Else Beekman
De totale zonsverduistering van woensdagavond brengt honderdduizenden mensen op de been. Velen zoeken een plek buiten de stad, het liefst hoog en met vrij zicht op de westelijke horizon. Precies daar zit het probleem. Grote delen van Spanje kampen met een hoog tot extreem risico op natuurbranden. Eén auto boven droog gras of een achteloos weggegooide sigaret kan dan genoeg zijn.
De Guardia Civil, Protección Civil, de verkeersdienst DGT en regionale hulpdiensten hebben daarom extra maatregelen genomen. Natuurgebieden gaan dicht, bospaden worden afgesloten en op populaire kijkplaatsen komen extra agenten en brandweerlieden. Het risico zit hem vooral in de enorme verplaatsing van mensen naar landelijke en natuurlijke gebieden, midden in augustus en in een zomer met uitzonderlijk veel grote bosbranden.
Geen nieuwe hittegolf, wel zeer warm
Van een nieuwe officiële hittegolf is deze dagen vooralsnog geen sprake. Wel verwacht AEMET woensdag een duidelijke stijging van de temperatuur. Op veel plaatsen in het binnenland wordt het warmer dan 35 graden. In delen van het midden, noordoosten en zuiden kan het kwik stijgen tot 38 of 40 graden. In de Ebrovallei kan het plaatselijk nog warmer worden. Maar AEMET noemt dit warmte die normaal is voor de tijd van het jaar. Maar brandgevaar hangt niet alleen af van de temperatuur. Ook droogte in de vegetatie, luchtvochtigheid, wind en bodemgesteldheid spelen mee.
AEMET berekent het dagelijkse brandgevaar met weergegevens, de toestand van de vegetatie en de vochtigheid van de bodem. Een gebied kan daardoor een zeer hoog of extreem brandrisico hebben zonder dat er officieel een hittegolf heerst.
Auto boven droog gras kan brand veroorzaken
Vooral de verwachte toestroom van auto’s naar uitgedroogde natuur baart de autoriteiten zorgen. Wie geen plek vindt op een officiële parkeerplaats, kan in de verleiding komen de auto in een berm, weiland of tussen lage begroeiing neer te zetten.
Een hete katalysator of uitlaat kan al droog gras in brand steken. Hetzelfde geldt voor een brandende sigaret, een kooktoestel, barbecue of ander voorwerp dat hitte of vonken veroorzaakt.
Een bijkomend risico van honderden auto’s langs smalle wegen, bospaden en toegangen, is dat brandweerwagens en ambulances er niet meer langs kunnen. Een kleine brand kan dan veel moeilijker bereikbaar zijn en snel uit de hand lopen.
De Spaanse regering heeft daarom een speciaal veiligheidsplan voor de eclips opgesteld. Sinds 6 augustus volgt een speciale risico-eenheid onder meer de weersverwachting en het bosbrandgevaar. Bij de operatie zijn ook de Guardia Civil, DGT, Protección Civil, regionale hulpdiensten, havenautoriteiten en Salvamento Marítimo betrokken, blijkt uit het officiële veiligheidsplan.
Natuurgebieden gesloten en wegen beperkt toegankelijk
In verschillende regio’s blijven de waarschuwingen niet bij een vriendelijk verzoek om voorzichtig te zijn.
Navarra verbiedt op 12 augustus het verkeer over verschillende bospaden en landelijke wegen. De maatregel geldt tot de ochtend na de eclips. De regering heeft er noodniveau 2 geactiveerd vanwege de verwachte drukte, de hoge temperaturen, het brandgevaar en mogelijke verkeersopstoppingen.
Ook in Cuenca en Guadalajara gelden uitzonderlijke beperkingen. Tussen 11 en 13 augustus mogen motorvoertuigen niet rijden, stoppen of parkeren op aangewezen bospaden en toegangswegen in openbare bosgebieden. De brandbestrijdingsdienst Infocam zet extra patrouilles in op plaatsen waar veel bezoekers worden verwacht.
In de regio Madrid heeft de regeringsdelegatie gevraagd de toegang tot delen van de Sierra de Guadarrama en de Cuenca Alta del Manzanares te beperken. De Guardia Civil adviseerde onder meer om verkeer in openbare bosgebieden terug te dringen en spontane bijeenkomsten buiten officiële kijkplaatsen te voorkomen. Volgens El País geldt daar een zeer hoog brandgevaar.
Zelfs in Benidorm, waar de eclips niet helemaal totaal zal zijn, gelden maatregelen. De gemeente sluit La Cruz en El Moralet vanwege extreem brandgevaar. Het gaat om populaire hogere plekken waar normaal veel mensen naartoe trekken voor het uitzicht.
Waar wordt de grootste drukte verwacht?
Het is onmogelijk om vooraf één plek aan te wijzen als de drukste van heel Spanje. Veel mensen beslissen pas op het laatste moment waar ze gaan kijken, onder meer op basis van de bewolking. Wel zijn er gebieden waar de verwachte aantallen of reserveringen duidelijk wijzen op grote drukte. In zijn totaliteit verwacht de Spaanse regering in de week van 10 tot en met 16 augustus ongeveer 446.700 extra toeristen in de 36 provincies die in of rond de zone van de totale eclips liggen. Dat staat in een onderzoek dat de regering in juli presenteerde.
Castellón
De grootste concreet genoemde mensenmassa wordt verwacht aan de kust van Castellón. Tussen het Planetario en de rivier wordt rekening gehouden met maximaal 60.000 bezoekers. Elders in de regio Valencia zijn officiële kijkplaatsen ingericht, onder meer in Aras de los Olmos, Benassal, Utiel, Macastre en Puçol.
Navarra
Navarra heeft twintig officiële kijklocaties voorbereid met gezamenlijk 50.476 plaatsen. De grootste locaties zijn Sendaviva met 6.000 plaatsen en Lerín, Lodosa en Tudela met elk 5.000. Ook Corella, Tafalla, Castejón en de Bardenas Reales rekenen op veel bezoekers. De officiële locaties moeten spontane drukte in kwetsbare natuurgebieden beperken.
Aragón en Zaragoza
In Aragón waren maandag al meer dan 10.000 plaatsen bij officiële kijklocaties gereserveerd. De regionale autoriteiten hielden rekening met een stijging naar ongeveer 15.000 bezoekers op die terreinen. Daarnaast zullen veel mensen vanuit Zaragoza en andere steden op eigen gelegenheid een plek zoeken.
Zaragoza zelf meldt een hotelbezetting die bijna 100 procent bedraagt, uitzonderlijk voor de stad in augustus. De gemeente heeft daarom extra maatregelen genomen voor verkeer, veiligheid en schoonmaak.
A Coruña, León en Burgos
Ook in het noordwesten wordt het druk. Cijfers van Booking die door de Universitat Oberta de Catalunya zijn aangehaald, wijzen voor de nacht van 12 augustus op 260 procent meer reserveringen in A Coruña, 170 procent meer in León en 120 procent meer in Burgos. In A Coruña sluit de gemeente vanaf 18.00 uur delen van de boulevard af.
De uiteindelijke drukte kan nog verschuiven. Als de laatste weersverwachting ergens wolken aangeeft, kunnen mensen alsnog massaal naar een andere provincie rijden.
Blijf liefst dicht bij huis
De algemene aanbeveling van de Spaanse autoriteiten is opvallend eenvoudig: kijk waar mogelijk in de buurt van je woning, hotel of vakantieadres. Een plaats binnen de totaliteitszone is niet automatisch beter wanneer je daarvoor uren moet rijden of in een overvol natuurgebied terechtkomt.
Officiële kijklocaties zijn doorgaans beter bereikbaar en beschikken vaker over parkeerplaatsen, beveiliging, toiletten en hulpdiensten. Ze zijn juist ingericht om te voorkomen dat duizenden mensen zich verspreiden over smalle bergwegen en kwetsbare natuur.
Wie toch naar een natuurgebied gaat, moet vooraf controleren of dat gebied toegankelijk blijft. Beperkingen kunnen vanwege het actuele brandgevaar op het laatste moment worden aangescherpt.
Tips voor wie de natuur in gaat
De Spaanse autoriteiten hebben tot nu toe de volgende adviezen verspreid:
- Controleer voor vertrek of het gebied open is. Kijk op de website van de gemeente, de regionale hulpdienst, Protección Civil of de beheerder van het natuurgebied.
- Kies bij voorkeur een officiële kijkplaats. Daar zijn bezoekersstromen, parkeerplaatsen en noodroutes beter geregeld.
- Ga zo dicht mogelijk bij huis kijken. Onnodige verplaatsingen vergroten files en kunnen toegangswegen voor hulpdiensten blokkeren.
- Vertrek ruim op tijd. Houd rekening met afsluitingen en met verkeersdrukte voor én na de eclips.
- Parkeer alleen op aangewezen plaatsen. Zet de auto nooit op droog gras of tussen struiken. De uitlaat en katalysator kunnen heet genoeg zijn om brand te veroorzaken.
- Blokkeer geen bospad, slagboom of toegangsweg. Brandweerwagens en ambulances moeten er altijd langs kunnen.
- Stop niet op de vluchtstrook of in de berm. Rem ook niet plotseling wanneer de eclips begint.
- Rook niet in bosrijk gebied. Gooi nooit een sigaret of lucifer weg, ook niet als die gedoofd lijkt.
- Gebruik geen vuur. Laat barbecues, kooktoestellen, kaarsen, vuurwerk en andere hittebronnen thuis.
- Neem water, bescherming tegen de zon en stevige schoenen mee. Op veel plaatsen is het uren vóór de eclips nog zeer warm.
- Volg aanwijzingen van agenten en hulpdiensten direct op. Ga niet via een afgesloten pad op zoek naar een rustigere plek.
- Gebruik alleen een gecertificeerde eclipsbril. Een gewone zonnebril biedt geen bescherming.
- Blijf na afloop rustig. Wanneer iedereen tegelijk vertrekt, ontstaan juist de grootste files en raken noodroutes verstopt.
- Bel 112 bij rook of vuur. Geef de locatie zo precies mogelijk door en probeer een natuurbrand niet zelf te bestrijden.
De verduistering duurt op veel plaatsen nauwelijks anderhalve minuut. Het risico dat door onvoorzichtigheid ontstaat, kan veel langer blijven.