Else Beekman
Voor het eerst is in Spanje een gedeeltelijke hartkleptransplantatie uitgevoerd bij een baby jonger dan één jaar. Artsen volgden een innovatief transplantatieproces van hartkleppen waardoor het implantaat met het kind meegroeit. Dit voorkomt toekomstige risicovolle operaties.
De transplantatie werd uitgevoerd in het Gregorio Marañón Ziekenhuis in Madrid bij de zeven maanden oude Mariami en vormde meteen een medische mijlpaal: de eerste transplantatie van hartkleppen in Europa bij een kind jonger dan één jaar. Voor jonge patiénten met ernstige hartafwijkingen, maar met een nog goed werkende hartspier biedt deze nieuwe techniek uitkomst.
In deze gevallen kregen de kinderen vaak mechanische of biologische hartkleppen. Omdat die niet met hun lichaam meegroeien moesten ze in hun jeugd meerdere keren aan hun hart geopereerd worden om de kleppen weer te vervangen. Dankzij deze nieuwe aanpak is dat mogelijk niet meer nodig.
Complexe hartkleptransplantatie met meerdere primeurs
Wat de operatie extra bijzonder maakte was de combinatie erin van drie vooruitstrevende technieken. Allereerst was er sprake van een incompatibele bloedgroep tussen donor en ontvanger. Ten tweede was het donorhart afkomstig van een donatie in gecontroleerde hartstilstand. Daarbij worden organen uitgenomen nadat de hartfunctie planmatig is stopgezet.
Tot slot werd niet het hele hart, maar alleen het noodzakelijke klepweefsel getransplanteerd. De overige hartfunctie van Mariami was voldoende. “Het voordeel is dat dit menselijke weefsel kan meegroeien met het kind, iets wat met kunstmatige kleppen onmogelijk is,” aldus kinderhartchirurg Juan Miguel Gil Jaurena tegen persbureau EFE.
Oplossing voor ernstige aangeboren hartafwijkingen
Elk jaar worden in Spanje ongeveer 4.000 kinderen geboren met ernstige hartproblemen. Voor hen biedt deze nieuwe methode hoop. “We kunnen nu een duurzame oplossing bieden voor complexe aangeboren hartafwijkingen,” verklaart Manuela Camino, hoofd van het kinderharttransplantatieprogramma in het ziekenhuis.
Slimmer gebruik van schaarse donorharten
De techniek van deze hartkleptransplantatie opent ook deuren om schaarse donorharten voor kinderen beter te benutten. In sommige gevallen kunnen hartkleppen worden gebruikt, ook als de hartspier zelf ongeschikt is. Bovendien ontstaat er een zogeheten domino-effect: wanneer een kind een volledig hart krijgt, kunnen diens bruikbare hartkleppen alsnog worden doorgegeven aan andere patiënten.
Zo kunnen meerdere jonge levens worden gered met één donorhart, wat van onschatbare waarde is gezien het beperkte aanbod van geschikte kinderharten.
Spanje wereldleider in orgaantransplantaties
Spanje blijft wereldleider in orgaantransplantaties, met vooruitstrevende technieken zoals donatie in asistolia en ECMO-preservatie die records breken. In 2024 werden in Spanje maar liefst 6.464 orgaantransplantaties uitgevoerd. Dat zijn er 10% meer dan het jaar ervoor. Het land vestigde daarmee een nieuw record, met 52,6 donoren per miljoen inwoners. Vooral de toename in longtransplantaties valt op: die stegen met 30% naar 623 ingrepen. Ook niertransplantaties namen toe, met 10% naar 4.047, en het aantal harttransplantaties groeide met 7% tot 347.
Opvallend is dat inmiddels meer dan de helft van alle donoren afkomstig is uit zogeheten donatie na circulatiestilstand (asistolia). Dankzij een innovatieve Spaanse technologie, ECMO genoemd, kunnen artsen in zulke gevallen toch succesvol organen zoals het hart of de longen transplanteren. Een technische doorbraak die direct levens redt.