Else Beekman
Het was de afgelopen week weer raak. Opnieuw kreeg de Spaanse oostkust te maken met noodweer. Storm Harry sloeg met metershoge golven en windstoten vooral hevig toe in de regio’s Valencia en Catalonië. Hele stukken strand zijn daar weggeslagen en golven beschadigden zelfs terrassen en appartementengebouwen. Kustgemeenten en -regio’s klagen dat ze elke keer opnieuw hun stranden moeten herstellen en dat de staat, die op basis van de Kustwet de bevoegdheid heeft over de directe kust, te weinig doet.
De middelen van de gemeentes en de regio’s zijn vaak beperkt en grote projecten jarenlang stagneren. Slechts een op de zeven geplande kustherstelprojecten is uitgevoerd, maar de centrale regering weigert de bevoegdheden over te dragen uit vrees voor excessieve bebouwing. Sommige regio’s hebben wel bevoegdheden gekregen (Andalusië, Catalonië, Baskenland, Balearen, Canarische Eilanden en Galicië), maar Valencia en Murcia behoren tot de weinigen zonder, wat de frustratie vergroot. Gemeenten klagen over de cyclus van zandopspuiten (vaak regionaal gefinancierd), dat bij elke storm wegspoelt zonder structurele staatshulp.
Schade door Storm Harry
Tavernes de la Valldigna
In Tavernes de la Valldigna spreekt het gemeentebestuur van een volledig “verwoest” strand: douches, loopbruggen, leidingen en andere basisvoorzieningen zijn door de woeste zee weggeslagen. Door de combinatie van hoge golven en een ongeveer halve meter zeeniveaustijging door de stormvloed kwam het water tot aan de bebouwing en zijn zandduinen vrijwel verdwenen.
Het meest in het oog springende incident was hier dat het appartementencomplex Neptuno aan de eerste lijn is weggeslagen. Het gebouw moest preventief worden ontruimd. Om bewoners te beschermen plaatste de gemeente afzettingen rond de meest kwetsbare zones. De lokale autoriteiten herhalen dat elke zware storm hier inmiddels een meter of meer strand in de lengte kost, plus een aanzienlijk volume aan zand in de hoogte.
Sagunt, Almardà, Corinto en Malvarrosa
Aan de kust van Sagunt, met de urbanisaties Almardà, Corinto, Malvarrosa en Cases de Queralt, stroomde het zeewater via de straten tot aan de voordeuren van woningen. Bewoners melden op sociale media “straten als rivierbeddingen”, met loopbruggen die zijn losgerukt en het strand dat tot aan de rand van de woonwijken volledig is opgeslokt.
De lokale bewonersvereniging wijst expliciet op jaren van “verlatenheid, slechte planning en foute politieke beslissingen” rond de kustbescherming. Ze benadrukken dat het risico voor bewoners bij elke nieuwe storm toeneemt.
Cullera en andere stranden in de provincie Valencia
In Cullera zijn vooral de zuidelijk gelegen stranden opnieuw zwaar beschadigd. Delen van de duinen en strandwallen zijn verdwenen en de golven hebben tijdelijke muurtjes en eerdere noodverdedigingen vernield.
De gemeente heeft in allerijl de kustbescherming versterkt met extra steenbestortingen en zandwalletjes,. Ook zette men bepaalde strandgedeelten en boulevards af voor publiek. In andere plaatsen langs de Golf van València, zoals Vinaròs en Almassora, spreken autoriteiten van stranden die praktisch zijn ‘opgegeten’ door de zee en waar water en sediment de promenades en aangrenzende huizen hebben bereikt.
Catalaanse kust: van Costa Brava tot metropool Barcelona
Aan de Catalaanse kust legde Storm Harry de bekende zwakke plekken opnieuw bloot. Langs de Costa Brava zijn onder meer stranden bij Empúries, Sant Antoni de Calonge en Aiguablava in Begur sterk afgeslagen. Daar hangen taluds en trappen in de lucht en is strandmeubilair vernield.
In Badalona zijn delen van de paseo bij de playa de la Barca Maria weggeslagen, zijn scheuren in het asfalt ontstaan en raakte opnieuw een rioolcollector beschadigd, met lozingen in zee als gevolg.
Gemeenten als Gavà, El Prat, Montgat, Llavaneres en Arenys de Mar melden allemaal verlies van strandbreedte en schade aan de loopboulevards. Ook veroorzaakte Storm Harry hier en daar problemen aan kustwegen en spoorlijnen direct langs de kust.
Golven van meer dan zes meter hoog
Voor de Valenciaanse kust werden golven tot meer dan zes meter gemeten, met langdurig waarden rond de vijf meter. Lokaal lag door stormvloed het zeeniveau ongeveer een halve meter hoger dan normaal.
Ter hoogte van de Catalaanse kust, vooral rond Cap de Begur, zijn pieken van bijna acht meter op open zee geregistreerd. Een hoogte die zeer uitzonderlijk is voor de Middellandse Zee. Mensen in Castellón, Valencia, Barcelona en Girona waren al voor deze gevaarlijke situatie gewaarschuwd met code oranje voor kustverschijnselen.
Structurele problemen, wat te doen?
Zowel in de Comunidad Valenciana als in Catalonië klinkt na Harry opnieuw de kritiek dat het hier niet alleen om een uitzonderlijke storm gaat, maar om een structureel probleem van kusterosie. Lokale verenigingen in onder andere Sagunt en Tavernes wijzen op decennia van gebrekkig kustbeheer. Daardoor zijn zandstromen door havens en dammen onderbroken en promenades dicht op zee gebouwd. Het gevolg is dat stranden en duinen hun natuurlijke bufferfunctie verloren.
Technische rapporten en deskundigen, aangehaald in de berichtgeving (zie bronnen onder dit artikel), wijzen erop dat stormen door klimaatverandering vaker en heviger worden. Zo kan elke nieuwe episode van noodweer meer schade aanrichten op een toch al uitgeholde kust.
In Valencia vraagt de regionale overheid nu nadrukkelijk om noodwerken (zoals glooiingen, damwanden en zware steenbestortingen). Ook eisen ze een versnelling van de lang beloofde projecten voor kustherstel. Vele daarvan zijn tot nu toe slechts gedeeltelijk uitgevoerd.
In Catalonië eisen gemeenten structurele oplossingen. Ze worden moe van de huidige cyclus van incidenteel zand storten en na elke storm dezelfde schade herstellen. Deze aanpak is volgens hen duur en biedt te weinig bescherming. Op veel plaatsen wordt het debat met Storm Harry breder: niet alleen hoe de stranden te redden, maar ook of bebouwing in de eerste linie op termijn houdbaar is in een kustzone die bij elke storm een stukje verder verdwijnt.
Bronnen: El País, Europa Press, El Confidencial