Else Beekman
Wat is het populairste gerecht van Spanje? Het antwoord op die vraag hield recent duizenden Spanjaarden bezig. Een online verkiezing zorgde voor felle discussies op sociale media, waarbij geliefde regionale gerechten het tegen elkaar opnamen. De uiteindelijke winnaar is een klassieker, geliefd bij velen en op tafel verschijnt bij zowel tapasbars als familiediners.
Het culturele platform España Fascinante organiseerde een toernooi waarin zestien iconische Spaanse gerechten elkaar bestreden in knock-outrondes. Denk aan fabada asturiana, gazpacho andaluz, pulpo a la gallega en de wereldberoemde paella valenciana.
Tot verrassing van velen sneuvelden sommige bekende namen al vroeg in de competitie. Zo haalden de empanada gallega en de fabada de eerste ronde niet. De halve finale bracht vier publieksfavorieten samen: cocido madrileño, pulpo a la gallega, paella en een geliefde aardappelspecialiteit die uiteindelijk met de winst aan de haal ging.
Top 15 traditionele Spaanse wintergerechten
Spannende finale tegen pulpo a la gallega
In de laatste ronde bleef de strijd over tussen pulpo a la gallega, het traditioneel Galicische gerecht met octopus, en de uiteindelijke winnaar: de tortilla de patatas.
Hoewel de pulpo veel waardering kreeg (1200 stemmen), haalde de tortilla met een indrukwekkend aantal van 3012 de meeste stemmen. Volgens deelnemers speelde mee dat het winnende gerecht overal in Spanje gegeten en gemaakt wordt en zowel eenvoudig als veelzijdig is.
Deze gerechten deden aan de verkiezing mee: huevos rotos, empanada gallega, tortilla de patatas, calamares a la andaluza, cocido madrileño, fabada asturiana, bacalao al pil pil, cochinillo asado, pulpo a la gallega, pisto manchego, salmorejo cordobés, gazpacho andaluz, calçots con salsa romesco, paella valenciana, migas extremeñas en marmitako de bonito.
Universeel, eenvoudig en geliefd
De tortilla de patatas is een omelet van ei en aardappel, al dan niet met ui, en wordt gezien als een van de meest herkenbare en toegankelijke gerechten van de Spaanse keuken. In huishoudens, cafés en zelfs op broodjes onderweg: het is een vaste waarde op het Spaanse menu.
Toch blijft ook dit gerecht niet vrij van controverse. De eeuwenoude discussie over de juiste bereidingswijze laait bij elke verkiezing weer op. Met of zonder ui? Met het ei nog zacht of stevig? Wat de voorkeur ook is, vaststaat dat de tortilla diep geworteld zit in de Spaanse eetcultuur.
Onzekere oorsprong, rijk verleden
Wat de oorsprong van de tortilla de patatas betreft, zijn Spaanse regio’s het zelden eens. Navarra, Galicië, zelfs Vlaanderen zijn genoemd als mogelijke bakermat van het gerecht. De oudst bekende vermelding van een omelet met aardappel stamt uit een anonieme klacht uit 1817, gericht aan het Hof van Pamplona. Daarin werd beschreven hoe boerenvrouwen met wat eieren, aardappels en brood een voedzame maaltijd wisten te maken.
Hoewel het gerecht toen als ‘armeluiseten’ werd gezien, groeide het later uit tot een nationaal symbool. Of de tortilla nu uit Navarra, Galicië of elders komt: het gerecht hoort onmiskenbaar bij de Spaanse identiteit.
Mét of zonder ui? De eeuwige twist
Een ander terugkerend debat is de vraag of er ui hoort in de tortilla de patatas. In Spaanse supermarkten zie je het al aan de etiketten: con cebolla (met ui) of sin cebolla (zonder ui). De verdeeldheid loopt dwars door het land. Er zijn zelfs kampen ontstaan: de concebollistas (voorstanders van ui) tegenover de sincebollistas (tegenstanders).
De Galicische stad Betanzos staat bekend om haar variant zonder ui. Daar is het zelfs verboden om ui te gebruiken tijdens de jaarlijkse wedstrijd voor de beste tortilla. De beroemde ‘tortilla betanceira’ bevat enkel aardappelen, eieren, olie en zout. Volgens chef-kok Alberto García draait het allemaal om de kwaliteit van de aardappelen en de perfecte, smeuïge garing.
Toch geven veel Spaanse kookboeken wél ui als standaard ingrediënt. Het blijft dus vooral een kwestie van smaak en traditie, iets waar elke Spanjaard wel een mening over heeft.
Waar eet je wat in Spanje? Uit eten gaan doe je zo!