Else Beekman
De tunnel tussen Spanje en Marokko is technisch haalbaar, zeggen experts. Maar waar ingenieurs vooruit willen, staat de uitvoering voorlopig stil. Niet door beton of budget, maar door een juridisch conflict over wie de plannen mag maken.
De plannen voor een spoorverbinding onder de Straat van Gibraltar zijn al meer dan een eeuw oud. Toch lijkt de tunnel Spanje-Marokko pas sinds kort echt in zicht te komen. Dat maakt de huidige ophef extra gevoelig.
Tunnel van Spanje naar Marokko moet klaar zijn voor WK 2030
Een groep Spaanse ingenieursbureaus heeft bezwaar aangetekend tegen de manier waarop een belangrijke studieopdracht is gegund. Die opdracht, met een waarde van bijna een miljoen euro, ging zonder aanbesteding rechtstreeks naar het overheidsbedrijf Ineco. Ze laken het vermeende gebrek aan transparantie en de mogelijke ongeoorloofde staatssteun met EU‑herstelgelden.
Volgens de betrokken bedrijven die verenigd zijn in de koepelorganisatie CÍE is dat niet alleen oneerlijk, maar mogelijk ook slecht voor de kwaliteit van het project. Ze willen dat de rechter de deal voorlopig opschort, zodat er alsnog een openbare aanbesteding kan komen. Zij vragen nu om voorlopige schorsing van het contract van circa 962.000 euro en eisen een openbare aanbesteding voor de nieuwe studies en de actualisering van het voorontwerp van de tunnel.
Technisch mogelijk, maar geen sinecure
Dat de tunnel technisch mogelijk is, werd recent bevestigd door de Duitse fabrikant Herrenknecht. Deze wereldspeler in tunnelboormachines werkte mee aan een studie in opdracht van de Spaanse overheid. In 2025 concludeerden zij dat het project uitvoerbaar is, mits zorgvuldig gepland.
De voorgestelde route loopt ruim 38 kilometer onder zee, met een maximale diepte van bijna 500 meter. Vergelijkbare tunnels bestaan al in Scandinavië en Azië. Wat deze verbinding extra uitdagend maakt, zijn de sterke stromingen, aardbevingsgevoelige zones en onstabiele lagen in de zeebodem.
Toch is er vertrouwen dat een route via het minder diepe Umbral de Camarinal, hoewel iets langer, technisch de beste optie is.
Tunnel als strategische brug tussen Europa en Afrika
Behalve technisch is het plan ook geopolitiek van belang. De tunnel zou een directe spoorverbinding opleveren tussen Europa en Afrika, met economische voordelen voor beide continenten. In Spanje wordt gekeken naar financiering via Europese fondsen, vergelijkbaar met het model van de Kanaaltunnel.
De timing is niet toevallig. Marokko werkt aan uitbreiding van zijn hogesnelheidsnetwerk tot 1.300 kilometer in 2040. In Madrid groeit het besef dat Spanje hierin een sleutelrol kan spelen. Tijdens een recent overleg spraken ministers uit beide landen over gezamenlijke infrastructuurplannen, waarbij de tunnel centraal stond.
Snelheid versus zorgvuldigheid
Voorstanders van de huidige aanpak zeggen dat een directe gunning nodig is om geen kostbare tijd te verliezen. De studies moeten al voor augustus 2026 klaar zijn. Tegenstanders vinden juist dat zorgvuldigheid voorop moet staan bij een megaproject van deze omvang. De rechter buigt zich nu over de zaak. Ondertussen lijkt het ooit vergezochte idee van een onderzeese verbinding tussen Spanje en Marokko steeds realistischer te worden.
Maar voor het zover is, moeten niet alleen techniek en geld kloppen. Ook de besluitvorming moet transparant, eerlijk en goed doordacht zijn. Alleen dan kan de tunnel uitgroeien tot wat velen hopen: een duurzame verbinding tussen twee continenten.
Volgens de laatste technische haalbaarheidsstudie kan de tunnel klaar zijn tussen 2035 en 2040. Dat is een tegenvaller voor Spanje en Marokko die eerder communiceerden dat de tunnel klaar moest zijn voor het WK 2030 dat door Spanje, Portugal en Marokko wordt georganiseerd.
Tunnel onder Straat van Gibraltar moet af vóór WK 2030