Else Beekman
Wie in Spanje boodschappen doet, betaalt meer dan vrijwel overal elders in Europa. In augustus waren de voedselprijzen in Spanje 2,3 procent hoger dan een jaar eerder. Alleen Cyprus kwam met 3,8 procent hoger uit. Dat blijkt uit de meest recente jaarcijfers van Eurostat.
Het verschil met de andere grote EU-landen is fors. In Frankrijk en Italië stegen de voedselprijzen in augustus met 1,1 procent. Dat is nog niet de helft van de Spaanse stijging. Duitsland bleef steken op 0,2 procent.
In een aantal landen werd eten zelfs goedkoper. In Nederland daalden de prijzen met 1 procent. In België bleven ze gelijk. Zweden springt eruit: daar zakten de voedselprijzen met 6,2 procent, de grootste daling van heel Europa.
Voedselprijzen in Spanje ook in september omhoog
Beterschap zit er voorlopig niet in. Woensdag publiceerde het Spaanse statistiekbureau INE de definitieve cijfers over september. De voedselinflatie liep op naar 2,7 procent. De algemene inflatie kwam uit op 4,9 procent, vooral door duurdere brandstof en energie. Dat cijfer had het INE eind september al als eerste raming bekendgemaakt.
Vooral verse producten dragen bij aan de stijging. Zo kosten bessen bijna de helft meer dan een jaar geleden. Tomaten, paprika’s en komkommers werden zo’n 17 procent duurder en eieren stegen ruim 12 procent in prijs.
Hoelang kunnen supermarkten klappen nog opvangen?
De Spaanse supermarkten zeggen hun best te doen om de stijging te matigen. Ze leveren in op hun marges, werken efficiënter en nemen een deel van de hogere kosten voor eigen rekening. Alleen als de kosten voor inkoop, transport en energie oplopen, dan belandt een groter deel daarvan toch op de bon voor de consument.
Asedas, de brancheorganisatie van onder meer Mercadona, Lidl, Aldi en Dia, schat de extra kosten inmiddels op ruim 130 miljoen euro. Een groot deel daarvan komt voort uit duurdere energie en brandstof sinds het conflict in het Midden-Oosten uitbrak. In juni sprak Asedas nog over 70 miljoen euro, in juli over 90 miljoen. Er zou nu elke maand 20 tot 25 mljoen bijkomen.
Allereerst weegt de toeslag om het elektriciteitsnet stabiel te houden zwaar. Die steeg in een jaar met 53 procent. Diesel werd 35,5 procent duurder en grondstoffen voor plastic verpakkingen werden 25 procent duurder.
Asedas wijst er wel op dat voedsel in september ruim twee procentpunten minder duur werd dan het gemiddelde prijspeil. De ruime keuze aan winkels, ketens en producten geeft consumenten volgens de branche genoeg middelen om zich tegen de stijging te wapenen.
Minister vraagt om terughoudendheid
Landbouwminister Luis Planas riep bedrijven vorige week tijdens een retailcongres van de krant elEconomista op hun producten niet duurder te maken.
De voedingsindustrie vindt dat de regering zelf te weinig doet. Brancheorganisatie FIAB noemt de maatregelen tegen de hoge energiekosten onvoldoende en wil directe steun. De industrie vraagt ook om toegang tot financiering, garanties en liquiditeit. Door de grotere risico’s is dat volgens FIAB tegen normale marktvoorwaarden steeds lastiger te regelen.
Huismerk in plaats van A-merk
Ondertussen proberen Spanjaarden hun boodschappengedrag aan te passen. Ze kiezen voor goedkopere producten dan ze gewend waren en ruilen het A-merk in voor een huismerk. Er worden meer voordeelverpakkingen verkocht, luxe producten bereiken de boodschappenmand niet meer of mensen kiezen voor een goedkopere supermarkt. Met deze ‘downtrading’ kopen ze niet minder, maar geven per boodschappenronde minder uit.
Volgens El Econmista kunnen Mercadona, Lidl en Aldi daar het meest van profiteren. Mercadona heeft onder de eigen merken Hacendado en Bosque Verde een groot assortimenteen groot assortiment. Lidl en Aldi draaien ook grotendeels op eigen merken en scherpe prijzen. Ook Carrefour, Alcampo en Dia hebben veel huismerkproducten in de schappen. Dia kan volgens de krant vooral klanten trekken die sterk op de prijs letten.