Else Beekman
Terwijl grote delen van Spanje zuchten onder een nieuwe hittegolf, hebben de Catalaanse brandweerlieden de hele nacht doorgewerkt om drie grote natuurbranden tegelijk onder controle te krijgen, waaronder de bosbrand in Anoia. Het vuur bij Carme en La Pobla de Claramunt, in de streek Anoia, dwong dinsdagochtend nog altijd zo’n 33.000 mensen om binnen te blijven. Rond acht uur kwam eindelijk het verlossende bericht: de brand is gestabiliseerd.
In het kort
- Bosbrand bij Carme/La Pobla de Claramunt (Anoia) verwoestte ruim 400 hectare en is dinsdagochtend gestabiliseerd.
- Opsluiting voor zo’n 33.000 mensen in onder meer Igualada en Vilanova del Camí is inmiddels opgeheven.
- Brand bij Sentmenat blijft grootste zorg: nog niet onder controle, met een potentieel van 2.000 hectare.
- Catalonië telde 65 branden op één dag en schaalde op naar het hoogste brandalarm in 111 gemeenten.
- De A7/AP-7 zelf blijft open voor vakantieverkeer; alleen kleinere wegen zoals de C-15 en BV-2131 zijn deels afgesloten.
Het was een bijzonder gespannen nacht voor de regionale brandweer. Niet één, maar drie grote branden eisten tegelijk aandacht: bij Carme in de Anoia, bij Sentmenat ten noorden van Barcelona, en bij Artesa de Segre in de provincie Lleida. Daarnaast smeult er nog altijd een vierde, kleinere brand in het massief van Les Gavarres in Girona, die sinds het weekend niet helemaal is geblust.
Fabrieken in vlammen op
De brand bij Carme brak maandagmiddag rond 16.30 uur uit en groeide in enkele uren uit tot een fors probleem. Volgens de laatste tellingen van de Catalaanse boswachters (Agents Rurals) is uiteindelijk zo’n 400 hectare in rook opgegaan. Vooral het feit dat de vlammen zich verplaatsten richting het bedrijventerrein Plans de l’Arau in La Pobla de Claramunt zorgde voor onrust: daar brandden twee loodsen volledig uit. Nog eens drie raakten er zwaar beschadigd en drie lichter, onder meer bij een matrassenfabriek.
Ook in de wijk Les Garrigues sloeg het vuur toe. De burgemeester van La Pobla de Claramunt, Antoni Mabras, bevestigde dat dit de zwaarst getroffen buurt van zijn gemeente is en sloot niet uit dat sommige huizen dicht bij het bos zijn beschadigd. Volgens de eerste, voorzichtige tellingen is in elk geval schade aan één woning in Les Garrigues vastgesteld, en aan de tuinen van vier andere huizen.
Grote inzet om massief van Montserrat te beschermen
De brandweer zette het grootste deel van de nacht in op het rechterflank en de kop van het vuur, om te voorkomen dat de vlammen de weg C-15 zouden oversteken en richting het massief van Montserrat zouden trekken. Als dat was gebeurd, hadden hulpdiensten rekening gehouden met een brand van wel 4.000 hectare. Dat scenario is gelukkig afgewend.
Dinsdagochtend werkten zo’n vijftig eenheden ter plaatse, met steun van de brandweer van Barcelona-stad en de Spaanse militaire noodhulpeenheid UME. Zodra het licht werd, zouden ook blushelikopters en bluskikkers worden ingezet. De ‘confinamiento, de verplichte binnenblijf-maatregel, gold voor onder meer het zuiden van Igualada, het westen van Capellades, La Pobla de Claramunt zelf, Vilanova del Camí, Santa Margarida de Montbui, Castellolí en La Torre de Claramunt. Die maatregel is dinsdagochtend opgeheven. Wel blijven de toegangswegen tot het brandgebied – waaronder de BV-2131 tussen Carme en La Pobla de Claramunt – nog dicht.
Sentmenat blijft de grote zorg
Minder goed nieuws is er over de brand bij Sentmenat, zo’n dertig kilometer verderop richting het binnenland. Dat vuur ontstond maandag doordat een graafmachine op een moeilijk bereikbaar landbouwperceel vlam vatte. Dinsdag is deze brand nog altijd niet onder controle. Zo’n 7.000 mensen in verschillende woonwijken van Caldes de Montbui moesten binnen blijven, terwijl bewoners van andere urbanisaties zelfs werden geëvacueerd.
Brandweerchef David Borrell waarschuwde dat het scenario griezelig veel lijkt op de beruchte brand van Sant Llorenç Savall uit 2003, toen de zogeheten marinada, een vochtige zeewind die meestal ’s middags opsteekt, het vuur plotseline flink aanwakkerde. Door de dichte, slecht onderhouden vegetatie van pijnbomen en kreupelhout rond Sentmenat houdt de brandweer serieus rekening met een verdere uitbreiding: het potentieel van deze brand wordt geschat op wel 2.000 hectare, terwijl er nu zo’n 90 hectare is verbrand.
De gemeenteraad van Sentmenat wees er zelf op dat de bossen al sinds een zware storm in 2014 “erg vervuild” zijn met omgevallen bomen en takken, en dat het nooit gelukt is om dat op te ruimen. Dat maakt het gebied extra brandgevoelig.
Catalonië op scherp: 65 branden op één dag
Het beeld van deze week is er een van pure overbelasting. Catalaans minister van Binnenlandse Zaken Núria Parlon meldde dat er op maandag alleen al 65 branden van uiteenlopende omvang werden geregistreerd in de regio, waarvan drie van grote schaal. Om die reden vroeg de Generalitat opnieuw hulp aan de UME, die inmiddels met eenheden vanuit Zaragoza is ingevlogen.
Om de druk op het systeem beheersbaar te houden, activeerde de brandweer een centraal commandocentrum in Cerdanyola. Van daaruit wordt de verdeling van mensen en materieel over de verschillende branden gecoördineerd. “We hebben niet oneindig veel mensen en luchtmiddelen,” zei brandweerchef Borrell. “We kiezen heel bewust welke brand op elk moment prioriteit krijgt.”
Catalonië verhoogde het risiconiveau naar fase 4 van het zogeheten Plan Alfa. Dat is het hoogste alarmniveau voor natuurbrandgevaar en van kracht voor 111 gemeenten in 18 comarca’s. Zes beschermde natuurgebieden zijn tijdelijk gesloten voor bezoekers. Het gaat om Montsec d’Ares, Montsec de Rúbies, het Nationaal Park Montserrat, La Ribera Salada, Baronia de Rialb en Les Gavarres.
Hitte blijft de motor achter de vlammenzeeën
Wat al deze branden gemeen hebben, is de extreme hitte die Spanje al dagen in zijn greep houdt. Deze tweede hittegolf van de zomer duwt grote delen van het land richting “zeer hoog tot extreem” brandgevaar. Brandweerchef Borrell maakte zich dinsdag vooral zorgen over de combinatie van hoge temperaturen in de Segre-vallei en de Pyreneeën, precies het gebied waar de brand bij Artesa de Segre in de provincie Lleida woedt. Die brand, die zo’n 32 hectare in de as legde, is inmiddels wel onder controle.
De cijfers over heel Spanje liegen er niet om. Dit jaar is al ruim 43.000 hectare afgebrand, meer dan het dubbele van dezelfde periode vorig jaar, toen dat nog geen 17.600 hectare was. Ook elders in het land laaide het dit weekend op: bij Loporzano in Huesca (245 hectare, deels in het natuurpark Sierra y Cañones de Guara), bij Soneja in Castellón (183 hectare) en bij La Bisbal d’Empordà in Girona. Daar verwoestte een brand van zo’n 2.200 hectare elf huizen volledig en beschadigde veertien andere.
Ook net over de grens, in de oostelijke Franse Pyreneeën, woedt een grote brand bij Trevillac. Die heeft inmiddels zo’n 4.900 hectare verwoest en hiervoor moesten 10.000 mensen worden geëvacueerd. De Franse minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez bezocht dinsdag persoonlijk het rampgebied. Hier proberen zo’n 800 brandweerlieden, waarvan de helft vanuit andere departementen is aangerukt, dat vuur te bedwingen. Daarbij krijgen ze steun van acht blusvliegtuigen waarvan zes uit andere Europese landen.
Bosbranden geen belemmering voor vakantieverkeer over A-7
Vakantieverkeer over de AP-7 richting de Costa Brava of verder zuidwaarts zou in principe geen hinder moeten ondervinden van deze specifieke branden. Wel is het slim om, zeker in dit weekend met de hittegolf, de actuele situatie te checken vlak voor vertrek. Dat kan via het Servei Català de Trànsit. De de situatie kan door nieuwe brandhaarden immers snel veranderen. Houd ook de kanalen van Protecció Civil in de gaten. De boodschap van de Catalaanse autoriteiten is helder: blijf uit de buurt van afgesloten gebieden, en negeer geen enkele oproep tot opsluiting, ook al lijkt de rust net teruggekeerd.