eerste markante landschappen is de Valle de Mena, in de provincie Burgos. Deze brede vallei vormt een natuurlijke overgang tussen het Atlantische noorden en het Castiliaanse binnenland.
Groene weiden, verspreide dorpen en oude stationsgebouwen bepalen hier het beeld. Dankzij het vochtige klimaat oogt het gebied fris en landelijk. Kleine plaatsen zoals Villasana de Mena herinneren eraan dat dit traject ooit strategisch van groot belang was.
De vallei kent bovendien een oudere geschiedenis. Romaanse kerken en middeleeuwse torens getuigen van haar ligging op historische handelsroutes tussen noord en binnenland.
Guardo: hart van de Palentijnse mijnbouw
Wanneer de trein de provincie Palencia bereikt, komt hij in het voormalige mijngebied rond Guardo.
Guardo groeide in de 20e eeuw uit tot een belangrijk centrum voor steenkoolwinning. De spoorlijn was daarbij cruciaal: zonder transport geen industrie.
De stad ligt aan de rivier Carrión en wordt omringd door bergen. Veel mijnen zijn inmiddels gesloten, maar het industriële verleden is nog zichtbaar in oude gebouwen en infrastructuur.
Cistierna: logistiek knooppunt in León
Verder oostwaarts ligt Cistierna, in de provincie León. Ook deze plaats ontwikkelde zich dankzij de mijnbouw.
Cistierna ligt in een vallei aan de voet van het Cantabrisch Gebergte. De combinatie van bergachtig terrein en spoorverbinding maakte het tot een logistiek knooppunt voor kolentransport richting Baskenland.
Langs het spoor zijn nog restanten van installaties en laadplaatsen zichtbaar. Ze herinneren aan een periode waarin kolen het economische tempo van de regio bepaalden.
Romaanse dorpen en pelgrimssteden
Het traject voert niet alleen langs industrieel erfgoed. Naarmate de trein verder Castilla y León in rijdt, openen de bergen zich naar glooiende vlaktes en landbouwgrond.
In de provincie Palencia liggen enkele van de belangrijkste romaanse kerken van Spanje, onder meer in Frómista en Carrión de los Condes. Beide plaatsen liggen op de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela.
Zo ontstaat een opvallend contrast: een spoorlijn gebouwd voor zware industrie die nu langs middeleeuwse kerken en pelgrimssteden voert.
Eindpunt León
León vormt het eindpunt van de route en is meer dan een symbolische afsluiting. De stad ligt op de overgang van het groene noorden naar de Castiliaanse hoogvlakte en was eeuwenlang een belangrijk koninkrijk binnen middeleeuws Spanje.
Blikvanger is de gotische kathedraal, beroemd om haar indrukwekkende glas-in-loodramen. Ook de Real Colegiata de San Isidoro geldt als een van de belangrijkste romaanse monumenten van Spanje. De zogeheten “Sixtijnse Kapel van de romaanse kunst” herbergt uitzonderlijk goed bewaarde fresco’s.
León staat daarnaast bekend om zijn tapas. In de wijk Barrio Húmedo krijgen bezoekers bij veel cafés nog altijd een tapa bij hun drankje. Wie langer blijft, kan ook het door Antoni Gaudí ontworpen Casa Botines bezoeken, een opvallend voorbeeld van modernistische architectuur.
Na drie dagen langs mijnstreken, valleien en romaanse dorpen eindigt de reis dus niet in een stille provinciestad, maar in een levendige historische stad waar middeleeuwse grandeur en regionaal erfgoed samenkomen.
Meer dan een treinrit
De route tussen Bilbao en León is geen snelle verbinding, maar een historische dwarsdoorsnede van Noord-Spanje.
De reis laat zien hoe een spoorlijn die ooit werd aangelegd voor kolentransport vandaag het verhaal vertelt van economische groei, verval en herbestemming. Het traject loopt niet alleen door bergen en valleien, maar ook door het industriële geheugen van Spanje.
Praktische informatie en reserveren
Wie deze reis wil maken, doet er goed aan tijdig te reserveren. De Robla-Express rijdt doorgaans in het zomerseizoen en biedt op het traject Bilbao–León een driedaagse reis (2 nachten). Daarnaast is er een langere variant, de Ruta del Peregrino, met begin en einde in Oviedo.
Indicatieve prijzen beginnen rond €2.300 per tweepersoonscoupé (ongeveer €1.300 per persoon). Afhankelijk van seizoen en vertrekdatum kan dit oplopen tot circa €1.700 per persoon.
Inbegrepen zijn:
- Overnachtingen in privécoupé met eigen badkamer
- Volpension
- Excursies en entreegelden
- Gidsbegeleiding
- Busvervoer voor uitstappen
Reserveren kan via onder andere via de website Expreso de la Robla. Vertrekken vinden meestal plaats op vaste dagen in de zomerperiode.
Mijnbouw en Middeleeuwse cultuur in een reis
De Bilbao–León-route is vooral interessant voor reizigers die het minder bekende noorden van Spanje willen zien: voormalige mijnstreken, romaanse dorpen en bergvalleien die je normaal niet op een standaard rondreis tegenkomt. In drie dagen krijg je een indruk van de Baskische industriegeschiedenis tot Castiliaanse middeleeuwse cultuur, zonder steeds van hotel te wisselen.