Else Beekman
Volgens de nieuwe wet moeten binnen 18 maanden ook alle beelden, straatnamen en andere symbolen in de openbare ruimte die herinneren aan de voormalig dictator Francisco Franco verwijderd zijn. Gebeurt dit niet, dan heeft de Junta (regio-regering) de macht het zelf te doen.
In 2007 voerde de toenmalige socialistische regering onder premier Zapatero landelijk deze maatregel al landelijk in. Veel rechtse regionale of lokale overheden gaven daar sindsdien echter geen gehoor aan.
Steun van internationale organisaties
Andalusië weet zich nu gesteund door de Verenigde Naties die Spanje vorig najaar op de vingers tikte over het niet naleven van mensenrechten inzake de vermisten uit de Burgeroorlog. De Spaanse overheid zou te weinig doen om slachtoffers en nabestaanden tegemoet te komen in hun zoektocht naar vermiste familieleden.
In 2012 kwam mensenrechtenorganisatie Amnesty International al met een rapport waaruit bleek dat Spaanse rechtbanken rechtszaken van de familie van slachtoffers van de mensenrechtenschendingen tijdens de burgeroorlog (1936-1939) en de dictatuur van generaal Francisco Franco (1939-1975) blokkeren.
Andalusië is een van de zwaarst getroffen regio’s als gevolg van het regime van Franco. De regionale overheid schat dat er nog zo’n 60.000 vermisten begraven liggen. Voor heel Spanje geldt volgens officiële schattingen een aantal van 114.000 vermiste personen.
Zoektocht naar massagraven versnellen
Met de nieuwe wet wil de Junta de Andalucía de zoektocht naar massagraven vergemakkelijken. Werken eigenaren van grond waarvan wordt vermoed dat er een dergelijk graf aanwezig is, niet mee, dan kan de grond tijdelijk worden onteigend.
In Spanje is al jaren verdeeldheid over hoe om te gaan met de nagedachtenis van de Spaanse Burgeroorlog en de dictatuur erna. De Amnestywet uit 1977 werd ingesteld om de overgang van dictatuur naar democratie soepel te laten verlopen door daders niet te vervolgen. Echter hoe meer tijd er verstrijkt, hoe meer mensen willen weten wat er met hun familieleden is gebeurd en waar ze zijn gebleven.
Dat het merendeel van de Spaanse regio’s en gemeentes centrumrechtse regeringen hebben, helpt het proces niet verder. Dankzij de Amnestywet bleven veel sleutelfiguren uit Franco’s regime op hun post zitten. Naar verluidt bevonden zich onder de leden van de regeringspartij Partido Popular de laatste decennia nog veel mensen uit het ‘Franco-kamp’.
Meer maatregelen
Andere maatregelen uit het wetsvoorstel zijn dat pro-Franco-manifestaties beboet kunnen worden met bedragen tot 2.000 euro. De zogenoemde ‘gestolen kinderen‘ worden toegevoegd aan de lijst met categorieën van slachtoffers. Jaarlijks zullen op 14 juni de slachtoffers van het regime in Andalusië worden herdacht. De Junta opent een DNA-databank om gegevens in op te slaan van de slachtoffers.
De regering hoopt de wet voor de zomer door het Parlement te krijgen, zodat deze in het begin van 2015 van kracht kan gaan.