Else Beekman
Mar Menor in de Spaanse regio Murcia is de grootste zoutwaterlagune van Europa. In plaats van vakantieparadijs dat het zou moeten zijn, was het jarenlang het toonbeeld van milieurampen. Daarom probeert Spanje nu met een ongekend grootschalig plan het getergde gebied weer om te vormen tot een natuurlijk paradijs.
Mar Menor kreeg te maken met vervuiling door de nabije intensieve landbouw en industrie, het toerisme en de mijnbouw in de omgeving. De overdaad aan stikstof en fosfaten leidde tot algenbloei, zuurstoftekort en massale vissterfte. In 2016 veranderde het eens zo heldere water in een troebele ‘groene soep’. In de jaren daarna volgden overstromingen, opnieuw vissterfte en een groeiende publieke verontwaardiging.
De groeiende roep om actie leidde tot een historische wet: Mar Menor kreeg als eerste natuurgebied in Europa juridische persoonlijkheid. Daarmee werd de lagune niet langer alleen gezien als natuurgebied, maar als ‘rechtspersoon’ met het recht op bescherming en voortbestaan.
Mar Menor wordt eerste Europese ecosysteem met wettelijke status
Herstelplan met brede aanpak
De Spaanse overheid heeft een budget van 675 miljoen euro uitetrokken voor het plan dat tien concrete maatregelen bevat. Belangrijke onderdelen zijn:
- Aanleg van een groene bufferzone van minimaal 1.500 meter rond de lagune
- Herstel van natuurlijke duinen en kunstmatige moerassen die als ‘groene filters’ werken
- Natuurlijke herinrichting van waterlopen en beekdalen in de omliggende landbouwgebieden
- Stimulering van duurzame landbouw via subsidies voor biologische en regeneratieve teelt
- Reiniging en herbeplanting van de Sierra Minera, waar verlaten mijnen nog steeds vervuiling veroorzaken
- Ontmanteling van een omstreden jachthaven op de landtong tussen lagune en zee
Lokale steun en internationale erkenning
De betrokkenheid van inwoners en organisaties is cruciaal. Ecoticias schrijft dat mensen als Isabel Rubio, voormalig lerares en woordvoerster van burgerbeweging ‘Pacto por el Mar Menor’, een actieve rol spelen in de bewustwording en bescherming van de lagune. “We hebben misschien geen garanties, maar wel hoop,” zegt ze. “Mensen kunnen vernietigen, maar ook herstellen.”
Het project kreeg recent erkenning als een VN-Initiatief voor Ecosysteemherstel, onderdeel van het Decennium van de Verenigde Naties voor Herstel van Ecosystemen. Volgens VN-functionaris Natalia Alekseeva behoort het Spaanse plan tot de meest vooruitstrevende van Europa.
Toekomstvisie: Mar Menor in 2050
Hoewel het volledige herstel decennia kan duren, ligt er nu een duidelijke langetermijnvisie: Mar Menor moet in 2050 een gezond, zelfregulerend ecosysteem zijn dat economische, ecologische en sociale functies in balans houdt. Wetenschappelijke monitoring, publieke participatie en juridische bescherming vormen de basis.
Voor veel Nederlanders en Belgen met een tweede huis in de regio, of die er graag op vakantie gaan, is het goed nieuws dat deze unieke lagune weer toekomst heeft. Het plan van de overheid, mits goed uitgevoerd, kan laten zien dat duurzame keuzes, ook na jaren van verwaarlozing, verschil kunnen maken.
Veelgestelde vragen over Mar Menor
Wat is Mar Menor?
Mar Menor is de grootste zoutwaterlagune van Europa, gelegen in de regio Murcia in Spanje. De lagune is uniek door haar warme, ondiepe water en rijke biodiversiteit, en speelt een belangrijke rol voor toerisme en natuur.
Waarom moet het hersteld worden?
Decennia van vervuiling door landbouw, mijnbouw en toerisme hebben geleid tot algenbloei, zuurstoftekort en massale sterfte van vissen en zeegrasvelden. Zonder ingrijpen dreigt de lagune haar ecologische en economische waarde te verliezen.
Welke maatregelen neemt Spanje?
Het herstelplan voorziet in groene bufferzones, renaturalisatie van waterlopen, schoonmaak van mijngebieden en steun voor duurzame landbouw. Deze maatregelen moeten vervuiling tegengaan en de natuurlijke balans herstellen.
Hoe lang duurt het herstel?
Het gaat om een langetermijnproces dat waarschijnlijk decennia in beslag neemt. De verwachting is dat volledig herstel pas rond 2050 zichtbaar zal zijn, al worden tussentijds al verbeteringen verwacht.
Wat betekent de juridische status?
Sinds 2022 heeft Mar Menor als eerste natuurgebied in Europa een eigen juridische persoonlijkheid. Dat betekent dat het ecosysteem wettelijke rechten heeft, zodat organisaties namens de lagune in rechte kunnen optreden om schade te voorkomen of herstellen.
Waarom belangrijk voor Nederlanders en Belgen?
Veel Nederlanders en Belgen hebben een tweede woning in Murcia of gaan er op vakantie. Een gezond Mar Menor betekent niet alleen natuurbehoud, maar ook betere leefkwaliteit, aantrekkelijker toerisme en meer zekerheid voor de lokale economie.
Albufera bij Valencia 100 keer meer vervuild dan Mar Menor