Else Beekman
De Catalaanse partij Junts per Catalunya, geleid door de in België verblijvende Carles Puigdemont, heeft aangekondigd alle wetsvoorstellen van de Spaanse regering voortaan te blokkeren. Formeel trekt de partij haar steun aan het kabinet-Sánchez niet in, maar met het besluit zet zij wel de samenwerking volledig stil. Het kabinet heeft “de wetgevende capaciteit verloren”, aldus stelt Junts. De regering reageert met de boodschap voor dialoog open te blijven staan en de oppositie spreekt van een ‘failliete legislatuur’.
Een week geleden zette Junts het overleg met de socialistische PSOE definitief stop. Nu kondigde partijwoordvoerder Míriam Nogueras aan dat haar partij voortaan tegen elk wetsvoorstel van de regering zal stemmen. “We hebben het over 25 wetsvoorstellen die al zijn ingediend en alle toekomstige wetsontwerpen, inclusief de staatsbegroting,” aldus Nogueras. Daarmee, zegt Junts, ligt de wetgevende agenda van de regering stil.
De blokkade geldt ook voor negen recente wetten van de ministerraad en 21 wetsvoorstellen die momenteel in behandeling zijn. Opvallend is dat Spanje al sinds begin 2024 zonder een actuele begroting functioneert, omdat de Rijksbegroting van 2023 is verlengd. Door het ontbreken van parlementaire steun is er sindsdien geen nieuwe begroting aangenomen, wat de huidige blokkade des te nijpender maakt. Junts zegt alleen vijf specifieke wetten nog te willen steunen, waaronder de wet op duurzame mobiliteit, een wet over klantenzorg in co-officiële talen en financiering voor ELA-patiënten.
Waarom Spanje in 2025 nog met de begroting van 2023 werkt
Volgens analisten vormt deze stap onderdeel van een strategische koerswijziging van Junts. Deze is ingegeven door frustratie over het niet nakomen van eerder gemaakte afspraken door de regering-Sánchez. De partij verwijt het kabinet onder meer dat beloofde bevoegdheden op het gebied van migratie niet zijn overgedragen en dat Catalonië structureel minder investeringen ontvangt dan andere regio’s. Door het blokkeren van wetgeving wil Junts druk uitoefenen om deze toezeggingen alsnog af te dwingen. Junts zou hierbij mogelijk zijn beïnvloed door electorale druk van de extreemrechtse partij Aliançca Catalana. Junts zou daarmee haar positie willen versterken door harde oppositie te voeren in plaats van verder te onderhandelen
Regering houdt hand uitgestoken
Ondanks de harde toon van Junts, blijft de regering-Sánchez benadrukken dat ze wil blijven samenwerken. Minister van Economie Carlos Cuerpo verklaarde dat het kabinet “wet per wet” zal blijven zoeken naar meerderheden. “Wij blijven werken aan wetten die de levens van mensen verbeteren, zowel in Catalonië als in heel Spanje,” aldus de minister.
Volgens bronnen uit Moncloa ligt de focus nog steeds op “dialoog, verantwoordelijk bestuur en het nakomen van afspraken”. Ze wijzen erop dat alle toezeggingen die afhankelijk zijn van de centrale regering, zijn uitgevoerd of in uitvoering zijn.
PP eist uitleg van Sánchez over politieke impasse
De grootste oppositiepartij Partido Popular (PP) grijpt de breuk aan om fel naar de regering uit te halen. Volgens PP-leider Alberto Núñez Feijóo is “de parlementaire stabiliteit van de regering weggevallen”. De partij heeft premier Sánchez opgeroepen om in het parlement tekst en uitleg te geven over hoe hij nu verder wil regeren.
Senator Alicia García noemde de legislatuur “uitgeput en mislukt” en herhaalde de oproep tot nieuwe verkiezingen. Ook Cuca Gamarra, vicesecretaris van institutionele vernieuwing, stelde dat alleen verkiezingen de huidige politieke impasse kunnen oplossen.
Spanningen met andere partijen
Binnen het linkse kamp groeit eveneens de kritiek op Junts. Vicepremier Yolanda Díaz (Sumar) verweet de partij dat zij samen met rechts stemt tegen maatregelen die juist gunstig zijn voor werkenden. Ook Aina Vidal, woordvoerder van Sumar, noemt het “absurd” dat Junts zich opstelt als bondgenoot van de PP en extreemrechts.
Gabriel Rufián van de Catalaanse zusterpartij ERC ging nog verder: “Als je niets bijdraagt, moet je opzij gaan,” schreef hij op X. Volgens ERC is Junts bezig met symboolpolitiek en zet de partij daarmee de belangen van Catalonië op het spel. Zelf zegt ERC juist aan tafel te blijven om te onderhandelen over thema’s als een nieuwe financieringsvorm voor Catalonië.
Achtergrond: druk op Junts groeit
Volgens politiek analist Toni Aira probeert Junts via confrontatie meer druk uit te oefenen op de PSOE om oude afspraken na te komen. “Ze denken dat deze opstelling meer oplevert dan een constructieve houding,” aldus Aira. Tegelijkertijd groeit de druk van Aliança Catalana, die in de peilingen hard stijgt. Of Junts met haar blokkade werkelijk een kabinetscrisis wil veroorzaken, blijft de vraag.