Spaanse familie onteigend voor Microsoft-datacenter: 2 euro per vierkante meter voor grond die 25 euro waard was

In het Spaanse Aragón, rond de stad Zaragoza, willen techreuzen als Microsoft en Amazon enorme datacenters bouwen om hun clouddiensten en AI-toepassingen te laten draaien. De regionale regering (PP en Vox) verwelkomt die miljardeninvesteringen met open armen. Men bestempelt de projecten zelfs tot “algemeen belang”. Dat label maakt het vervolgens mogelijk grond versneld te onteigenen en geeft de bedrijven belastingvoordelen. Voor de familie Garza betekende dat dat hun land werd onteigend voor zo’n 2 euro per vierkante meter. Eerder hadden ze een bod van 25 tot 30 euro geweigerd.

Die gretigheid past in een landelijke ambitie: Spanje wil uitgroeien tot het digitale knooppunt van Zuid-Europa. Dankzij goedkope hernieuwbare energie, een netwerk van onderzeese datakabels en een gunstige geografische ligging trok het land de afgelopen jaren tientallen miljarden euro’s aan investeringen in datacenters aan. Madrid, Barcelona en Zaragoza zijn de belangrijkste vestigingsplaatsen.

Voor 2026 alleen al wordt zo’n 8 miljard euro aan nieuwe investeringen verwacht, en branchecijfers voorzien een totaal van bijna 67 miljard euro tot 2030. De Spaanse overheid faciliteert dat actief, onder meer met belastingvoordelen in speciale economische zones. Experts waarschuwen in dit verband dat de snelle groei ook de grenzen opzoekt van het elektriciteitsnet en de beschikbare grond. En dat is precies de spanning die nu in Aragón zichtbaar wordt.

De onderhandeling

Twee jaar geleden opende een telefoontje van Microsoft de onderhandeling. Het bedrijf wilde de grond van de familie kopen voor de bouw van een van drie geplande datacentercampussen in de regio. Daar kwam een investering van in totaal 2,9 miljard euro bij kijken. De familie sloeg het bod af omdat de geboden prijs volgens hen niet paste bij de waarde van grond op een gewilde locatie naast een winkelcentrum en een snelgroeiende woonwijk. “Ze spreken over een prioritair project voor Aragón, maar uiteindelijk was de prioriteit een buitenlands bedrijf,” zegt Ana Garza, een van de eigenaren in de krant El Diario.

Toen de onderhandeling in 2025 werd heropend, kreeg de familie een vergelijkbaar bod. Ditmaal echter met de bijkomende waarschuwing dat de grond anders zou worden onteigend. Ze weigerden opnieuw. Kort daarna, in september 2025, verklaarde de Aragonese regering het project van algemeen belang en zette de onteigeningsprocedure in gang.

Twee euro tegenover 57 euro elders

De onteigening treft zo’n 16,5 hectare grond. De vastgestelde schadevergoeding varieert tussen twee en vijf euro per vierkante meter, gebaseerd op een taxatie die Microsoft zelf liet uitvoeren. Ter vergelijking: in La Muela betaalde Microsoft eerder 57 euro per vierkante meter voor grond die de gemeente wél vrijwillig verkocht.

De eigenaren dienden hun eigen waardebepaling in, maar zeggen sinds april niets meer te hebben gehoord. “Omdat alles als prioritair was bestempeld, ging het razendsnel. Toen het echter om de prijs ging, hoorden we maandenlang niets,” aldus Garza. De regering van Aragón laat weten dat het dossier zich nog in de fase van uitwisseling van waardebepalingen bevindt. Als de onenigheid aanhoudt, beslist uiteindelijk de provinciale onteigeningscommissie.

De familie trekt ook de omvang van de onteigening in twijfel. De ebouwen zelf beslaan volgens de plannen een fractie van de onteigende 16,5 hectare. Ze stelt bovendien niet te hebben kunnen meepraten over het project. Daarom heeft ze klachten ingediend bij het Aragonese milieu-instituut INAGA en het Openbaar Ministerie over vermeende onregelmatigheden. Microsoft zegt dat de waardering door een onafhankelijke deskundige volgens de wettelijke normen is uitgevoerd en dat nu alleen opschoningswerk is toegestaan. De regioregering noemt de bedragen “passend” en stelt dat eerdere private onderhandelingen buiten de procedure vallen.

Ook omwonenden vechten de milieuvergunning aan

Naast het prijsgeschil loopt er verzet tegen de milieukant van het project. Platform Salvemos los Pinares de Venecia bekritiseert dat de inspraakperiode over het milieudocument middenin augustus werd geopend. Dat bemoeilijkt vanwege de vakantietijd volgens hen burgerparticipatie. Een bredere coalitie van tientallen milieu-, buurt- en gebiedsorganisaties heeft bezwaar aangetekend tegen alle drie de Microsoft-datacenters in Aragón (Zaragoza, La Muela en Villamayor de Gállego). Zij wijzen op een “onevenredig” elektriciteitsverbruik. Ook zijn ze tegen een belastingvrijstelling van naar schatting 140 miljoen euro, zonder gelijkwaardige tegenprestatie in werkgelegenheid.

Extreem energieverbruik

Het datacenter krijgt een vermogen van 1.846 megawatt toegekend en een verwacht verbruik tot 16.170 GWh. Daarmee wordt Microsoft de op één na grootste energieverbruiker van de regio, na Amazon Web Services. Dat hoge verbruik komt volgens de organisaties door een koelsysteem dat weinig water maar veel elektriciteit en schadelijke koelgassen gebruikt. Gevolgen: een al verzadigd stroomnet, hogere energierekeningen en de noodzaak van veel meer zonne- en windparken. En die laatstgenoemden nemen twaalf keer meer grond in dan de datacenters zelf.

Een studie van de Universiteit van Zaragoza voorspelt dat alle geplande datacenters in de regio de elektriciteitsvraag met een factor 5 tot 15 doen toenemen. Daarbij is tot 37% van het landbouwareaal nodig voor hernieuwbare energie.

Het datacenter in Zaragoza komt volgens de bezwaarmakers bovendien op de “slechtst mogelijke locatie” in de Barranco de la Muerte. Die ligt naast natuurgebied Pinares de Venecia, met kap van zo’n duizend bomen tot gevolg.

Werkgelegenheid vooral elders

Ondanks de bezwaren is het project van algemeen belang verklaard, met belastingvrijstelling en versnelde procedures. Microsoft belooft 300 banen per centrum. De bezwaarmakers vinden dit cijfer zwaar overschat, gezien het op 60 medewerkers per centrum uit zou komen. Opmerkelijk zijn ook de conclusies in een door Microsoft zelf gefinancierd rapport dat werd gebruikt in de onderbouwing van het project. Dit laat zien dat de investeringen van het bedrijf in Spanje juist in zeven andere regio’s meer werkgelegenheid en belastinginkomsten opleveren, zonder dat daar een datacenter staat. Volgens de organisaties bewijst dat dat datacenters geen technologische hub creëren waar ze worden gebouwd, maar profijt opleveren voor bestaande techcentra en energiebedrijven als Forestalia, terwijl de energietransitie in huishoudens en industrie in Aragón zelf uitblijft.