Judith Goeree
Catalonië neemt uitzonderlijke maatregelen na de bevestiging van Afrikaanse varkenspest in de omgeving van de Serra de Collserola, het natuurgebied tussen Barcelona en de Vallès. De regionale regering wil koste wat kost voorkomen dat het virus overslaat van wilde zwijnen naar de varkenshouderij, een sector die voor Catalonië van grote economische betekenis is.
Het ministerie van Landbouw bevestigde eind november dat twee dode wilde zwijnen in Bellaterra, bij Barcelona, besmet waren met het virus.
Uitbraak in Collserola en eerste vermoedens
De uitbraak van de Afrikaanse varkenspest werd later vastgesteld bij meerdere dode wilde zwijnen in de Serra de Collserola, een gebied dat bekendstaat om zijn grote zwijnenpopulatie. In eerste instantie gingen de autoriteiten ervan uit dat de besmetting mogelijk afkomstig was van achtergelaten of ingevoerde besmette vleeswaren, zoals in eerdere gevallen van Afrikaanse varkenspest elders in Europa is gebeurd. Dat scenario paste bij het klassieke beeld van verspreiding via etensresten, picknicks en illegale vleesproducten.
Natuurgebieden hermetisch afgesloten
Toen duidelijk werd dat het niet om een geïsoleerd incident ging, besloot de Generalitat de toegang tot het buitengebied drastisch in te perken. In 91 omliggende gemeenten is de toegang tot bossen, rivieren, wandelpaden en landbouwgebieden voor het publiek verboden. Bewoners, recreanten en toeristen mogen het buitengebied niet meer in. Alleen strikt noodzakelijke agrarische werkzaamheden zijn nog toegestaan, en dan uitsluitend onder zware hygiënemaatregelen. Ook jacht, bosbeheer en sportactiviteiten in de natuur liggen stil.
In gebieden met een lager risico blijft beperkte toegang mogelijk, maar onder strenge voorwaarden. De autoriteiten hebben honderden politie- en controle-eenheden ingezet om de maatregelen te handhaven. Bedrijven zoals horecagelegenheden, sportcentra en recreatieve voorzieningen mogen openblijven, maar alleen als bezoekers en voertuigen worden ontsmet en aangewezen routes worden gevolgd.
Massale preventieve slacht in varkenshouderij
Rond het besmettingsgebied liggen 39 varkensbedrijven. Hoewel daar geen besmettingen zijn vastgesteld, wordt een preventieve slacht uitgevoerd om verdere verspreiding te voorkomen. Ongeveer 30.000 gezonde varkens worden in de komende dagen geruimd. Het vlees blijft wel geschikt voor consumptie en wordt verwerkt voor de binnenlandse markt.
De maatregelen zijn overeengekomen in overleg met landbouworganisaties. Voor veel boeren betekent dit een enorme economische klap, maar men benadrukt dat snelle actie noodzakelijk is om erger te voorkomen. Tot nu toe is er geen aanwijzing dat het virus al op een varkensbedrijf is terechtgekomen.
Onderzoek naar mogelijke oorsprong van het virus
Pas na de eerste noodmaatregelen verschoof de aandacht naar de precieze herkomst van de besmetting. Uit laboratoriumanalyses bleek dat de aangetroffen virusvariant overeenkomt met een onderzoeksstam die in bepaalde laboratoria wordt gebruikt. De overheid heeft daarom een audit ingesteld bij laboratoria waar met deze onderzoeksstam van het virus wordt gewerkt. Daarbij wordt onderzocht of de onderzoeksvariant buiten een laboratoriumomgeving terecht kan zijn gekomen.
Voorlopig is er geen bewijs voor een laboratoriumlek, maar de autoriteiten willen volledige duidelijkheid, juist omdat de aangetroffen virusvariant overeenkomt met een onderzoeksstam die in een laboratorium wordt gebruikt.
Gevolgen voor bewoners en sector
De maatregelen in Catalonië treffen niet alleen de landbouwsector, maar ook tienduizenden inwoners van de getroffen gemeenten. Wandelaars, fietsers en natuurliefhebbers kunnen wekenlang geen gebruikmaken van het omliggende groen. Ook toeristische activiteiten rond Barcelona worden geraakt.
De varkensvleessector, een van de grootste van Europa, houdt de situatie nauwlettend in de gaten. Internationale afnemers van Spaans varkensvlees reageren voorzichtig en volgen de ontwikkelingen scherp, omdat een verdere verspreiding grote handelsgevolgen kan hebben.
Stand van zaken
De regio hoopt dat de combinatie van afsluiten van natuurgebieden, intensieve monitoring en preventieve slacht de uitbraak kan isoleren. De komende dagen zijn cruciaal om te bepalen of de maatregelen voldoende effect hebben en of extra stappen nodig zijn.
Bronnen: El Periodico, RTVE, El País
“Klein maar dapper” Spaans dorp verslaat gigantische varkensindustrie