Elize van Loon
Spanje is uitgegroeid tot een belangrijke illegale stortplaats voor stedelijk en industrieel afval uit Zuid-Europa. Georganiseerde misdaad, vaak in samenwerking met nationale actoren, brengt dagelijks tonnen afval het land binnen. Dit afval komt voornamelijk uit Frankrijk en Italië, maar ook uit landen als België en Duitsland.
Een deel van dit afval wordt als gevaarlijk beschouwd vanwege de risico’s voor het milieu en de gezondheid. Het komt illegaal Spanje binnen onder het mom van legaal afval, wat de detectie bemoeilijkt. Commandant Carlos Astráin van de Centrale Operationele Milieu-eenheid (UCOMA) van de SEPRONA – Servicio de Protección de la Naturaleza van de Guardia Civil – heeft dit probleem van de illegale stortplaatsen toegelicht aan de Spaanse nieuwssite Efeverde.
Europese regelgeving
Volgens de Europese regelgeving, zoals vastgelegd in het Verdrag van Bazel in de jaren ’80, moet elk land zijn eigen afval beheren om de impact op het milieu en de gezondheid te minimaliseren. Dit brengt echter kosten met zich mee. Veel landen kiezen ervoor om deze kosten te omzeilen. Dat doen ze door hun afval naar landen te exporteren waar de behandelingskosten lager zijn of de milieuregels minder streng.
Afrika en Azië als bestemmingen
Lange tijd waren Afrika en Azië de bestemmingen voor verschillende soorten Europees afval. Bijvoorbeeld voor elektrische apparaten, voertuigen, kleding, plastic en papier. Spanje begint echter een belangrijker doelwit te worden voor deze illegale afvalstromen vanwege de lagere kosten. In Frankrijk kost het beheren van een ton stedelijk afval ongeveer 250 euro. Dat is in Spanje slechts 50 euro.
Criminele netwerken
De grootste zorgen van SEPRONA liggen bij de georganiseerde criminele netwerken uit Frankrijk en Italië, die zich hebben gespecialiseerd in de afvalhandel vanwege de enorme winsten en het lage risico. Dit probleem is de afgelopen jaren toegenomen en breidt zich uit naar landen zoals België en Duitsland.
Hoofdontvangers van afval in Spanje
De gemeenschappen waar het probleem van de illegale stortplaats het grootst is, zijn Catalonië, Aragón en de Valenciaanse Gemeenschap. Deze regio’s hebben veel afvalbeheerders, maar ook in Baskenland vindt de afvaldumping plaats. Voorlopig betreft het vooral stedelijk afval. Toch is er ook een toename van industrieel afval, zoals gevaarlijke stoffen, oliën, oplosmiddelen en bouwresten. Dit afval eindigt vaak in normale stortplaatsen of wordt illegaal begraven, wat leidt tot vervuiling van bodem en water.
Fraude met documenten
De fraude draait om valse documenten die het afval doen laten voorkomen als iets anders of waardevols om de controles te omzeilen. Het zijn vaak georganiseerde bedrijven die naast hun legale activiteiten ook illegale activiteiten uitvoeren. Dat maakt het moeilijker om de fraude te ontdekken.
Oplossingen en maatregelen
Om het probleem te stoppen, pleit Astráin voor een uniform informatiesysteem binnen Europa om de controles te harmoniseren en de informatie-uitwisseling te verbeteren. Ook binnen Spanje moeten de autonome gemeenschappen beter op elkaar afgestemd worden om fraude te voorkomen. Daarnaast zouden gevangenisstraffen en hogere boetes helpen om deze vorm van georganiseerde misdaad aan te pakken.
Lees ook: Spanjaarden hebben weinig vertrouwen in correcte afvalverwerking