Else Beekman
Het Spaanse Grondwettelijk Hof heeft bevestigd dat de Catalaanse wet, die de onteigening van langdurig leegstaande woningen mogelijk maakt, in lijn is met de grondwet. Deze wet, gericht op grote vastgoedeigenaren, moet helpen bij het bestrijden van woningnood en het beschermen van kwetsbare huishoudens.
De Catalaanse woningwet uit 2022 biedt de regionale overheid de mogelijkheid om woningen te onteigenen die zonder geldige reden langer dan twee jaar leegstaan. Dit geldt voor grote vastgoedeigenaren, zoals banken, investeringsfondsen en bedrijven die vijf of meer woningen bezitten. De maatregel is bedoeld om leegstand tegen te gaan en woningen beschikbaar te maken voor gezinnen in nood. Naast onteigening voorziet de wet ook in sancties en dwangmaatregelen voor eigenaren die hun panden niet verhuren of geen gebruik maken van sociale huurprogramma’s.
Geen schending van eigendomsrecht
Het Grondwettelijk Hof wees het bezwaar van de extreemrechtse partij Vox grotendeels af. De rechters oordeelden dat de wet in overeenstemming is met artikel 47 van de Spaanse grondwet, dat het recht op waardige huisvesting garandeert. Ze benadrukten dat de maatregelen proportioneel zijn en niet in strijd met het eigendomsrecht. Volgens het Hof behoudt de eigenaar economische en functionele controle over de woning. Bovendien acht het hof het evenwicht tussen publieke belangen en individuele rechten redelijk.
Beperkingen voor de Catalaanse overheid
Toch gaf het Hof Vox op twee punten gelijk. Ten eerste verklaarde het ongrondwettelijk dat de waarde van onteigende woningen automatisch met 50% zou worden verlaagd. Dit zou in strijd zijn met de bevoegdheid van de centrale overheid om de compensatie bij onteigening vast te stellen.
Daarnaast schrapte het hof de bepaling die grote vastgoedeigenaren verplichtte om huurders eerst een sociale huurovereenkomst aan te bieden voordat ze een uitzettingsprocedure mochten starten. Volgens het Hof mag alleen de Spaanse staat voorwaarden stellen aan gerechtelijke procedures.
Implicaties voor de woningmarkt
Deze uitspraak bevestigt dat de Catalaanse overheid bevoegd is om leegstand aan te pakken, maar binnen de grenzen die de nationale wetgeving stelt. Terwijl onteigening een legitiem middel blijft om woonruimte beschikbaar te maken, mag de regio geen eenzijdige prijsverlaging opleggen of de rechtsgang voor uitzettingen wijzigen. De beslissing van het Grondwettelijk Hof kan gevolgen hebben voor andere regio’s die soortgelijke maatregelen overwegen.