Valencia start strijd tegen vapes: “smaakt naar aardbei, maar bevat lood”

door Else BeekmanElse Beekman
Valencia komt met campagne tegen vapen

De gemeente Valencia hangt de stad vanaf 23 november vol affiches die duidelijk moeten maken dat vapen minder onschuldig is dan het lijkt. Smaakjes als aardbei, meloen en mango klinken onschuldig, maar wat er verder in een vape zit, is dat niet, aldus de gemeente. De campagne richt zich vooral op jongeren, omdat in Valencia kinderen gemiddeld al op hun elfde met vapen beginnen.

De slogans zijn kort en direct: “smaakt naar aardbei, maar bevat lood” en “smaakt naar meloen, maar heeft nicotine”. De campagne heet “Detrás del Vapor” en werd donderdag door wethouder Marta Torrado van Sociale Zaken gepresenteerd samen met Tomás Trénor, voorzitter van de Valenciaanse afdeling van de Spaanse Vereniging tegen Kanker (AECC). De gemeentelijke verslavingsdienst UPCA maakte de campagne waaraan ook de regionale gezondheidsdienst en de apothekersorde MICOF meewerkten.

Valencia had al ervaring, want op Wereld Niet-Rokendag in mei startte de stad al de campagne “Desenmascara el humo” tegen tabak en vapes, op de schermen in de bussen en via sociale media.

Verslaving met grotere kans op ernstige longziekten

Wie vapet, ademt een nevel in vol schadelijke stoffen, aldus Torrado en Trénor. Ze noemden propyleenglycol, zware metalen, nicotine en THC als voorbeelden. De bewezen gevolgen zijn volgens hen verslaving, een grotere kans op kanker, hart- en vaatziekten en ernstige longziekten. Een van die longziekten is EVALI, een acute longbeschadiging die met vapen samenhangt.

“Vapen wordt gezien als minder schadelijk dan tabak, maar het is niet veilig”, zei Torrado. Ze wil gezinnen en minderjarigen daarom “echte informatie geven over wat ze inhaleren”.

Jong van start met vapen in Valencia

Waarom de gemeente haast heeft, onderbouwt ze met cijfers. In de landelijke scholierenenquête ESTUDES 2025 zei 40,8 procent van de leerlingen van 14 tot 18 jaar dat ze het afgelopen jaar hadden gevapet. Bijna de helft (49,5 procent) probeerde het weleen. Dat blijkt uit de enquête van het Spaanse ministerie van Gezondheid, waarvoor ruim 35.000 scholieren werden ondervraagd. Wel denkt nu 57,3 procent van de jongeren dat zelfs af en toe vapen slecht is voor de gezondheid. Een hoger percentage dan ooit.

Uit het gemeentelijke preventieprogramma Astrolabio (2024-2026) blijkt dat kinderen er gemiddeld op hun elfde beginnen. Dat geldt voor vapes met én zonder nicotine. “Dat is extreem vroeg”, zei Torrado. “We moeten ingrijpen voordat het een gewoonte wordt.”

In het vierde jaar van de ESO, het laatste jaar van de verplichte middelbare school, vapet meer dan de helft van de leerlingen met nicotine. Bij jongens gaat het om 54,5 procent, bij meisjes om 50,8 procent. Een jaar eerder lag dat nog rond de 37 procent.

Fruitsmaakjes als lokkertje

De campagne maakt daarom ook duidelijk hoe vapes verkocht worden en hoe fabrikanten hippe ontwerpen en de zoete smaken bewust inzetten om jongeren te trekken.

Trénor is blij met de samenwerking. Behalve dat vapes vaak een opstapje vormen naar gewone sigaretten, bevatten ze ook verslavende schadelijke stoffen, vergroten ze de kans op kanker en veroorzaken ze ernstige longziekten.

Van straat tot apotheek

De nieuwe campagne loopt van 23 november tot en met 15 december. De affiches zijn te zien op straatmeubilair en op de schermen in de bussen van vervoerbedrijf EMT. Er is ook lesmateriaal gemaakt. Voor jongeren is er de folder “Vaper Cancer Flavour” (Vape met smaakje kanker). Brochures gaan naar scholen, universiteiten, sportclubs, verenigingen, apotheken en gezondheidscentra. Alles is ook te vinden op de website van het gemeentelijke verslavingsplan en op de sociale media van de UPCA.

Wie de komende weken door Valencia loopt of de bus neemt, komt de aardbei met lood dus vast een keer tegen.