Else Beekman
Het verslag voor Spanje, dat is opgesteld door het Europees Netwerk tegen Armoede, werd op 17 oktober gepresenteerd ter gelegenheid van de Internationale Dag voor de uitbanning van armoede. Er wordt in onthuld dat 42,9% van de bevolking die het risico loopt op armoede of sociale uitsluiting een middelbare of hogere opleiding heeft afgerond en dat een op de tien mensen met een hogere opleiding het risico loopt om in armoede te vervallen.
De auteurs van het rapport bevestigen ook een ‘trend’ die de afgelopen jaren is waargenomen: ‘dat werk zonder passende voorwaarden niet voldoende inkomen garandeert om aan armoede te ontsnappen’, aangezien een op de drie mensen die in armoede leven (32,9%) betaald werk heeft, iets wat zij wijten aan ‘lage lonen en de onzekerheid van de arbeidsmarkt sinds 2008’.
Bovendien bevat de editie van dit jaar als nieuwigheid een analyse van het verband tussen armoede en sociale uitsluitingspercentages en specifieke elementen zoals huisvesting, geslacht, leeftijd of de invloed van habitat, en de auteurs verklaren dat de conclusies in dit opzicht ‘zeer zorgwekkend’ zijn. Zo tonen de gegevens aan dat ‘de kosten van huisvesting, de genderkloof en onvoldoende steun voor gezinnen met kinderen’ ‘sleutelfactoren’ zijn in het ontstaan van armoede in Spanje.
Kosten huisvesting
In het geval van huisvesting toont de studie aan dat in 2022 vier op de vijf mensen met hoge uitgaven voor huisvesting in armoede leefden (79,1%). Hun uitgaven voor huisvesting bedroegen 39,1% van het huishoudinkomen, een inspanning die meer dan drie keer hoger lag dan die van mensen die niet in armoede leven (12,5%).
Genderongelijkheid
Aan de andere kant identificeert het rapport genderongelijkheid als een andere belangrijke factor in armoede. 27,2% van de vrouwen loopt het risico op armoede of uitsluiting, vergeleken met 24,8% van de mannen. He herstelbeleid werkt niet voor even goed. Volgens het onderzoek is het sociaal beleid er sinds 2015 in is geslaagd om een half miljoen mannen uit de armoede te halen, en 61.000 vrouwen.
Kinderen en jongeren
In Spanje lopen bijna 2,6 miljoen kinderen en adolescenten het risico op armoede of sociale uitsluiting, een derde van het totaal (32,2%), een percentage dat stijgt voor eenoudergezinnen (49,2%).
Verbetering ten opzichte van 2021
In het algemeen wijzen de auteurs van het rapport erop dat de indicatoren van armoede en sociale uitsluiting zijn verbeterd ten opzichte van 2021. In 2022 liepen in Spanje 12,3 miljoen mensen het risico liepen op armoede en sociale uitsluiting, 26% van de bevolking, 800.000 minder mensen dan het jaar ervoor. Het aantal mensen in ernstige armoede is ook verminderd met 600.000. Toch zijn deze cijfers ‘nog steeds buitengewoon hoog’, met 4,2 miljoen mensen die moeten rondkomen van een inkomen van minder dan 560 euro per maand per consumptie-eenheid.
Helft van de bevolking had moeite om rond te komen
Uit het rapport blijkt dat in 2022 bijna de helft van de Spaanse bevolking moeite had om rond te komen (47,8%); een derde kon zich niet ten minste één week vakantie per jaar veroorloven (33,5%); en 17,1% kon zijn huis niet op een geschikte temperatuur houden (14,3% in 2021 en 10,9% in 2020).
De auteurs van het onderzoek benadrukken in ieder geval de ‘beschermende rol van de staat’ en waarschuwen dat ‘zonder beleid voor sociale bescherming en overheidspensioenen het aantal mensen dat in armoede leeft zou verdubbelen en bijna de helft van de bevolking zou bereiken’. Ze stellen ook dat in het geval van ernstige armoede bijna een derde van de bevolking zou worden getroffen en dat de ongelijkheid ‘exorbitant’ zou zijn, aangezien ‘de rijkste 20% ongeveer 48 keer meer zou verdienen dan de armste 20%’.
De gegevens tonen ook aan dat ‘economische groei alleen niet genoeg is’ om armoede te bestrijden, aangezien ‘er 68 jaar ononderbroken groei van het bbp per hoofd van de bevolking nodig zou zijn om een einde te maken aan de armoede in Spanje’.
Spanje verdeeld in twee helften
Wat betreft de verschillen per autonome gemeenschap, vonden de auteurs opnieuw ‘een verdeling van Spanje in twee helften’: de gemeenschappen van Madrid tot het noorden hebben over het algemeen lagere percentages armoede of sociale uitsluiting. Aan de andere kant hebben de gemeenschappen in het zuiden cijfers die buitengewoon hoog zijn en ver boven het nationale gemiddelde liggen.
Het Europees Netwerk tegen Armoede roept op tot een staatspact om armoede en uitsluiting te voorkomen en te bestrijden, met als doel ‘met een sterk genderperspectief’ gebieden aan te pakken zoals de kwaliteit van de arbeidsmarkt, een gegarandeerd inkomen of het recht op toegang tot en behoud van huisvesting, evenals het ondersteunen van herverdelend economisch en fiscaal beleid ‘dat mensen centraal stelt’.