Else Beekman
Ze staan letterlijk op het strand, de strandhuizen van Babilonia in Guardamar del Segura aan de Costa Blanca. De sloop van deze karakteristieke woningen is voorlopig stopgezet. De maatregel volgt op een verzoek van de Generalitat Valenciana om de woningen mogelijk als cultureel erfgoed te beschermen.
Afgelopen maandag 15 september zouden de werkzaamheden beginnen. De sloop werd opgelegd door het Ministerie van Ecologische Transitie, in navolging van een uitspraak van het Hooggerechtshof. Al zeven jaar verlopen vergunningen vormden hier de aanleiding toe. De werkzaamheden zouden bestaan uit het afzetten van het gebied, het afsluiten van elektriciteit en internet en het verwijderen van schadelijke materialen zoals asbest.
Eindelijk herstelwerkzaamheden aan Playa Babilonia in Guardamar
Ongeveer 25 bewoners van de strandhuizen vroegen om uitstel. Niet alleen omdat zij anders hun huizen zouden kwijtraken, maar ook omdat zij het wijkje zien als een stukje lokale geschiedenis. De gemeente vindt echter dat de wijk in vervallen staat verkeert. Deels door de toestand en vervuiling van het strand.
De Generalitat besloot echter op 14 september, slechts één dag voor aanvang, tot een tijdelijke opschorting van de werkzaamheden. Die beslissing volgde op een verzoek van de Vereniging van Buurtbewoners van Playa Babilonia. Men onderzoekt nu of het gebied in aanmerking komt voor aanwijzing als historisch-etnologisch kerngebied. Tot er een definitieve beslissing is, ligt de sloop stil en kunnen de bewoners even op adem komen.
Tussen erfgoed en regelgeving
Volgens artikel 17 van de regionale kustwet kan de Generalitat gebieden aanwijzen als etnologisch waardevol erfgoed, mits ze historisch of cultureel van betekenis zijn én nauw verweven zijn met het kustlandschap. Sloop zou dan leiden tot een onomkeerbaar verlies.
Er circuleren inmiddels technische rapporten die mogelijk pleiten voor behoud. Zolang de juridische en bestuurlijke procedures lopen, blijft de situatie onzeker. Wat vaststaat: de inzet is hoog. Voor de ene partij zijn het verouderde woningen zonder vergunningen, voor de andere zijn het unieke overblijfselen van lokale identiteit.
Historische en emotionele waarde van de woningen
De huizen van Babilonia dateren uit het begin van de 20e eeuw. Volgens bronnen uit onder meer El País en El Mundo kreeg de wijk in 1934 haar eerste concessies, tijdens de Tweede Spaanse Republiek. Destijds was het doel om werkgelegenheid te stimuleren en de kustlijn te beschermen. De huizen zijn direct op het zand gebouwd, vaak op slechts enkele meters van de zee.
Een sleutelrol in de ontwikkeling van deze kuststrook werd begin vorige eeuw gespeeld door ingenieur Francisco Mira (1862-1944), die met een grootschalig herbebossingsproject de duinen stabiliseerde en zo de uitbreiding van het dorp mogelijk maakte.
Door de stijgende zeespiegel en toenemende erosie raakten sommige woningen in de loop der jaren beschadigd. Volgens deskundigen bieden ze geen daadwerkelijke bescherming tegen zandverplaatsing. Bovendien beïnvloeden ze mogelijk het natuurlijke evenwicht van de duinen. Toch blijven ze van grote waarde: voor veel inwoners vormen ze een tastbaar deel van het collectieve geheugen van Guardamar.
Hun eenvoudige, populaire bouwstijl en ligging aan zee geven de wijk een unieke uitstraling. “Ze vormen een eenheid, zowel architectonisch als historisch,” benadrukt Manuel López, secretaris van de bewonersvereniging.
Gemeente volgt proces, maar is geen partij
Hoewel de huizen zich op het grondgebied van Guardamar bevinden, benadrukte burgemeester José Luis Sáez dat de gemeente hierin geen formele zeggenschap heeft. “We zijn wel geïnteresseerd in de uitkomst, maar de bevoegdheid ligt bij de centrale overheid,” gaf hij aan. De gemeente ontving de officiële kennisgeving van de opschorting en heeft deze doorgestuurd naar Madrid, waar de landsadvocatuur zich nu over de zaak buigt. Sáez benadrukt dat men zoekt naar een evenwicht tussen natuurbeheer en respect voor de rechten en zorgen van bewoners.
Wat nu?
Hoe lang de sloop van de huizen Babilonia wordt uitgesteld, is nog niet duidelijk. De hoop van bewoners is dat de tijdelijke maatregel leidt tot een blijvende bescherming. Tot die tijd is het afwachten of deze bijzondere kuststrook zijn historische gezicht behoudt, of toch plaats moet maken voor wetgeving en natuurbeheer.
Bronnen: La Razón, Cadena SER, El Confidencial
Duizenden kustwoningen in Spanje in juridisch grijs gebied door kustwet