Else Beekman
De komst van een cruiseschip waar een dodelijke hantavirus-uitbraak is ontstaan zorgt in Spanje voor oplopende politieke spanning. De Spaanse regering wil dat het schip naar de Canarische Eilanden vaart, zoals de Wereldgezondheidsorganisatie heeft gevraagd. De Canarische president Fernando Clavijo probeert dat juist te voorkomen.
In het kort
- Cruiseschip MV Hondius is onderweg naar Tenerife na een uitbraak van de Andes-variant van het hantavirus.
- De Canarische president Clavijo verzet zich tegen de komst en eist meer informatie.
- De Spaanse regering noemt opvang op de Canarische Eilanden een internationale en morele verplichting.
- In Spanje is hantavirus zeldzaam; het risico voor de bevolking blijft volgens autoriteiten laag.
Aan boord van de onder Nederlandse vlag varende MV Hondius bevinden zich ongeveer 147 passagiers en bemanningsleden. Drie passagiers, waaronder twee Nederlanders, zijn inmiddels overleden. Verder zijn er drie bevestigde hantavirus‑infecties en vijf verdachte gevallen gemeld. Onder de passagiers zijn 14 Spanjaarden. Zij zullen na aankomst niet op de Canarische Eilanden blijven, maar naar Madrid worden overgebracht. Daar gaan zij in quarantaine in het militaire ziekenhuis Gómez Ulla.
Buitenlandse passagiers worden volgens de Spaanse regering na aankomst naar hun eigen landen gerepatrieerd. Alleen mensen die tijdens de overtocht symptomen ontwikkelen, worden op de eilanden opgenomen.
Clavijo wil meer informatie
Clavijo zegt dat zijn regering onvoldoende is geïnformeerd over de operatie. Ook vroeg hij zich af waarom de evacuatie niet vanuit Kaapverdië kan plaatsvinden. Volgens Madrid is dat geen optie, omdat Kaapverdië niet over de juiste middelen beschikt om de situatie veilig af te handelen.
De Wereldgezondheidsorganisatie zou hebben geoordeeld dat de Canarische Eilanden de dichtstbijzijnde plek zijn met voldoende medische en technische capaciteit.
Regering noemt houding ‘onverantwoord’
In Madrid is met irritatie gereageerd op de uitspraken van Clavijo. De regering verwijt hem paniek te zaaien en onvoldoende solidariteit te tonen met de mensen aan boord, onder wie 14 Spaanse staatsburgers.
Volgens het kabinet is de komst van het schip geen politieke keuze, maar een internationale verplichting. Doorvaren naar het Spaanse vasteland zou bijna zes dagen duren. Naar Nederland, waar het schip uiteindelijk naartoe zou gaan, zou de reis nog langer zijn.
Gevaarlijke Andes-variant vastgesteld
De onrust rond de MV Hondius is groter omdat het om de Andes-variant van het hantavirus gaat. Die geldt als de gevaarlijkste vorm van het virus en is de enige bekende variant die van mens op mens kan worden overgedragen. Juist daarom volgen gezondheidsautoriteiten de situatie nauwlettend.
Zuid-Afrika bevestigde dat deze variant is vastgesteld bij twee passagiers die eerder van boord gingen. De Andes-variant komt vooral voor in Argentinië en Chili. Omdat het cruiseschip vertrok uit Zuid-Argentinië, vermoeden experts dat de besmettingen tijdens het Zuid-Amerikaanse deel van de reis zijn ontstaan. De exacte bron wordt nog onderzocht.
Clavijo suggereerde eerder al dat het mogelijk om een nieuwe, gevaarlijkere variant ging. Die uitspraak viel slecht bij de regering, die benadrukt dat experts ondanks de ernst van de variant oproepen tot kalmte.
Het hantavirus in Spanje
In Spanje zelf is hantavirus als ziektebeeld zeldzaam. Het land geldt niet als endemisch gebied, al zijn in landelijke en bosrijke delen van vooral Noord- en Noordoost-Spanje sporadisch besmettingen of sporen van blootstelling gevonden. Het risico voor de bevolking blijft laag en hangt meestal samen met direct contact met besmette knaagdieren of stof uit schuren, kelders en opslagruimtes waar die dieren hebben gezeten.
Ook de Spaanse politie benadrukt dat in een intern protocol: agenten moeten vooral alert zijn in slecht geventileerde, vervuilde ruimtes met sporen van knaagdieren. Bij twijfel gelden mondmaskers, handschoenen, oogbescherming en goed ventileren als basismaatregelen.
De Andes-variant komt vooral voor in Zuid-Amerika en behoort niet tot de gebruikelijke, mildere Europese varianten die in Spanje incidenteel worden aangetroffen.
Politieke strijd bovenop gezondheidscrisis
De kwestie is inmiddels uitgegroeid tot een politieke confrontatie tussen de Spaanse regering en het bestuur van de Canarische Eilanden. Ook de Partido Popular, coalitiepartner van Clavijo op de eilanden, mengde zich in het debat en uitte scherpe kritiek op minister van Volksgezondheid Mónica García.
Ondertussen bereidt Madrid de operatie voor. Het schip vaart momenteel onder escort van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) richting Tenerife, waar de medische voorzieningen volgens de regering het meest geschikt zijn.