Else Beekman
Vandaag op 9 maart staat, net als elk ander jaar, de Spaanse aardappelomelet in het zonnetje. Het is namelijk de Internationale Dag van de Tortilla de Patatas. Dit iconische gerecht uit de Spaanse keuken siert dagelijks miljoenen keukentafels en prijkt doorgaans ook standaard in, of op, de vitrine van elke zichzelf repsecterende authentieke bar.
De exacte herkomst van de tortilla de patatas is onderwerp van verschillende verhalen en legendes. Een populaire theorie suggereert dat het gerecht tijdens de Eerste Carlistenoorlog (1833-1840) werd bedacht door generaal Tomás de Zumalacárregui. Hij zou op zoek zijn geweest naar een eenvoudig en voedzaam gerecht om zijn troepen te voeden, waarbij hij eieren en aardappelen combineerde tot wat we nu kennen als de tortilla de patatas.
Een andere theorie plaatst de oorsprong in Villanueva de la Serena, een stad in de regio Extremadura, waar al in de 18e eeuw een vergelijkbaar gerecht werd bereid. Ongeacht de precieze oorsprong is de tortilla de patatas uitgegroeid tot een symbool van de Spaanse keuken en wordt het in het hele land gewaardeerd.
Regionale tradities en vieringen
Op 9 maart vieren verschillende Spaanse steden en dorpen de Día de la Tortilla met lokale gebruiken en festiviteiten. In Fuenlabrada, een stad in de regio Madrid, staat deze dag bekend als de Día de Santa Juana. Traditioneel trekken de inwoners naar het platteland om samen tortilla de patatas te eten en te genieten van muziek en spelletjes. Deze traditie gaat terug tot de 15e eeuw en is een belangrijk onderdeel van het lokale culturele erfgoed. Ook was hier tot vandaag de Feria de Tortilla. Een onderdeel is dat de beste tortilla de patatas van Fuenlabrada er wordt verkozen. Helaas gooiden dit jaar de weersomstandigheden roet in het eten van de festiviteiten. Alle buitenactiviteiten in Fuenlabrada werden vanwege de aanhoudende regenval geannuleerd. Desondanks blijven lokale bars en restaurants deelnemen aan de Feria de la Tortilla, waarbij ze diverse variaties van het gerecht aanbieden en bezoekers de mogelijkheid hebben om hun favoriet te kiezen.
Andere vieringen met de tortilla de patatas
Naast Fuenlabrada zijn er in Spanje diverse andere plaatsen die tijdens vieringen en lokale tradities actief aandacht besteden aan de het gerecht tortilla. Zo viert Torrejón de Ardoz, een stad in de regio Madrid, zijn eigen ‘Día de la Tortilla’ jaarlijks op 3 februari. Inwoners trekken dan naar het Parque de Ocio om tortilla de patatas te eten. Er worden porties tortilla, bouillon en desserts uitgedeeld aan de deelnemers. Daarnaast worden er activiteiten georganiseerd, zoals een tortilla-wedstrijd, diverse workshops voor kinderen en een traditioneel petanc-kampioenschap.
In de regio Castilla-La Mancha, met name in steden als Albacete, wordt de Día de la Mona gevierd op de donderdag voorafgaand aan carnaval, ook wel bekend als ‘Jueves Lardero’. Tijdens deze festiviteit trekken families en vrienden naar het platteland om samen te genieten van aardappelomelet en andere lokale lekkernijen.
Op de zondag voorafgaand aan Palmzondag wordt in de provincie Palencia, bijvoorbeeld in Calzada de los Molinos, de ‘Domingo Tortillero’ gevierd. De inwoners verzamelen zich dan op de ‘Monte Carrión’ voor een openluchtmis, gevolgd door een picknick waar mensen kunnen proeven van diverse soorten tortilla.
Het basisrecept en variaties
De traditionele tortilla de patatas bestaat uit eenvoudige ingrediënten: aardappelen, eieren, olie en soms ui. Er bestaat een voortdurende discussie onder liefhebbers over de vraag of ui al dan niet in de tortilla thuishoort, wat heeft geleid tot de termen ‘concebollistas’ (met ui) en ‘sincebollistas’ (zonder ui).
Recent onderzoek wijst echter op een duidelijke favoriet: bijna 72% van de Spanjaarden geeft de voorkeur aan een tortilla met ui. Bovendien verkiest 52,9% een licht smeuïge binnenkant boven een volledig doorbakken variant. Dit wijst op een groeiende waardering voor de traditionelere, sappigere stijl van tortilla..
Daarnaast bestaan er talloze variaties op het basisrecept, afhankelijk van de regio en persoonlijke voorkeuren. Sommige toevoegingen zijn spinazie, paprika, chorizo, tonijn of courgette. Je kunt dus alle kanten op met een tortilla.
Recept voor een authentieke Spaanse tortilla de patatas
Wil je zelf een klassieke Spaanse tortilla de patatas maken? Dit authentieke recept, met aardappel en ui, brengt de smaak van Spanje naar je eigen keuken. Zorg wel dat je een goede anti-aanbakpan gebruikt en voeg bij twijfel een extra ei toe, zodat je er zeker van bent dat je tortilla niet uit elkaar valt bij het draaien.
Ingrediënten:
- 4 middelgrote aardappelen
- 1 middelgrote ui
- 6 eieren
- 200 ml olijfolie (extra vierge)
- Zout naar smaak
Bereiding:
- Schil de aardappelen en snijd ze in dunne plakjes. Snijd de ui in fijne reepjes.
- Verhit de olijfolie in een koekenpan op middelhoog vuur en voeg de aardappelen en ui toe. Laat ze rustig bakken tot ze zacht zijn, maar niet bruin.
- Klop ondertussen de eieren los in een kom en voeg een snuf zout toe.
- Haal de aardappelen en ui uit de pan met een schuimspaan en meng ze door de eieren.
- Verhit een beetje olie in de pan en giet het mengsel erin. Bak de tortilla op laag vuur tot de onderkant stevig is.
- Plaats een groot bord op de pan en draai de tortilla om. Laat de andere kant nog enkele minuten garen tot de tortilla een licht smeuïge binnenkant heeft.
- Serveer warm of op kamertemperatuur, eventueel met brood of aioli.
¡Que aproveche!
Lees ook: 15.000 eieren en 1.700 kilo aardappels in grootste tortilla ter wereld