Judith Goeree
Gendergeweld Spanje 2025 eiste het afgelopen jaar opnieuw een zware tol. In totaal werden 46 vrouwen vermoord door hun partner of ex-partner en kwamen drie minderjarige kinderen om het leven door geweld gepleegd door de (ex-)partner van hun moeder. Dat blijkt uit gegevens van het Spaanse ministerie van Gelijkheid en andere officiële bronnen. Hoewel dit het laagste aantal geregistreerde slachtoffers is sinds het begin van de telling in 2003, blijft het probleem structureel en schrijnend.
Laagste aantal sinds begin metingen
Sinds 2003 worden in Spanje cijfers bijgehouden over vrouwen die door (ex-)partners zijn vermoord. Het aantal van 46 in 2025 is lager dan in 2024, toen 49 vrouwen om het leven kwamen. Ook het aantal omgebrachte kinderen daalde: van negen in 2024 naar drie in 2025. Daarmee is het totale aantal vrouwen dat sinds 2003 werd vermoord door een (ex-)partner gestegen naar 1.341. Sinds 2013 zijn daarnaast 65 kinderen vermoord in dit soort contexten en meer dan 500 kinderen werden wees door het machtsgeweld tegen hun moeder.
Meeste slachtoffers in Andalusië
Van de 46 vrouwelijke slachtoffers kwamen er 14 uit Andalusië. Daarmee is deze regio opnieuw het zwaarst getroffen. Daarna volgen Catalonië met vijf moorden, en Madrid en de regio Valencia met elk vier gevallen. In totaal was ruim 41 procent van de vermoorde vrouwen van buitenlandse afkomst, wat volgens experts wijst op extra kwetsbaarheid binnen deze groep.
Gebrek aan eerdere meldingen
Twintig jaar na de invoering van de wet die geweld tegen vrouwen strafbaar stelt, blijkt dat in slechts één op de vier gevallen vooraf een officiële klacht tegen de dader was ingediend. In 78 procent van de gevallen was er dus geen melding of aangifte van mishandeling gedaan. Slechts in tien gevallen waren er eerdere klachten bekend: zeven daarvan kwamen van de slachtoffers zelf, drie van derden. In vier gevallen waren er beschermende maatregelen van kracht, maar die bleken niet afdoende.
In vijf gevallen pleegde de dader zelfmoord na het delict. Alle overige daders werden aangehouden. In negen andere gevallen volgde een poging tot zelfdoding. Meestal woonden slachtoffer en dader samen.
Oproep tot betere risicobeoordeling
Deskundigen zoals Miguel Lorente, voormalig regeringsvertegenwoordiger tegen gendergeweld, waarschuwen voor onderschatting van risico’s. Volgens hem werkt het systeem voor risicobeoordeling, VioGén, niet altijd accuraat genoeg. Rechter Lucía Avilés wijst bovendien op de rol van economische afhankelijkheid bij het uitblijven van aangiftes en pleit voor versterking van preventieve maatregelen.
In oktober werd in Madrid een jonge vrouw met meerdere steekwonden gevonden, doodgestoken door haar ex-partner. Zij had eerder aangifte gedaan en er gold een contactverbod. Toch werd het risico door VioGén als laag ingeschat. Dit voorval leidde tot nieuwe kritiek op de werking van het systeem.
Preventie en bewustwording essentieel
Hoewel het aantal moorden in 2025 is gedaald, benadrukken experts dat het probleem structureel blijft. De afname wordt deels toegeschreven aan meer bewustwording en maatschappelijke afkeuring van gendergeweld. Tegelijkertijd groeit de zorg over ontkenning van het probleem, wat slachtoffers kan ontmoedigen om melding te maken en daders minder afschrikt. Dit zogenaamde ‘negationisme’ vormt volgens kenners een directe bedreiging voor vrouwenlevens.
Veel aandacht in Spanje voor gendergeweld
Spanje geldt internationaal als een van de landen met de meest uitgebreide wetgeving en infrastructuur tegen gendergeweld. Sinds 2004 is er een speciale wet van kracht, met onder meer gespecialiseerde rechtbanken, hulplijnen, beschermingsmaatregelen en risicobeoordelingssystemen.
Er is brede maatschappelijke aandacht voor het probleem: media besteden structureel aandacht aan nieuwe gevallen en slachtoffers, en burgers organiseren regelmatig protesten of stille tochten. Tegelijkertijd is gendergeweld ook onderwerp van politiek debat. Met name rechtse partijen zoals Vox trekken het begrip gendergeweld in twijfel, wat leidt tot bezorgdheid bij hulpverleners en deskundigen. Volgens hen kan deze ontkenningstendens het meldgedrag ondermijnen en de effectiviteit van preventie beperken.
Hulp voor slachtoffers
Slachtoffers van gendergeweld en hun omgeving kunnen in Spanje terecht bij het gratis hulplijnnummer 016. Dit is 24 uur per dag bereikbaar en laat geen spoor achter op de telefoonrekening. Voor minderjarigen is er de hulplijn van Fundación ANAR via 900 202 010.
Ondanks een lichte daling in het aantal slachtoffers blijft het maatschappelijke debat over gendergeweld in Spanje onverminderd actueel. De roep om betere bescherming, snellere interventie en structurele aanpak klinkt steeds luider.
Huiselijk geweld: 10 vrouwen vermoord in 15 dagen