Datacenter van Blackstone in Aragón ontkomt aan zware milieutoets

Acht datacenters op 224 hectare landbouwgrond, goed voor 11,8 miljard euro. Voor dat project hoeft Blackstone niet door de zwaarste milieucontrole die Spanje kent. De Aragonese overheid heeft het megaproject vrijgesteld van een gewone milieueffectbeoordeling, en dat schiet milieuorganisaties in het verkeerde keelgat.

Het besluit van het Aragonese Instituut voor Milieubeheer (INAGA) verscheen op 5 augustus in het Boletín Oficial de Aragón. Daarin staat dat het datacenterproject Rhodes, in het dorpje Calatorao bij Zaragoza, niet hoeft te voldoen aan een gewone strategische milieubeoordeling. Ook een gewone effectbeoordeling is niet nodig, meldt Hoy Aragón. Wel komen er extra beschermende maatregelen, maar het zware, zeker een jaar durende traject wordt overgeslagen. In plaats daarvan volstaat een vereenvoudigde toets die binnen drie maanden rond is.

Achter het project staat Calanza Inmuebles, de vastgoedtak van investeringsgigant Blackstone, die samenwerkt met datacenterspecialist QTS. Het gaat om de grootste industriële investering die Aragón ooit heeft gezien. In de eerste fase zouden er 1.400 banen bij komen.

Waarom Aragón het project vrijstelt

Het INAGA onderbouwt zijn besluit met een simpel argument: het plan verandert niets wezenlijks aan het bestaande bestemmingsplan van de grond. Volgens de instantie verbetert het project zelfs de bestaande situatie. Er komen meer groenzones, er is minder waterverbruik voorzien dan in het oude bestemmingsplan voor die kavel, en er zijn maatregelen voor de bescherming van vogels die in het huidige plan niet stonden.

Die vogels zijn van belang. Het gebied ligt in de buurt van leefgebied van de kleine torenvalk, een beschermde soort. De schade aan dat leefgebied wordt weliswaar erkend, maar volgens de instantie beperkt door vogelvriendelijke bakens tijdens de bouw. Ook zullen werkzaamheden die lawaai maken buiten het broedseizoen worden gepland, tussen 15 juli en 15 februari. Ook het risico op vervuiling van de waterlopen die het terrein doorkruisen, wordt volgens het INAGA voldoende afgedekt door de bestaande regelgeving.

Beloftes, geen harde garantie

Toch is dat “minder waterverbruik” relatief. Uit de eigen planningsdocumenten van het project blijkt dat het complex nog altijd fors op water leunt. Elk datacenter krijgt tientallen watertanks voor de koeling. Het hele complex vraagt volgens die documenten tot 700.000 liter per dag en ruim 258 miljoen liter per jaar op piekmomenten, meldt Aragón Digital. Van koelsystemen die volledig zonder water werken, zoals soms over datacenters wordt beweerd, is bij Rhodes dus geen sprake.

Ook de belofte over groene stroom is minder hard dan hij soms wordt voorgesteld. QTS zegt in de planningsdocumenten dat het bedrijf “continu manieren verkent” om het waterverbruik te verlagen en spreekt zich uit vóór het gebruik van hernieuwbare energiebronnen, die eventueel in het complex zelf geïntegreerd zouden kunnen worden, aldus Aragón Digital. Dat is een intentie, geen harde garantie dat alle acht datacenters vanaf de start volledig op groene stroom draaien.

Kritiek van milieuorganisaties

Ecologistas en Acción trekt fel van leer. De organisatie diende vorig jaar oktober al bezwaar in tegen de eerste goedkeuring van het plan. Men twijfelt nog steeds of het project wel aan de wettelijke voorwaarden voldoet om als project van algemeen belang te gelden. Dat is de noemer waaronder projecten onderhevig kunnen worden gesteld aan minder uitgebreide milieurapportages. Volgens berekeningen van de milieugroep zou alleen al de tweede fase van het complex, met meer dan 1.000 megawatt aan vermogen, evenveel stroom verbruiken als 58 procent van de totale vraag in heel Aragón, meldt Hoy Aragón.

Ook de financiën van het project liggen onder vuur. De milieuorganisatie schat de belastingopbrengst voor Aragón op tussen de 739.000 euro en een miljoen euro. Tegenover een investering van 11,8 miljard euro is dat volgens hen niet in verhouding. Dat de vrijstelling van de zware milieutoets ook al is toegepast op vergelijkbare projecten in de regio, maakt de zorgen alleen maar groter. Critici noemen het een vrijbrief voor techbedrijven om grootschalige, water- en stroomintensieve projecten neer te zetten zonder dat lokale bewoners daar veel tegenover zien staan, schrijft Infolibre.

Nog niet klaar voor de bouw

Het besluit van het INAGA is een belangrijke stap, maar niet het laatste. Calanza Inmuebles moet nog een geïntegreerde milieuvergunning en de gemeentelijke vergunningen van Calatorao regelen voordat de bouw echt kan beginnen. Het besluit vervalt bovendien automatisch als het project niet binnen vier jaar na publicatie definitief is goedgekeurd.

Rhodes is niet het enige grote project in zijn soort in Aragón. De Noord-Spaanse regio telt inmiddels ruim twintig datacenterprojecten in verschillende stadia van behandeling, waaronder ook die van Amazon Web Services en Microsoft. Het regiobestuur positioneert het gebied met goedkope energie en snelle vergunningsprocedures als het Spaanse antwoord op de Amerikaanse staat Virginia, wereldwijd bekend als datacenterhoofdstad.