Else Beekman
In Spanje treedt politie opnieuw met geweld op tegen ludieke demonstranten die tegen het regeringsbeleid zijn. Nederland kouwt intussen na over de droefheid van Geert Wilders. Zondag 13 mei zal Europa nog lang heugen. Ligt dit soms aan het getal 13?
Duitse verkiezingen
Een verkiezingsopkomst van 59% in de Duitse deelstaat Noord-Rijnland Westfalen (NRW) toont aan, dat velen zich niet meer kunnen vinden in het systeem van inhoudsloos politiek gerommel vol vrouwtjes- en mannetjesmakerij.
Het toont tegelijk aan, dat nog steeds net iets meer mensen, ondanks alles, vertrouwen blijven houden in het oude politieke ritueel.
Ongeveer zoals in het door waanzinnige bezuinigingen getijsterde Griekenland. Daar verloren gevestigde euro-partijen weliswaar door de komst van een handvol nieuwkomers aan gewicht, maar hun onderlinge krachtsverhouding bleef nog tamelijk gelijk. Het land werd er desondanks bepaald niet beter bestuurbaar door.
Griekenland
Nieuwe gezichten traden voor het voetlicht. In Griekenland scherper omlijnd, dan in Duitsland. Wat te denken van een Piraten-partij die dat land uit zijn 60-jaar lange, hypnotische links-rechts mars wil doen laten treden? Of een Golden Dawn partij vol ultra-rechts navelstaren, nota bene in het land waar de democratie ooit eens begon?
De noodzaak van nieuwe gezichten is overigens wel duidelijk bij de bestuurs-elite aangekomen, echter niet die van nieuwe politieke gezichtspunten.
De socialistische leider, Evangelos Venizelos, verzuchtte tenminste, na mislukte coalitiebesprekingen dit weekeinde, dat zijn Pasok partij dringend vernieuwing nodig heeft. Andere, en mogelijk nog niet door het Brusselse euro-rijtuig met Duitse koetsiers platgereden kopstukken moeten daarom dringend aantreden, bedoelde hij waarschijnlijk.
Voorlopig moet Venizelos die nog zien te vinden. Van het Griekse volk hoeft het niet zo nodig. Want Alexis Tsipras van de nieuw-linkse Syriza groepering is, als hij voet bij stuk houdt, al gedoodverfd als de grote winnaar van verkiezingen die omstreeks 17 juni gehouden kunnen worden.
Tsipras is de man die bij voorbaat het lot van euro en Europa in handen houdt. De Griekse Centrale Bank kocht alvast wat extra goud in. De nieuwe Drachme zou al onder de toonbank klaarliggen.
Nederland
Hoe anders nu in Nederland. Daar vonden de heren Rutte en Wilders het nodig hun vendetta per televisieshow aan het volk te openbaren. Bekende gezichten dus met even bekende, platgetreden woorden.
Demissionair premier Mark Rutte ‘slaat als een wildebras om zich heen door te zeggen dat een stem op PVV een verloren stem is’, zuchtte Geert Wilders (PVV) bedroefd op RTL Nieuws. Volgens Wilders had Rutte in het Catshuis al gezegd, dat hij ‘uiterst gemotiveerd was de PVV tot de laatste zetel af te breken’.
Op een ander net, bij Vara’s Pauw en Witteman, herhaalde Mark Rutte (VVD) zijn woorden, maar sloot niet uit dat zijn partij na verkiezingen in september toch weer kan samenwerken met de PVV en ja, zelfs met de SP. Dat zou dus zigzag marcheren worden in het zo van zichzelf overtuigde vaderland. Het wordt er daardoor niet ‘duidelijker’ op.
Spanje
Neem Spanje, dat zeer scherp door speculanten en bankiers in de gaten wordt gehouden. President Mario Rajoy raakt duidelijk in tijdnood. Zijn team en hun plannen schijnen goed.
De Augias-stal van jaren wordt metterdaad eens uitgemest. De geur daarvan zweeft boven slaperige landschappen en luidruchtige stadspleinen. Voor wiskundigen lijkt het alsof die geur evenredig is met de weerzin ervoor.
De politie grijpt te snel hardhandig in bij demonstraties, omdat alleen de regering denkt te beseffen dat de tijd nu echt dringt. Als Griekenland valt en Spanje tegen die tijd (weken of maanden?) geen vastomlijnd schema heeft voor een wederopbouw, kan het land in chaos verzinken.
En als dit zover komt en ook Duitsland zijn hoed neemt om op eigen kracht verder te gaan, iets dat allerwege wordt verwacht, valt zelfs de bodem uit onder gedachte dat de Europese Centrale Bank nog iets zou kunnen betekenen voor Spanje.
Dat kan de ECB nu al niet, laat staan wanneer Frau Merkel de voorkeur geeft aan respectievelijk haar Russische- en Amerikaanse vrienden en hen weer met een vertrouwde, maar toch fonkelnieuwe Deutsch-Mark betaalt.
Goed staatsmanschap
Dat alles betekent niet, dat Spanje geen nieuw gezicht nodig zal hebben. Misschien is dat niet nodig als Rajoy koers weet te houden en stap voor stap, vrijdag na vrijdag, voorwaarts gaat met de bestrijding van lokale persoonlijke belangen, vreemde financiële verstrengelingen, inefficient en dus te kostbaar bestuur, maar ook veel te hoge schulden in de private sfeer.
Het is 10 jaar lang wat al te gemakkelijk en gedachtenloos gegaan. Het komt dus aan op goed staatsmanschap. Rajoy kan daarmee welzeker een nieuwe gezicht tonen. Wachten we maar af of hij zich ontpopt als een ‘vader des vaderlands’.
Eeuwenoud partijenstelsel
Wat betekenen al deze ontwikkelingen voor de Europese democratie? Het blijkt riskant te worden te volharden in een eeuwenoud partijenstelsel. Het roestige systeem vol beroepspolitici moet op de helling, maar ook hun politiek.
Niet luisteren naar de kiezers, wat gemeengoed is geworden, is achterhaald geraakt door moderne communicatiemiddelen. Er om politieke redenen maar een draai aan geven blijkt afgestraft te kunnen worden.
De kiezer is vaak beter op de hoogte, dan de telkens weer overnieuw verkiesbare, zelfde partij-dienaren met hun vanouds bekende mening en morele opvatting. Moeten we daarom terug naar het oude Griekse systeem, waarbij op toerbeurt mensen uit de bevolking werden verplicht om een periode mee te komen besturen? Elk gewest kreeg zo terdege zijn eigen stem.
Of moeten we de politieke democratie aan Facebook en Twitter overlaten? Moet juist daar voor elk wissewasje een beslissende rondvraag worden gehouden? Misschien kunnen we het nemen van beslissingen beter laten automatiseren, net zoals nu het beurswezen grote volumes aan geld over de wereld rondschuift. De gevolgen daarvan kennen we.
Domheid tegen arrogantie?
Waar komt het feitelijk op neer? De afstand tussen bevolking en bestuurders is veel te groot geworden. Is het niet zo, dat men elkaar allang niet meer begrijpt en begrijpen wil? Domheid tegen arrogantie?
Of is het opzet van degenen die aan de macht zijn, degenen die geen macht hebben maar wel vertrouwen, te bedriegen met beloften en te paaien met geld dat ze nimmer meer kunnen terugbetalen? Als dat zo is, draait alles uiteindelijk om geld. Is dat daarom geen reden onze democratie een nieuw gezicht te geven en het geldwezen eens grondig aan banden te leggen?
Welzijn en vooruitgang baseren zich niet op geld alleen, maar op gezond verstand, matiging van standpunten en bovenal de wil tot onderlinge samenwerking.
Schulden maken met mooie beloften is er immers oorzaak van, dat we een hete zomer onder ogen moeten zien, waar we dan ook verblijven in Europa en wie wij ook zijn.
Bron: NRC, Spitsnieuws, New York Times, Spiegel, Athensnews