Judith Goeree
Er worden steeds vaker tropische vissen waargenomen in de Straat van Gibraltar. Volgens Spaanse onderzoekers wijst dit op een structurele opwarming van het zeewater in het overgangsgebied tussen de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee.
Onderzoekers zien duidelijke verschuiving
Wetenschappers van het Spaanse Oceanografisch Instituut (IEO-CSIC) signaleren duidelijke veranderingen in het zeeleven van de Straat van Gibraltar en de aangrenzende Alborán Zee.
In dit gebied, waar watermassa’s uit de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee samenkomen, worden steeds vaker vissoorten aangetroffen die normaal voorkomen in warmere, tropische zeeën.
Signalen van tropicalisatie
De onderzoekers spreken van tropicalisatie. Dat is het proces waarbij warmteminnende soorten zich noordwaarts verplaatsen door stijgende zeewatertemperaturen.
Hoewel de opwarming in de Straat van Gibraltar minder snel verloopt dan in andere delen van de Spaanse Middellandse Zee, zijn de eerste ecologische effecten inmiddels zichtbaar.
Tientallen nieuwe soorten geregistreerd
Uit recente wetenschappelijke analyses blijkt dat in het gebied van de Straat van Gibraltar en de Alborán Zee ruim twintig vissoorten zijn waargenomen die eerder niet voorkwamen in regionale soortoverzichten. Het gaat vooral om soorten met een duidelijke voorkeur voor warmer water.
Volgens onderzoekers ligt de gemiddelde temperatuurvoorkeur van deze nieuw waargenomen soorten meerdere graden hoger dan die van inheemse vissoorten. Dat ondersteunt het beeld dat de veranderingen samenhangen met langdurige opwarming van het zeewater.
Walvishaai en koraalduivel
Tot de opvallendste waarnemingen behoort de walvishaai, de grootste vissoort ter wereld. Deze soort leeft vooral in tropische en subtropische zeeën, maar wordt inmiddels ook incidenteel gezien in Zuid-Spaanse wateren.
Daarnaast wordt de koraalduivel steeds vaker gesignaleerd. Deze tropische roofvis geldt als een invasieve soort. Door het ontbreken van natuurlijke vijanden kan hij lokale vispopulaties verstoren en jonge vissen verdringen.
Gevolgen voor ecosysteem en visserij
Volgens het IEO-CSIC kunnen de veranderingen in soortensamenstelling gevolgen hebben voor het mariene ecosysteem, de biodiversiteit en de visserij.
Sommige tropische soorten lijken slechts tijdelijk aanwezig, terwijl andere mogelijk een blijvende plek krijgen in het ecosysteem van de regio.
Klimaat en menselijke invloed
Klimaatverandering wordt gezien als de belangrijkste oorzaak van de waargenomen verschuivingen. Tegelijkertijd sluiten onderzoekers aanvullende factoren niet uit. Zo kan ook de internationale scheepvaart bijdragen aan de verspreiding van soorten, bijvoorbeeld via ballastwater.
Belang van de Straat van Gibraltar als observatiegebied
Door de unieke ligging en wateruitwisseling tussen oceaan en zee geldt de Straat van Gibraltar als een belangrijk gebied om veranderingen in mariene ecosystemen in Zuid-Europa te volgen. De recente waarnemingen onderstrepen volgens onderzoekers het belang van continue monitoring om trends tijdig te herkennen.
Bronnen: Europasur, InfoAnimales
Europese primeur voor Oceanogràfic Valencia: levensechte beleving van walvissen en zeedieren