Else Beekman
De Spaanse regering werkt aan een wet die voor het eerst chimpansees, orang-oetans, gorilla’s en bonobo’s erkent als wezens met recht op leven, vrijheid en bescherming. Met deze ‘Jane Goodall-wet’ wil het land koploper worden in het beschermen van grote mensapen.
De wet is vernoemd naar de wereldberoemde Britse primatoloog Jane Goodall, die op 1 oktober op 91-jarige leeftijd overleed. Met haar levenslange inzet voor dierenrechten, met name voor chimpansees, is zij de inspiratiebron voor de nieuwe Spaanse wetgeving. Volgens het ministerie van Sociale Rechten is de wet een “eerbetoon aan haar ethische en wetenschappelijke werk”. Haar nalatenschap lijkt daarmee tastbaar te worden in een juridische erkenning van de cognitieve en emotionele complexiteit van deze dieren.
Wat staat er in de wet?
Met de Jane Goodall-wet wil Spanje het welzijn en de waardigheid van grote mensapen in heel Spanje wettelijk vastleggen. Concreet betekent dit onder meer:
- Verbod op het houden van grote mensapen als huisdier.
- Verbod op experimenten of onderzoek dat hen pijn of leed kan bezorgen.
- Verbod op gebruik in shows, circussen of commerciële doeleinden die hun waardigheid aantasten.
- Strikte regels voor opvang en verzorging, enkel met een conserveringsdoel en in optimale omstandigheden.
- Beperking van voortplanting in gevangenschap, vooral in dierentuinen.
- Actieve strijd tegen illegale handel in deze diersoorten.
- Beëindiging van verplaatsingen tussen dierentuinen met het oog op voortplanting.
Deze richtlijnen zijn opgesteld in samenwerking met onder meer de Fundación Jane Goodall, Intercids, Rainfer, Mona, Primadomus, Proyecto Gran Simio, UPF Animal Ethics, Fundación Animal Guardians en de Vereniging van Iberische Zoos en Aquaria.
Brede steun voor Jane Goodall-wet
Minister Pablo Bustinduy heeft bij het opstellen van de wet overlegd met de belangrijkste organisaties uit de sector, die zich al jarenlang inzetten voor deze hervorming. Een technische werkgroep is opgericht om het juridische kader verder uit te werken. Meer dan 150 organisaties en tienduizenden burgers ondertekenden petities voor deze wet, wat wijst op een grote druk vanuit de maatschappij.
“We vieren dat het ministerie eindelijk gehoor geeft aan deze oproep. Het is een historisch moment dat Spanje overweegt om als eerste land ter wereld rechten toe te kennen aan deze wezens, onze evolutionaire verwanten”, aldus Aïda Gascón, directeur van AnimaNaturalis in Spanje. “Maar nu is het cruciaal dat de wet ambitieus en helder blijft, zonder ruimte voor interpretatie.”
Voorbeeldfunctie
Met de wet wil Spanje een voorbeeldrol vervullen op het gebied van dierenrechten, vooral voor soorten die genetisch nauw verwant zijn aan de mens. De Jane Goodall-wet vormt een aanvulling op de bestaande Dierenwelzijnswet uit 2023. Die wet beschermt onder meer honden en katten beter, maar bevatte nog geen specifieke bepalingen voor grote mensapen.
Wet op dierenwelzijn vanaf vrijdag in werking in Spanje
Volgens betrokken organisaties gaat niet niet alleen om juridische bescherming, maar omvat de wet ook een maatschappelijke omslag naar meer compassie en erkenning van het gevoel en de intelligentie van deze dieren.
Planning en vervolgstappen
De regering hoopt de tekst van de wet nog voor het einde van dit jaar definitief af te ronden. De technische werkgroep heeft als opdracht om vóór 31 december een concepttekst op te leveren. Daarna gaat de parlementaire behandeling van start.
Als dat lukt, zou dit de beste manier zijn om Jane Goodall te eren én een historische overwinning betekenen voor de dierenrechtenbeweging”, besluit Gascón.