Elize van Loon
Sinds het begin van dit jaar is in Spanje al 22.000 hectare natuurgebied in vlammen opgegaan na zo’n 3.000 branden. Dat is ongeveer twee keer zoveel als het gemiddelde van de afgelopen tien jaar voor dezelfde periode.
In het kort
- Al 22.000 hectare natuur verbrand in Spanje sinds januari, ruim twee keer zoveel als het tienjarig gemiddelde.
- Meeste branden zijn opzettelijk veroorzaakt, vaak door verboden landbouwvuren of nalatigheid.
- Droogte en wind zorgen voor snelle verspreiding, vooral in het noorden en noordwesten van Spanje.
- Castilla y León, Galicië en Asturië zijn het zwaarst getroffen, met veel kleine maar samen zeer schadelijke branden.
De cijfers komen uit een nieuw rapport van het Spaanse ministerie voor Ecologische Transitie (MITECO). De overheid maakt zich zorgen, omdat het jaar nog maar net begonnen is en het brandseizoen traditioneel pas in de zomer echt zwaar wordt, meldt de Spaanse website Efeverde.com.
Meeste branden zijn opzettelijk veroorzaakt
Uit het rapport blijkt dat het grootste deel van de branden opzettelijk is veroorzaakt. Sinds januari zijn er meer dan 3.000 brandmeldingen geregistreerd. Ongeveer de helft daarvan leidde tot een echte natuurbrand, de rest bleef beperkt tot kleine incidenten die snel konden worden geblust. Toch waarschuwt het ministerie dat het aantal opzettelijke branden blijft stijgen, wat het werk van brandweerlieden en boswachters steeds ingewikkelder maakt.
Waarom worden branden aangestoken?
In de Spaanse statistieken betekent “opzettelijk” niet altijd dat iemand kwaad in de zin had. Een groot deel van deze branden ontstaat door traditionele landbouw- en veeteeltpraktijken, zoals het schoonbranden van velden of het verwijderen van struikgewas. Dit is in veel gevallen verboden. Juridisch vallen ze daardoor onder opzettelijke brandstichting.
Daarnaast komen er elk jaar branden voor die te maken hebben met conflicten, wraakacties of impulsief gedrag. Een kleiner deel wordt veroorzaakt door personen met een drang om vuur te maken. Meer dan de helft van alle branden krijgt uiteindelijk het label “onbekende oorzaak”, simpelweg omdat er geen bewijs is voor een specifiek motief.
Droogte en wind zorgen voor snelle verspreiding
Hoewel veel branden klein beginnen, kunnen ze zich door de huidige weersomstandigheden razendsnel uitbreiden. Grote delen van Spanje kampen met aanhoudende droogte, hoge temperaturen en periodes met harde wind. Vooral in het noorden en noordwesten is het risico op nieuwe branden momenteel hoog. In sommige regio’s is de vegetatie zo droog dat één vonk al genoeg is om een brand te starten.
Veel kleine branden, maar toch grote schade
Opvallend is dat er dit jaar relatief weinig grote bosbranden zijn geweest. De meeste branden blijven onder de 500 hectare, maar omdat het er zoveel zijn, loopt de totale schade toch snel op. Kleine branden halen zelden het nieuws, maar samen vormen ze een groot probleem. Ze zorgen voor verlies van natuur, verstoring van ecosystemen en een constante druk op brandweerdiensten die al maandenlang op volle kracht draaien.
Volgens gegevens van MITECO komen de meeste branden dit jaar opnieuw voor in Castilla y León, vooral in de provincies León en Zamora. Ook Galicië, met name Ourense, behoort tot de zwaarst getroffen regio’s. Daarnaast worden in Asturië, Cantabrië en delen van Extremadura opvallend veel brandhaarden geregistreerd. Het gaat vaak om kleinere branden die snel worden geblust, maar door hun grote aantal loopt de totale schade toch snel op.
Voorjaar steeds kwetsbaarder
Normaal gesproken begint het zware brandseizoen pas in de zomer, maar de laatste jaren ontstaan er steeds vaker al in het voorjaar grote problemen door droogte en warm weer. Experts waarschuwen dat dit een blijvende trend kan worden als het klimaat verder opwarmt.
Overheid roept op tot voorzichtigheid
De Spaanse overheid vraagt inwoners en bezoekers om extra alert te zijn. Vooral het verbranden van snoeiafval, barbecueën in natuurgebieden en het weggooien van sigarettenpeuken vormen een groot risico. Met de huidige droogte kan één kleine fout al grote gevolgen hebben.