Judith Goeree
Vanaf september 2025 worden mobieltjes op alle scholen in Catalonië verboden. Telefoons en smartwatches zijn na de zomer niet langer toegestaan in het Catalaanse onderwijs. Deze beslissing is genomen door het onderwijsdepartement van minister Esther Niubó. Het verbod geldt voor alle onderwijsniveaus, van de kleuterklas tot en met de middelbare school.
Het beeldschermgebruik in de klas heeft in Spanje een enorme vlucht genomen sinds de coronapandemie. Scholen hebben veel geïnvesteerd in digitale middelen. Toch is er steeds meer twijfel over de verregaande digitalisering van het onderwijs. Dat blijkt ook in Catalonië, dat met deze nieuwe maatregelen komt na aanbevelingen van de Commissie voor Digitalisering en Onderwijs en een evaluatie door onderzoeksinstituut Ivàlua. Het schermgebruik op school leidt volgens onderzoekers tot afleiding, verminderde concentratie en lagere leerprestaties. Daarnaast ervaren leerlingen meer stress, sociale druk en slaapstoornissen door overmatig gebruik van digitale apparaten.
Wat houdt het verbod precies in?
Vanaf het nieuwe schooljaar mogen leerlingen geen telefoons of smartwatches meer gebruiken op schoolterreinen. Dit geldt niet alleen in de klas, maar ook tijdens pauzes, in gangen en op de speelplaats. Alleen in uitzonderlijke gevallen, zoals medische noodzaak, worden uitzonderingen toegestaan. Het gebruik van smartphones in het onderwijs wordt volledig in de ban gedaan.
Digitale beperkingen in onderbouw
De overheid pakt ook het gebruik van digitale middelen in de onderbouw aan. In de kleuterklas zullen tablets en digitale schoolborden tot 2028 geleidelijk verdwijnen. Catalonië wil kinderen jonge kinderen minder bloot te stellen aan schermen en meer ruimte geven voor lichamelijke en sociale ontwikkeling.
Artsen waarschuwen voor schermgebruik kinderen
Spaanse artsen sloegen dit jaar ook alarm over het toenemende schermgebruik onder kinderen. Uit een recent rapport van AIJU en Fundación Crecer Jugando blijkt dat vrijwel alle kinderen tussen 4 en 12 jaar de aanbevolen schermtijd ruimschoots overschrijden. Kinderartsen signaleren een toename van klachten zoals slaapproblemen, angst en bijziendheid. Toch zoekt slechts een klein deel van de ouders hulp. In een omgeving waarin schermen overal zijn, blijkt het lastig om regels te handhaven. Experts pleiten daarom voor duidelijke richtlijnen en benadrukken het belang van spel, beweging en menselijk contact als tegenwicht. Het Catalaanse verbod sluit daarmee aan bij een bredere maatschappelijke zorg.
Breed draagvlak onder ouders
Veel ouders en leerkrachten steunen het besluit. Zij verwachten dat de rust in de klas terugkeert en dat leerlingen zich beter kunnen concentreren. Ook hopen zij dat het aantal gevallen van cyberpesten afneemt. Critici vinden het verbod te ver gaan en pleiten voor onderwijs in verantwoord digitaal gedrag, in plaats van een totaalverbod.
De Nederlandse Esmé uit Noord Nederland herkent de aanpak. Haar dochters zitten op de middelbare school in Groningen, waar mobieltjes allang verboden zijn. “De telefoon moet in het kluisje. Worden ze toch met hun mobiel betrapt, dan moeten ze die inleveren,” vertelt ze. Esmé werkt zelf in het onderwijs en noemt het een positieve ontwikkeling. “De kinderen zijn rustiger en hebben ruimte voor een gewone, sociale ontwikkeling. Mijn dochters zijn zelf ook blij met de maatregel, omdat ze veel meer contact hebben met vriendinnen in de pauzes.”
Catalonië als voorloper
Catalonië is de eerste Spaanse regio waar mobieltjes op alle scholen verboden worden. Het is een verregaand verbod en andere regio’s, zoals Madrid en Murcia, volgen de ontwikkelingen op de voet. In heel Europa groeit de aandacht voor schermgebruik op school. Onderwijsinstellingen, beleidsmakers en gezondheidsorganisaties zoeken naar manieren om technologie in te zetten zonder dat die ten koste gaat van de leerprestaties en het welzijn van kinderen. Het Catalaanse beleid kan daarbij dienen als toetssteen voor toekomstige regelgeving elders.
Bronnen: El País, La Vanguardia
Van Amsterdam naar Spanje: Het verrassende succes van The Offline Club