Elize van Loon
In Spanje komen al jarenlang solitaire dolfijnen voor. Zij maken zich los van hun groep en zoeken het gezelschap van mensen op. Het bekendste voorbeeld is Manoliño, een tuimelaar die vanaf 2019 regelmatig verscheen in de rías van Muros-Noia en Ferrol in Galicië. Hij werd zo’n vertrouwd gezicht dat veel bewoners hem als een soort dorpsgenoot zagen. Vijf en een half jaar lang zwom hij met boten mee, liet hij zich aanraken door zwemmers en speelde hij soms zelfs met honden. In september 2025 kwam hij om het leven toen hij werd geraakt door de schroef van een boot.
De Spaanse krant EL PAÍS meldt dat wetenschappers het gedrag van Manoliño hebben onderzocht, samen met dat van zestien andere solitaire dolfijnen die sinds 1970 in Spaanse wateren zijn gezien. De meeste van deze dieren doken op in Galicië. Een van hen was Nina, een dolfijn die beroemd werd doordat ze met kinderen speelde die zich aan haar rugvin vasthielden. Ook in andere landen komen dit soort dieren voor, maar Spanje behoort tot de gebieden waar het het vaakst gebeurt.
Waarom zoeken dolfijnen mensen op?
De reden dat sommige dolfijnen mensen opzoeken, is niet helemaal duidelijk. Mogelijk zoeken ze nieuwe leefgebieden of hebben ze gezondheidsproblemen. Soms worden ze door hun groep verstoten of vertonen ze van nature ander sociaal gedrag. Wat de oorzaak ook is, het contact met mensen brengt risico’s met zich mee. Veel mensen zien zo’n dolfijn als een vriendelijke speelkameraad, maar vergeten hoe groot en sterk het dier is. Manoliño was drie meter lang en woog ongeveer vierhonderd kilo. Een onverwachte beweging kan dan al snel gevaarlijk worden.
Spel kan omslaan in gevaar
Manoliño hielp vissers soms met het optillen van hun vangst en duwde kinderen in kleine zeilbootjes vooruit. Maar hij haalde ook duikbrillen en ademslangen weg bij beroepsduikers die op scheermessen jaagden. Op een drukke stranddag werd hij door veel zwemmers omringd. Hij voelde zich waarschijnlijk bedreigd en beet een vrouw in haar been. Ze hield er een duidelijke tandafdruk aan over.
Verschillende fases in het gedrag
Onderzoekers beschrijven verschillende fases in het gedrag van solitaire dolfijnen. In het begin laten ze zich alleen zien. Daarna volgen ze boten en tonen ze interesse in mensen. Later zoeken ze lichamelijk contact, bijvoorbeeld door tegen zwemmers of boten aan te wrijven. In nog latere fases kunnen ze dominant gedrag vertonen, zoals hard zwemmen, plotselinge bewegingen maken of vlak langs mensen springen. In elke fase kan een dolfijn terugkeren naar zijn soortgenoten, maar dat is moeilijk te controleren.
Andere bekende dolfijnen in Spanje
Niet alle solitaire dolfijnen zijn even vriendelijk. Enol, die in de jaren negentig vooral in Asturië leefde, bleef altijd bij zijn moeder maar vertoonde agressief gedrag richting mensen. Gaspar, die in 2007 in de Rías Baixas opdook, speelde graag met touwen en kleine boten, maar verwondde ook twee mensen toen hij zich bedreigd voelde.
Het belang van voorlichting en regels
Bij Manoliño werd al vroeg gewaarschuwd dat mensen hem niet mochten voeren, aanraken of opzoeken met boten. Toch gebeurde dat regelmatig. Volgens de onderzoekers is het belangrijk dat overheden duidelijke regels opstellen en dat mensen worden voorgelicht. Daarmee kan worden voorkomen dat dolfijnen die alleen leven en niet bij een groep horen steeds socialer worden en daardoor meer risico lopen.
Jongens redden twee gestrandde dolfijnen aan Costa Brava