Else Beekman
Souvenirwinkels, nagelstudio’s en zaken vol telefoonhoesjes verdringen in het centrum van Barcelona steeds vaker de buurtwinkel van altijd. Voor een paar schroeven is er geen ‘ferretería’ meer te vinden en ook de ‘papelería’ voor een nieuwe pen of multomap is ver te zoeken. De gemeente gaat nu winkelpanden opkopen met geld uit de toeristenbelasting, om ze beschikbaar te houden voor de bewoners.
Het plan komt van José Antonio Donaire, verantwoordelijk voor duurzaam toerismebeheer in Barcelona. “We willen winkelpanden kopen om te garanderen dat ze gebruikt worden voor bewoners”, zegt hij tegen El País. De aankopen moeten betaald worden uit de belasting op toeristische overnachtingen.
Hoe het precies gaat werken, is nog niet duidelijk. Donaire wilde niet zeggen wanneer de gemeente een pand zou kopen. Dat kan zijn als het leegstaat, als een huurcontract afloopt of als het te koop komt. Ook wat er daarna met de panden gebeurt, liet hij in het midden.
Toeristenbelasting is flinke cash cow
Geld is er in elk geval. In 2025 haalde de gemeente 148 miljoen euro op via haar eigen toeslag op de toeristenbelasting. Daarnaast int ook de regio Catalonië een deel. Daarmee is de toeristenbelasting, na onroerendezaakbelasting de tweede inkomstenbron van de stad.
Barcelona wil dat geld nu vooral aan diensten besteden waar toeristen veel gebruik van maken, zoals schoonmaak, veiligheid en verlichting. Ten tweede moet het naar de drukste toeristische plekken van de stad. Daar wil de gemeente onder meer lokale winkels steunen die niet op kunnen tegen grote ketens.
Eerder al een fonds aangekondigd
Burgemeester Jaume Collboni kondigde half september al een fonds aan om winkelpanden te kopen en zo de traditionele bedrijvigheid in de wijken overeind te houden. Het fonds richt zich op zaken die open moeten blijven vanwege hun rol in een winkelstraat of omdat ze een noodzakelijke dienst leveren. Een budget noemde Collboni hierbij niet.
Voor dat fonds is wel nodig dat de Catalaanse regering van Salvador Ill de regels aanpast zodat de gemeente een voorkeursrecht krijgt bij de verkoop van zulke panden. Collboni kijk het idee naar eigen zeggen af van Parijs. Als is het ook niet helemaal nieuw. De gemeente Barcelona kocht onder Collboni’s voorganger Ada Colau al eens vijftig leegstaande winkelruimtes op onder de taxatiewaarde.
Wijken hun eigen gezicht teruggeven
Donaire ziet het plan niet als iets dat alleen bewoners helpt. Steeds meer reizigers willen volgens hem plekken bezoeken met een eigen identiteit. Geen uniforme winkelstraten met filialen van dezelfde ketens, waardoor je in willekeurig elke stad kunt lopen.Een buurt waar je nog gewoon brood of een schroef kunt kopen, kan ook voor bezoekers aantrekkelijker zijn.
Het plan voor de winkelpanden is volgens hem al ver gevorderd. De gemeente werkt aan de wetswijziging en aan de juridische en administratieve uitwerking. Donaire hoopt het project eind dit jaar te presenteren en in 2027 uit te voeren.
Ook de Boquería moet terug naar de buurt
Volgens deze gedachte wil de gemeente ook van de beroemde Boquería weer een markt maken waar bewoners verse producten kopen. Kant-en-klare paella, patatas bravas en bakjes churros moeten daarvoor wijken. Dat reglement gaat pas volgend jaar in, en alleen als het politiek genoeg steun krijgt.
Barcelona verhoogt ondertussen op meerdere plekken inkomsten uit toeristische activiteiten. Sinds februari betalen touringcars een heffing als ze in de stad parkeren. Luxehotels en cruiseterminals betalen al meer onroerendezaakbelasting, en voor toeristische appartementen is een verhoging tot 150 procent in aantocht. Cruisepassagiers die alleen een dag aanmeren, gaan straks tot 24 euro betalen aan het gemeentelijke deel van de toeristenbelasting.