Energiehonger AI nadert niveau van landen als Spanje

Kunstmatige intelligentie verandert razendsnel onze wereld, maar de technologie achter die vooruitgang heeft ook een prijs. In 2025 ligt het stroomverbruik van AI-systemen wereldwijd op een niveau dat vergelijkbaar is met het elektriciteitsverbruik van een land als Spanje. Ook het waterverbruik en de uitstoot van CO2 nemen sterk toe.

Dat blijkt uit een recent onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam. Volgens de onderzoekers komt het geschatte continu benodigde vermogen van AI-datacenters uit op ongeveer 23 gigawatt. Daarmee nadert de energiehonger van AI het stroomniveau van landen met tientallen miljoenen inwoners. Ter vergelijking: Het gemiddelde benodigde vermogen van heel Spanje lag in 2024 op 28,4 gigawatt. Het gaat hierbij wel om een momentopname van vermogen dat nodig is op piekmomenten, niet om het totale jaarverbruik in kilowattuur.

En dan hebben we het nog niet over het waterverbruik en de broeikasgassen die vrijkomen. Een van de auteurs van het rapport, milieukundige Alex de Vries-Gao, zegt het zo:

Er is geen manier om een extreem nauwkeurig getal te geven, maar dat het veel is, staat vast.”

Cijfers als deze tonen duidelijk hoe snel AI-technologie onze digitale wereld, ons dagelijks leven én onze energie-infrastructuur beïnvloedt. En dat nu al, want naar verwachting zal het aantal datacenters in de komende jaren explosief blijven groeien.

Waterverbruik vergelijkbaar met alle flessenwater ter wereld

Datacenters voor AI gebruiken naast grote hoeveelheden stroom ook enorm veel water voor bijvoorbeeld koeling. Volgens onderzoekers ligt het waterverbruik van AI in 2025 naar schatting ergens tussen de 312 en 764 miljard liter. Dat is volgens technologieplatform The Verge ongeveer evenveel als het wereldwijde jaarlijkse verbruik van gebotteld water.

Omdat techbedrijven als Google, Microsoft en Nvidia nauwelijks contrete cijfers hierover delen, geldt ook hier dat het om schattingen gaat. “Er is geen manier om een extreem nauwkeurig getal te geven, maar dat het veel is, staat vast”, zegt onderzoeker Alex de Vries-Gao.

CO2-uitstoot op het niveau van een land

De studie noemt ook de uitstoot van CO2, die in 2025 tussen de 32,6 en 79,7 miljoen ton zal liggen. Dat zijn aantallen die overeenkomen met de jaarlijkse uitstoot van landen als Singapore, Oostenrijk of Finland.

Deze uitstoot draagt bij aan de opwarming van de aarde, en uiteindelijk betaalt de burger daarvoor de prijs, zegt De Vries-Gao: “Iedereen draagt de gevolgen.” Denk aan hogere energierekeningen, schaarste aan computeronderdelen en stijgende prijzen voor hardware.

Economische impact van snelle AI-opmars

De razendsnelle opmars van AI zorgt ook voor economische verschuivingen. Zo stijgen de prijzen voor geheugenkaarten en SSD’s doordat AI-bedrijven grote voorraden opkopen. Nvidia zou in 2026 zelfs 40% minder grafische kaarten voor consumenten kunnen produceren vanwege de grote vraag vanuit AI-toepassingen, zo blijkt uit recente berichtgeving.

Daarnaast begint de opmars van AI in sommige sectoren ook tot banenverlies te leiden. Veel taken kunnen sneller en goedkoper geautomatiseerd worden. Vooral in administratieve functies, klantenservice en vertaalwerk verdwijnen steeds meer menselijke banen. Daar staan weliswaar nieuwe functies tegenover, zoals in databeheer en AI-toepassing, maar die verschuiving verloopt niet voor iedereen even soepel.

Spanje als opkomende AI-hub

In Spanje wordt de wereldwijde opmars van AI inmiddels ook gevoeld. Het land is een hotspot voor datacenters voor techreuzen als Amazon, Microsoft, Meta en Google aan het worden, mede door de sterke vraag naar cloud- en AI-capaciteit. Volgens een recente telling telt Spanje momenteel zo’n 63 grote commerciële datacenters, verspreid over steden als Madrid, Barcelona, Valencia en Málaga. Worden ook kleinere bedrijfscentra meegeteld, dan loopt het aantal op tot ruim 140.

Bovendien zijn er nog minstens 36 nieuwe datacenters gepland of in aanbouw. Daarmee zou de totale datacentercapaciteit van Spanje binnen een paar jaar kunnen verdubbelen of zelfs verviervoudigen. Grote spelers zoals Microsoft en Oracle investeren fors, bijvoorbeeld in de nieuwe cloudregio “Spain Central” rond Madrid, die wordt gepresenteerd als ruggengraat van de toekomstige AI-economie.

Volgens brancheorganisatie Spain DC kan het land tot 2027 ruim 21 miljard euro aan digitale infrastructuur aantrekken. Vooral regio’s als Aragón en Bilbao profileren zich als aantrekkelijke vestigingsplaatsen, mede dankzij nieuwe glasvezelverbindingen en voorrang op het stroomnet. Toch klinken er ook zorgen, vooral over het stijgende stroom- en waterverbruik, en dat in een land waar het elektriciteitsnet kwetsbaar is en droogteperioden steeds vaker voorkomen. De Spaanse overheid werkt inmiddels aan strengere regels, onder meer om waterschaarste en netcongestie het hoofd te bieden.

Hoe nu verder?

Nu de energiehonger van AI steeds zichtbaarder wordt, groeit ook de druk op overheden en bedrijven om oplossingen te vinden. Grote techbedrijven investeren in efficiëntere chips en innovatieve koeltechnieken om het stroom- en waterverbruik terug te dringen. Tegelijkertijd scherpen overheden, ook Spanje, hun regelgeving aan, vooral met het oog op duurzaamheid en lokale waterschaarste. Op 8 augustus 2025 presenteerde het Ministerie voor de Ecologische Transitie een ontwerp voor een nieuw koninklijk besluit dat datacenters verplicht tot meer transparantie over hun energie- en waterverbruik, en tot hergebruik van restwarmte.

Of die maatregelen snel genoeg komen om de ecologische impact van AI binnen de perken te houden, is de vraag. Vooralsnog lijkt het erop dat de voordelen van AI nog niet opwegen tegen de kosten die iedereen ervoor betaalt, letterlijk én figuurlijk.

De ‘cloud’ zonder water: Hoe datacenters Spanje’s schaarse water verbruiken