Else Beekman
Grotendeels buiten het parlement om heeft de Spaanse regering de afgelopen jaren miljarden extra vrijgemaakt voor defensie. Op deze manier probeert premier Sanchez de toenemende druk van de NAVO en vooral van de Amerikaanse president Donald Trump het hoofd te bieden, zonder zijn eigen coalitie te verliezen.
Sinds 2023 is het defensiebudget met bijna 12 miljard euro opgehoogd. Dat blijkt uit recente cijfers van het Spaanse ministerie van Financiën. De budgetverhoging gebeurde via zogeheten begrotingsaanpassingen en kredieten, omdat er de regering al sinds 2023 geen nieuwe staatsbegroting door het parlement krijgt.
De stijging is aanzienlijk:
- 2023: +2,4 miljard euro
- 2024: +2,7 miljard euro
- 2025: +6,3 miljard euro
Bovenop deze bedragen komen nog uitgaven via andere ministeries. Bijvoorbeeld voor cyberveiligheid en interne veiligheid. Al met al kan het budget gerelateerd aan defensie volgens een overzicht in de krant El Mundo oplopen tot ruim 40 miljard euro, goed voor ongeveer 2,5% van het Spaanse bbp.
Politiek laveren tussen bondgenoten en coalitie
De strategie van Sánchez is balanceren. Binnen Spanje verzetten zijn linkse coalitiepartners zich fel tegen hogere militaire uitgaven. Tegelijkertijd eisen de NAVO en Washington dat Spanje zijn bijdrage verhoogt.
Defensieminister Margarita Robles benadrukt daarom steeds opnieuw dat Spanje een “betrouwbare bondgenoot” is. Volgens haar speelt het land een cruciale rol binnen de alliantie, onder meer door militaire inzet en strategische ligging.
Ook NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte dringt aan op verdere investeringen, vooral richting de NAVO-norm van 2% van het bbp.
Meer inzet, niet alleen meer geld
Naast extra budget probeert Spanje zijn positie binnen de NAVO te versterken met concrete militaire bijdragen. Meer dan 2.000 Spaanse militairen zijn momenteel actief in NAVO-missies, vooral aan de oostflank van Europa.
Opvallend is de inzet in Turkije, waar Spaanse Patriot-raketten helpen bij de luchtverdediging. Volgens militaire bronnen zijn recent zelfs meerdere raketten onderschept met steun van Spaanse systemen.
Ook in landen als Letland, Roemenië en Slowakije is Spanje nadrukkelijk aanwezig met troepen en materieel. Daarmee wil Madrid laten zien dat het niet alleen financieel, maar ook operationeel bijdraagt.
Spanningen met Washington blijven
De relatie met de Verenigde Staten blijft ondertussen gespannen. Vanuit de regering-Trump klinkt regelmatig kritiek op Spanje vanwege vermeend achterblijvende defensie-uitgaven. Zelfs een interne discussie binnen het Pentagon over de rol van Spanje in de NAVO zorgde recent voor onrust.
Toch probeert de Spaanse regering de toon gematigd te houden. Achter de schermen wordt gesproken van “politiek rumoer”, terwijl de militaire samenwerking met de VS als goed wordt omschreven.
Vooruitkijken naar cruciale NAVO-top
Met een belangrijke NAVO-top in aantocht staat Spanje onder verhoogde druk om zijn inzet verder te concretiseren. De vraag is vooral of Sánchez zijn belofte kan waarmaken om na 2026 de uitgaven niet verder te laten stijgen, terwijl de NAVO juist meer vraagt.