Else Beekman
De bosbrand die sinds donderdag in de Sierra Calderona tussen de provincies Valencia en Castellón woedt, is zaterdagavond nog altijd niet gestabiliseerd. Ruim duizend bewoners van het dorp Gátova blijven voorlopig geëvacueerd. Ondertussen h open brandweerploegen dat de nacht, met dalende temperaturen en oplopende luchtvochtigheid, voor de doorbraak zorgt.
De brand ontstond donderdag bij Segorbe, in de provincie Castellón, en breidde zich snel uit richting het naastgelegen Valenciaanse Gátova. Vrijdagavond ging het nog om zo’n 423 hectare verbrande grond binnen een straal van 11,4 kilometer. Zaterdag liep dat op tot 633 hectare, verdeeld over een omtrek van 15 kilometer-Hiervan liggen 395 hectare in Segorbe (62 procent van het gemeentelijk grondgebied) en 235 hectare in Gátova (38 procent), volledig binnen het Natuurpark Sierra Calderona. Zaterdagavond bevestigden de autoriteiten dat het brandoppervlak sindsdien niet verder is gegroeid.
Wegen afgesloten
Meer dan 350 brandweerlieden per dienst en 25 vliegtuigen en helikopters zijn constant in de weer. Zaterdagavond meldde de Valenciaanse noodhulpminister Juan Carlos Valderrama dat het vuur nog altijd niet gestabiliseerd is. Daardoor blijven de wegen naar het gebied afgesloten en krijgen ook fietsers, toeristen en nieuwsgierigen geen toegang. Wel is er voorzichtig optimisme. Mocht de nacht goed verlopen, dan wordt maandag bekeken of het noodniveau kan worden verlaagd van fase 2 naar fase 1. Met dat besluit zou ook de inzet van het leger via de Unidad Militar de Emergencias (UME) worden afgebouwd.
Meer dan duizend mensen geëvacueerd
Zo’n duizend mensen moesten vrijdag hun huis verlaten. Dat is ruim het dubbele van het aantal vaste inwoners van Gátova (452), omdat het dorp vol toeristen zat. De geëvacueerden verblijven sindsdien in de sporthal van het naburige Bétera. Een deel van de bewoners weigerde aanvankelijk te vertrekken. Maar wie in Gátova bleef, kreeg via een ES-Alert de instructie om binnen te blijven. Ook huisdieren kregen onderdak in de sporthal.
Vrijdagmiddag verslechterde de situatie snel: door plotselinge windveranderingen moesten meerdere brandweereenheden zich terugtrekken naar veilige zones. Het vuur bereikte op een gegeven moment de rand van de bebouwde kom van Gátova. Zaterdagmiddag was de situatie stabieler en was er nauwelijks nog vlam te zien, al blijft het volgens de autoriteiten te vroeg om conclusies te trekken.
Natuurlijke oorzaak: blikseminslag
Volgens de autoriteiten is de brand ontstaan door een blikseminslag tijdens een droge onweersbui met hevige windstoten. De regio kampt met extreme droogte. In het gebied viel al honderd dagen geen noemenswaardige neerslag meer, met een neerslagtekort van 90 procent. Bovendien was juli de warmste juli ooit gemeten in de regio en ook de eerste helft van augustus brak temperatuurrecords. Die combinatie van droogte, hitte en een lastig begaanbaar, bergachtig terrein maakte het gebied extra kwetsbaar.
Wetenschapsminister Diana Morant bracht zaterdag een bezoek aan het gebied. Daar wees zij op het belang van klimaatactie om dit soort natuurrampen in de toekomst te beperken. Ook premier van de Generalitat Valenciana, Juanfran Pérez Llorca, riep bewoners op tot kalmte en benadrukte de samenwerking tussen de verschillende overheidsdiensten.
Impact op het dorp
De brand trof Gátova ook op een symbolisch pijnlijk moment, namelijk de jaarfeesten ter ere van San Rafael. Deze moesten worden afgelast. Burgemeester Vicente Sanchis betreurde vooral het verlies van El Piñel dat grotendeels in vlammen opging. Het is een geliefd natuurgebied vlak bij het dorp. In het verlaten dorp bleef alleen café-eigenaar Patricia Zapata actief, die dagelijks tussen de driehonderd en vijfhonderd koffies serveerde aan de hulpdiensten.
Zolang de brand niet officieel gestabiliseerd is, blijven alle bewoners van Gátova voorlopig geëvacueerd. Een definitieve terugkeer wordt op zijn vroegst zondag of maandag verwacht, afhankelijk van hoe de nacht verloopt.