Else Beekman
De enorme bosbrand bij Niebla in de provincie Huelva blijft ook dinsdag buiten controle. Het vuur heeft inmiddels een gebied van ruim 20.000 hectare doorkruist. Rond de 700 mensen uit plaatsen in Huelva en Sevilla mogen voorlopig niet terug naar huis. De rook is tot in de steden Huelva en Sevilla te ruiken en te zien.
Toch is er een klein lichtpuntje. Tijdens de nacht konden de brandbestrijders de vlammen op enkele belangrijke plekken tegenhouden. Het vuur bereikte de provincie Sevilla niet en drong evenmin door tot de gemeente El Madroño. Van een stabilisatie is echter nog geen sprake.
“Dit is een brand waar nog dagen werk in zit”, zei Antonio Sanz, de Andalusische regiominister die verantwoordelijk is voor noodsituaties. Volgens hem moeten de hulpdiensten het enorme gebied meter voor meter nalopen en afsluiten om nieuwe uitbraken te voorkomen.
Geen 20.000 hectare volledig afgebrand
De Andalusische autoriteiten spreken over meer dan 20.000 hectare superficie recorrida. Dat is het gebied waar het vuur doorheen is getrokken of dat binnen de brandzone ligt. Het betekent niet automatisch dat alle vegetatie op die volledige oppervlakte is verbrand. Hoe groot de uiteindelijke schade werkelijk is, kan waarschijnlijk pas worden vastgesteld wanneer de brand onder controle is en de getroffen zone veilig kan worden onderzocht.
Het vuur begon donderdagavond 6 augustus bij het paraje Raboconejo, in de gemeente Niebla. Door wind, de grote hoeveelheid droge vegetatie en het moeilijk toegankelijke landschap kon het zich snel uitbreiden.
Water verdampt voordat het de vlammen bereikt
De brand is volgens de Junta de Andalucía nog altijd “buiten de capaciteit van de brandbestrijding”. Dat betekent niet dat er te weinig mensen of materieel beschikbaar zijn. Het vuur gedraagt zich op bepaalde momenten zo krachtig dat brandweerlieden het niet veilig kunnen benaderen. De hitte boven de vlammen is soms zo intens dat water uit vliegtuigen gedeeltelijk verdampt voordat het de vuurhaard bereikt. Ook op de grond moesten ploegen zich meermaals terugtrekken. Enkele brandweerlieden zijn met helikopters uit gevaarlijke situaties gehaald.
Dinsdag werken volgens de laatste informatie van El País 652 mensen aan de bestrijding. Onder hen zijn medewerkers van Infoca, de militaire noodeenheid UME en brandweerlieden uit Huelva, Sevilla en Cáceres. In de loop van de dag kunnen maximaal 26 vliegtuigen en helikopters worden ingezet. Ook staan er veertien bulldozers klaar.
Vuur springt kilometers vooruit
Vooral de enorme rookkolommen maken deze brand onvoorspelbaar. Door de hitte ontstaat boven het vuur een krachtige luchtstroming. Die kan brandend materiaal meenemen en kilometers verder weer neer laten komen. Maandag ontstond op die manier een nieuwe brandhaard op ongeveer 3,5 kilometer van het hoofdvuur. Het tussenliggende gebied stond vervolgens binnen een kwartier in brand.
Zo’n convectieve rookkolom kan bovendien het zicht van piloten beperken. Ook kan de turbulentie het te gevaarlijk maken om dicht boven het vuur te vliegen. De normale blusstrategie werkt dan tijdelijk niet meer. “Je kunt alle middelen ter wereld hebben, maar de fysieke omstandigheden maken optreden onmogelijk”, legde Sanz uit.
Voorzichtig optimisme na moeilijke nacht
De hulpdiensten hebben dinsdag vier grote prioriteiten. In het noorden proberen ze de verdedigingslijn tussen Marigenta en Berrocal te versterken. Aan de oostkant werken bulldozers en grondploegen aan het sluiten van de brandperimeter. In het westen moet een brede brandgang voorkomen dat het vuur verder trekt. In het zuiden worden de bestaande lijnen verstevigd en nieuwe brandhaarden bewaakt.
De wind zou dinsdag naar het oosten draaien. Dat kan de brandbestrijders een kans geven om veiliger te werken en de eerste gordel van dorpen beter te beschermen. De autoriteiten blijven voorzichtig. Wind en de eigen luchtstromen van het vuur kunnen de situatie in korte tijd opnieuw veranderen.
Cadena SER meldde dinsdagochtend dat de situatie niet duidelijk was verbeterd, maar ook niet verder was verslechterd. Bij een brand van deze omvang is zelfs dat voorlopig winst.
Cijfers over evacuaties
De meest recente opgave van de Andalusische autoriteiten, aangehaald door El País, spreekt van bijna 700 mensen die nog niet naar huis mogen. Het gaat onder meer om inwoners van Berrocal, Marigenta, El Membrillo en El Pozuelo. Maandag kwamen daar Las Delgadas en Monte Sorromero bij Zalamea la Real bij, net als El Madroño en de gehuchten El Álamo, Juan Antón, Juan Gallego en Villargordo in de provincie Sevilla.
De meeste geëvacueerden verblijven bij familie, in een tweede woning of elders in de omgeving. Een kleinere groep wordt opgevangen in tijdelijke opvanglocaties van onder meer het Rode Kruis en Protección Civil. De evacuaties zijn verplicht. De autoriteiten waarschuwen inwoners nadrukkelijk dat zij niet op eigen initiatief mogen terugkeren om dieren, voertuigen of bezittingen op te halen.
Rook bereikt Huelva en Sevilla
De rook hangt inmiddels boven een groot deel van West-Andalusië. In Sevilla kleurde de lucht maandag grijs en verdween de zon op sommige momenten achter de rooklaag. Ook in Huelva is een duidelijke brandlucht waarneembaar.
De rook betekent niet dat het vuur zelf Sevilla heeft bereikt. De vlammen zijn dinsdagmorgen binnen de provincie Huelva gebleven. De evacuatie van El Madroño en omliggende gehuchten gebeurde uit voorzorg, zodat bewoners nog veilig konden vertrekken voordat wegen mogelijk onbegaanbaar zouden worden.
De Andalusische hulpdiensten adviseren mensen in gebieden met veel rook om ramen en deuren te sluiten. Vooral ouderen, jonge kinderen en mensen met astma of andere luchtwegaandoeningen moeten voorzichtig zijn. Wie buiten last krijgt van benauwdheid, duizeligheid of pijn op de borst, moet medische hulp zoeken.
Verschillende wegen afgesloten
De brand heeft ook gevolgen voor het verkeer. Onder meer de HU-3106, A-493, HU-5104, HU-4103 en HU-6104 waren door afsluitingen of beperkingen getroffen. Aan de kant van Sevilla gold dat ook voor de SE-6402 tussen Aznalcóllar en El Álamo. Daarnaast bleef de weg tussen Marigenta en Las Delgadas afgesloten.
De situatie kan gedurende de dag veranderen. Reizigers in het gebied doen er goed aan de actuele informatie van 112 Andalucía, de Guardia Civil en de Spaanse verkeersdienst DGT te controleren en navigatieaanwijzingen die door afgesloten gebieden leiden niet blindelings te volgen.
Wanneer bewoners of bezoekers rook of een nieuwe vuurhaard zien, moeten zij 112 bellen en de locatie zo nauwkeurig mogelijk doorgeven. Zelf naar het vuur toegaan om te kijken of te filmen brengt niet alleen de bezoeker, maar ook de hulpdiensten in gevaar.