Else Beekman
Op 5 mei, de dag dat de geallieerden in 1945 het concentratiekamp Mauthausen-Gusen binnentrokken, vond ook dit jaar weer een herdenkingsceremonie plaats. Op deze datum herdenkt Spanje haar meer dan 7.500 landgenoten en nazi-slachtoffers die gevangen zaten in dit kamp.
De verschrikkingen die zij hebben moeten doorstaan, worden niet vergeten, geholpen door de beelden van uitgemergelde overlevenden die een krachtige herinnering blijven aan de wreedheid die zij hebben doorstaan.
Spaanse ministeriële vertegenwoordiging
Dit jaar was er bijzondere aandacht vanuit de Spaanse regering. Twee ministers reisden af naar Oostenrijk: de minister van Sociale Rechten en Agenda 2030, Pablo Bustinduy, de minister van Territoriale Politiek en Democratische Herinnering en de staatssecretaris voor Democratische Herinnering waren aanwezig.
Bustinduy benadrukte in zijn toespraak het belang van herdenken en het voorkomen van de terugkeer van fascisme in Europa. Hij bekritiseerde ook recente voorstellen van de partijen PP en Vox en enkele autonome regio’s, die hij beschrijft als ‘wetten van valse verzoening’, die volgens hem de herinnering aan de dictatuur zouden verheerlijken.
Een nadruk op rechtvaardigheid en waarheid
De ministers wezen op de noodzaak van waarheid, gerechtigheid en herstel tussen daders en slachtoffers. Dat principe moet volgens hen centraal staan en mag niet vervangen worden door wat zij zien als een poging tot het wissen van pijnlijke herinneringen. De gebeurtenissen in Mauthausen dienen als een sterk voorbeeld van waarom deze waarden zo essentieel zijn in de hedendaagse politiek en maatschappij.
Toewijding aan de vrijheid en strijd tegen discriminatie
Bustinduy’s toespraak omvatte ook een eerbetoon aan andere groepen die hebben geleden onder de nazi’s, zoals Joden en Roma. Hij benadrukte het belang van het integreren van deze herinneringen in het collectieve bewustzijn van Spanje. Ook moet gestreefd worden naar een land dat zich onwrikbaar inzet voor vrijheid, solidariteit en de strijd tegen alle vormen van discriminatie en intolerantie.
Spanjaarden in Mauthausen-Gusen
De deportatie van meer dan 7.500 Spanjaarden naar het concentratiekamp Mauthausen-Gusen maakte het tot een van de belangrijkste kampen voor Spaanse gevangenen onder het nazi-regime. Deze Spaanse gevangenen waren voornamelijk republikeinse soldaten en sympathisanten die na de Spaanse Burgeroorlog naar Frankrijk waren gevlucht en vervolgens gevangen genomen door de nazi’s toen Frankrijk viel. Volgens de Spaanse overlevenden werden ongeveer 23.400 Spanjaarden in gesloten wagons naar Mauthausen verscheept; 16.310 stierven en 9.200 overleefden de beproeving van de dwangarbeid. Veel van de Spanjaarden stierven aan ziekten, door executies ter plaatse en door verhongering. Bijna 450 Spanjaarden werden vergast.