Else Beekman
In het kort
- Russische gasolie bereikt Spanje via Marokko ondanks EU-sancties.
- Las Palmas ontvangt tienduizenden tonnen uit Tanger.
- Onderzoek naar miljoenenfraude en prijsdumping loopt.
Ondanks de nog steeds geldende EU-sancties tegen Moskou stroomt Russische gasolie via Marokko en de Canarische Eilanden Spanje binnen. Die brandstof wordt daar als ‘Marokkaans’ verkocht, maar komt in werkelijkheid uit Russische raffinaderijen. De routes lopen onder meer via de haven van Las Palmas op Gran Canaria.
El Periódico schrijft dat op 22 januari de olietanker Paxoi, varend onder Cypriotische vlag, in de haven van Las Palmas op Gran Canaria arriveerde. Het schip kwam uit de Marokkaanse havenstad Tanger en loste 5.500 ton gasolie voordat het de volgende dag terugkeerde. Op het eerste gezicht leek het een normale bevoorradingsoperatie. Bij nader inzien blijkt het echter deel van een veel groter netwerk te zijn. Een netwerk dat – ondanks sancties – Russisch gasolie Europa binnensmokkelt. Dat meldde El Periódico op basis van maritieme gegevens en bronnen binnen de energiesector.
Sinds het Europese importverbod op Russische olieproducten van kracht werd in februari 2023, zoeken betrokken landen creatieve uitwegen. Één van de meest opvallende routes loopt via Marokko. Grote hoeveelheden Russisch gasolie worden in de Baltische Zee geladen en vervolgens overgebracht op kleinere schepen bij de haven van Tanger. Later worden ze ingevoerd in Spanje, onder meer via de Canarische Eilanden.
De schepen Paxoi, Kefalonia en Naxos II zijn regelmatig in de haven van Las Palmas te vinden, waar ze gasolie afleveren. Officieel komt die brandstof uit Marokko, maar volgens bronnen als het Instituut voor Strategische Studies van de Zwarte Zee en de Amerikaanse inlichtingendiensten, gaat het om omgekatte Russische producten.
78.000 ton gasolie in Las Palmas gelost
De schepen hebben de afgelopen twee jaar minstens veertien keer aangelegd in Las Palmas. Negen daarvan betroffen rechtstreekse retourroutes tussen Tanger en Gran Canaria. In totaal is er op die manier 78.693 ton gasolie gelost in de Canarische Eilanden. Volgens de Spaanse overheid wordt dit inmiddels onderzocht door de Oficina Nacional contra el Fraude (ONIF) en het ministerie van Financiën.
De brandstof bereikt vervolgens het Spaanse vasteland, waarbij ook tankstations zouden zijn bevoorraad. Vaak gebeurt dat zonder te weten dat het om gesanctioneerde producten gaat. Prijzen zouden kunstmatig laag liggen, met marges tot 60 cent per liter onder de reguliere marktprijs.
Marokko als draaischijf
Marokko speelt een sleutelrol in deze constructie. Het land bezit nauwelijks olieproductiecapaciteit en de belangrijkste raffinaderij bij Mohammedia ligt al sinds 2015 stil. Toch zijn de diesel-exporten van Marokko naar Spanje gestegen van 0 ton in 2020 naar 671.000 ton in 2025, waarvan 123.000 ton in slechts twee maanden.
Die groei valt samen met een stijging in Russische leveringen aan Marokko: in 2025 zou volgens maritieme data meer dan een miljoen ton Russische diesel in Marokkaanse havens zijn aangekomen.
Reacties en internationale aandacht
De Spaanse oliemaatschappij Repsol uit hierover felle kritiek. Topman Josu Jon Imaz stelde in 2023 nog: “Het is triest dat Russische diesel nog steeds op de Europese en Spaanse markt is, ondanks de sancties.“ Repsol heeft de kwestie bij zowel de Spaanse als Europese autoriteiten aangekaart.
Zelfs de Amerikaanse president Donald Trump uitte kritiek op Europa. Tijdens de Algemene Vergadering van de VN in september 2025 stelde hij: “Ze kopen olie van Rusland terwijl ze beweren tegen Rusland te vechten. Dat is beschamend.”
De ‘dark fleet’
Een deel van de betrokken schepen behoort tot de zogenoemde ‘dark fleet’. Dat is een schaduwvloot die onder valse vlaggen vaart, eigendom is van schimmige firma’s en soms zelfs op sanctielijsten staat. Voorbeelden zijn de schepen Chariot Tide, Papillon en Stanislav Govorukhin, die recent actief waren rond de kusten van Marokko en Spanje.
Volgens Ecologistas en Acción vormen deze vaarroutes bovendien een milieurisico, vanwege mogelijke technische mankementen en het ontbreken van toezicht.