Judith Goeree
Spanje zet een grote stap richting duurzame mode met de bouw van de eerste volledig geïntegreerde lyocell-fabriek ter wereld in Galicië. Lyocell is een biologisch afbreekbare vezel op basis van houtpulp en geldt als duurzaam alternatief voor katoen en polyester. Het project is een initiatief van het Portugese bedrijf Altri.
Synthetische stoffen blijven een probleem
Polyester, nylon en andere synthetische stoffen domineren de kledingmarkt. Ze zijn goedkoop, maar schadelijk voor het milieu. De productie veroorzaakt CO₂-uitstoot, verspreidt microplastics en levert afval op dat nauwelijks afbreekt.
Volgens de Verenigde Naties is de mode-industrie verantwoordelijk voor 10 procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. In Europa koopt een gemiddelde consument 26 kilo kleding per jaar en gooit daar 11 kilo van weg. Ruim 87 procent daarvan belandt op stortplaatsen of wordt verbrand.
Lyocell als duurzaam alternatief
Lyocell is een natuurlijke, biologisch afbreekbare vezel. Voor de productie ervan is veel minder water nodig dan voor katoen. Ook komen er nauwelijks schadelijke stoffen vrij. Een spijkerbroek van lyocell vergt slechts 10 liter water, terwijl een katoenen variant tot 20.000 liter nodig heeft. Lyocell is sterk, zacht, ademend en makkelijk te verven met minder chemicaliën. Dit maakt het een belangrijk materiaal voor duurzame mode.
Project GAMA in Galicië
Het GAMA-project van Altri in Spanje focust op duurzame mode. De nieuwe fabriek in Palas de Rei (Galicië) moet vanaf 2028 jaarlijks 60.000 ton lyocell produceren. Dat is goed voor duizenden banen. Bovendien maakt het Spanje minder afhankelijk van import uit Azië.
De fabriek draait deels op biomethaan, wat in tien jaar tijd 5,3 miljoen ton CO₂-uitstoot moet besparen. Daarmee draagt het project bij aan de Europese klimaatdoelen. Volgens El País is het de eerste fabriek wereldwijd waar het volledige productieproces – van hout tot vezel – op één locatie wordt uitgevoerd. Op termijn wordt bovendien een economische bijdrage van 9 miljard euro aan het Spaanse bbp verwacht.
Zara komt met nieuwe dienst voor tweedehands kleding
Zorgen van milieuorganisaties
Niet iedereen is enthousiast over het project. Milieuorganisaties en omwonenden vrezen dat grootschalige eucalyptusplantages schade toebrengen aan de bodem en het waterpeil.
Ook het enorme waterverbruik van de fabriek roept vragen op. Elke dag wordt zo’n 46 miljoen liter uit de rivier Ulla gehaald, wat mogelijk ten koste gaat van landbouw, natuur en drinkwatervoorraden.
In maart 2025 gingen duizenden mensen in Galicië de straat op om te protesteren tegen het Altri-project. Onder de demonstranten waren vissers, boeren en milieuactivisten. Met boten en spandoeken voerden zij actie tegen de mogelijke schade aan kwetsbare natuurgebieden. Volgens hen ontbreekt het project aan draagvlak onder de bevolking, ondanks de goedkeuring van de regionale overheid.
Daarnaast is het project deels afhankelijk van Europese subsidies. Critici plaatsen vraagtekens bij de baten: wegen de economische voordelen wel op tegen de ecologische en maatschappelijke kosten?
Ook kleinere merken zetten in op duurzaamheid
Naast grootschalige initiatieven zoals GAMA groeit ook bij kleinere Spaanse merken het bewustzijn rond duurzame kledingproductie. Zo verwerkt het bedrijf Recover uit Alicante katoenafval tot nieuwe kleding en levert het onder meer aan C&A en Primark.
Het modebedrijf Unfeigned maakt gebruik van gerecyclede stoffen en biologisch katoen voor duurzame mannenmode. Het schoenenmerk Flabelus uit Elche zette juist in op lokale productie en opende een eigen fabriek.
Duurzaam, maar mét oog voor omgeving
Altri presenteert zich als koploper in duurzame innovatie. Maar echte duurzaamheid vraagt meer dan technologie alleen: ook transparantie, lokale betrokkenheid en een brede visie zijn essentieel. Met dit project kan Spanje zich internationaal profileren als voortrekker in duurzame mode — mits ook de zorgen van omwonenden en milieuorganisaties serieus worden genomen.
Gebruikte kleding wordt bouwmateriaal dankzij Catalaanse onderzoekers