Spaanse wetenschapper ontdekt nieuwe inktvissoort dankzij oud museumstuk

Een inktvis die 70 jaar geleden werd aangetroffen in de maag van een potvis, blijkt een compleet nieuwe soort te zijn. Een team met onder andere Spaanse onderzoekers kwam daar onlangs achter. Het is een van de meest opmerkelijke ontdekkingen van het afgelopen jaar. Sterker nog: het dier is zo uitzonderlijk dat er zelfs een nieuwe familie van inktvissen voor moest worden vastgesteld – iets wat al 27 jaar niet meer is gebeurd.

De oceaan zit nog altijd vol geheimen. En deze nieuwe inktvissoort is daar een voorbeeld van. Het exemplaar lag al decennia in het Natural History Museum in Londen, waar het al die tijd verkeerd was gecatalogiseerd. Pas toen onderzoekers het dier opnieuw onder de loep namen, viel op dat het niet in een bestaande soort paste.

Het gaat niet alleen om een nieuwe soort en een nieuw geslacht, maar zelfs om een volledig nieuwe familie. De nieuwe inktvissoort uit Spanje is inmiddels opgenomen in de lijst van tien meest bijzondere zeedieren van 2025.

Mobydickia poseidonii

Bij een herziening van een groep inktvissoorten ontdekte bioloog Fernando Ángel Fernández-Álvarez van het Instituto Español de Oceanografía dat het exemplaar niet klopte met de soort waar het eerder onder was ingedeeld. “We zijn de morfologie gaan bekijken en zagen dat het niet paste binnen een van de bekende families van koppotigen,” aldus Fernández-Álvarez.

De wetenschappelijke naam van het dier is Mobydickia poseidonii. Het exemplaar is relatief groot en hoewel twee tentakels ontbreken, wordt de totale lengte geschat op zo’n 40 tot 50 centimeter. Het dier is vrijwel kleurloos, behalve rond de ogen. Ook vallen de zuignappen op: die hebben haakjes met zijdelingse punten die doen denken aan een drietand.

De naam van de nieuwe inktvissoort is dan ook niet geheel toevallig gekozen. De kleur en herkomst deden de onderzoekers denken aan de witte walvis uit Moby Dick, de roman van Herman Melville. De haakjes doen juist denken aan de Griekse god Poseidon. Samen vormden ze inspiratie voor de nieuwe naam.

Eerste nieuwe inktvisfamilie in 27 jaar

Hoewel het exemplaar al jaren in Londen lag, ontdekten onderzoekers nu pas hoe bijzonder het was. Verdere analyse, onder meer in het Institut de Ciències del Mar in Barcelona, liet zien dat het dier tot een volledig nieuwe familie behoort. Dat is voor het eerst in 27 jaar.

Zo’n ontdekking is opmerkelijk en komt zelden voor. Het bijzondere verhaal achter het exemplaar, gevonden in een potvis, leverde de soort dan ook een plek op in de lijst van tien meest bijzondere zeedieren van 2025 van het World Register of Marine Species, een internationale databank voor zeeleven.

Volgens WoRMS laat deze vondst zien hoeveel er nog onbekend is in de diepzee. Musea en biologische collecties spelen daarin een belangrijke rol. Ook blijkt hoe waardevol de bescherming van walvissen is. Zonder die bescherming was dit exemplaar mogelijk nooit bewaard gebleven.

Mysteries uit de diepte

De Poseidon-inktvis is niet de enige met een opmerkelijk verhaal. Ook eerdere ontdekkingen van diepzee-inktvissoorten, zoals de mysterieuze Magnapinnidae, laten zien hoe vreemd het leven in de oceaan kan zijn. Deze inktvis, met zijn extreem lange en dunne tentakels, werd pas herkend toen hij opdook op onderwaterbeelden van diepzee-expedities.

Onderzoekers meenden toen eerst een soort alien te zien, die uit een mistige diepte opdoemde.  In werkelijkheid bleek het een inktvis met lange filamenten, die hij gebruikt om te jagen. Uitgestrekt kunnen die wel zes tot zeven meter lang worden.

Dat zorgde ook voor Spaanse inspiratie. Die inktvis is inmiddels ook te zien in het onderwatervideospel subROV, ontwikkeld in het Galicische Pontevedra door José González. Hij kreeg daarbij advies van wetenschapper Fernández-Álvarez. Of de Poseidon-inktvis ooit ook zo’n carrière in de gamewereld tegemoet gaat, moet nog blijken.

Port Olímpic Barcelona barst van het zeeleven na spectaculaire metamorfose