Judith Goeree
De grote hoeveelheid kleine uitgaven van jongeren baart de Spaanse Bank zorgen. Steeds vaker geven jonge mensen ongemerkt veel geld uit aan kleine, dagelijkse aankopen. Wat begint met een kop koffie of een ritje met de scooter, eindigt soms in een structureel gat in de portemonnee.
Volgens een recent blog van de Spaanse centrale bank, Banco de España, gaat het om een groeiend patroon van “micro-spending” dat niet langer genegeerd kan worden. “We zien dat jongeren steeds vaker geld uitgeven aan zogenoemde gastos hormiga,” (letterlijk ´mierenuitgaven´ zegt een woordvoerder van de Banco de España. “Het zijn allemaal kleine bedragen, maar opgeteld vormen ze echter wel degelijk een serieuze uitgave.”
Wat zijn ‘gastos hormiga’ precies?
De term gastos hormiga wordt in Spanje gebruikt voor kleine, frequente en onnodige uitgaven. Het zijn uitgaven die je vaak onbewust doet, zoals een snack uit de automaat, een kop koffie in de stad, of een digitaal abonnement dat maandelijks wordt afgeschreven. Op zichzelf zijn het kleine kostenposten, maar samen, maar samen kunnen de bedragen oplopen tot honderden euro’s per jaar.
Veel jongeren geven makkelijk geld uit omdat ze gewend zijn aan een leven waarin alles snel en makkelijk moet zijn — even iets lekkers bestellen of meteen kopen wat ze willen, zonder er lang over na te denken. “Als ik trek heb, bestel ik gewoon iets,” vertelt de 23-jarige Paula uit Madrid. “Het is maar een paar euro. Maar ik kijk niet wat ik aan het eind van de maand heb uitgegeven.”
Jongeren extra vatbaar voor verleiding
De Banco de España maakt zich vooral zorgen over de invloed van sociale media op het consumptiegedrag van jongeren. Platforms als Instagram en TikTok promoten een cultuur van onmiddellijke behoeftebevrediging. “Iedereen laat zien wat hij koopt of waar hij eet. Je wilt erbij horen,” aldus Javier (21) uit Valencia.
Producten worden subtiel gepromoot door influencers, als onderdeel van een ‘normale’ levensstijl. Het maakt dat jongeren sneller geneigd zijn aankopen te doen zonder er echt bij stil te staan of ze die nodig hebben.
Economische onzekerheid stimuleert kortetermijndenken
Veel jongeren die werken, hebben tijdelijke contracten, een laag inkomen en relatief hoge woonlasten. Volgens de Banco de España zorgen deze omstandigheden voor een mentaliteit waarbij het lastig is om op de lange termijn te denken. “Als sparen niet mogelijk lijkt, kiezen jongeren liever voor directe beloning,” staat in het rapport te lezen.
Deze houding onder jongeren vergroot echter het risico op structurele financiële problemen. Zonder spaargeld zijn jongeren kwetsbaar bij onverwachte uitgaven of economische tegenslagen. “Het is een vicieuze cirkel die moeilijk te doorbreken is,” aldus de bank.
Financiële educatie als oplossing
Om deze trend te keren, pleit de Banco de España voor betere financiële educatie op jonge leeftijd. In regio’s zoals Galicië zijn al initiatieven gestart waarbij jongeren leren budgetteren en bewust omgaan met geld.
“Financiële vaardigheden zijn net zo belangrijk als lezen of schrijven,” zegt een docent van een middelbare school in La Coruña. “We leren jongeren hoe ze doelen kunnen stellen, uitgaven kunnen plannen en hoe ze sparen onderdeel kunnen maken van hun routine.”
Drie kernadviezen van de Banco de España
- Let op kleine uitgaven in het dagelijks leven. Ze lijken onschuldig, maar hebben op termijn grote invloed op de financiële ruimte.
- Wees kritisch op impulsaankopen onder invloed van sociale media. Jonge consumenten worden voortdurend blootgesteld aan verleidingen die zelden op noodzaak zijn gebaseerd.
- Stimuleer financiële bewustwording op jonge leeftijd. Educatie over geldzaken is cruciaal om financieel stabiel volwassen te worden.
Samenleving heeft ook een rol
Hoewel de waarschuwing zich richt op jongeren, benadrukt de Banco de España dat het probleem breder is. Ouders, leerkrachten en beleidsmakers dragen samen verantwoordelijkheid voor het bijbrengen van gezonde financiële gewoonten.
“We moeten jongeren niet alleen waarschuwen, maar ze ook de tools geven om betere keuzes te maken,” aldus de Bank. “Financiële zelfredzaamheid is essentieel voor een stabiele economische toekomst, niet alleen voor individuen, maar voor de samenleving als geheel.”
Bronnen: Banco de España, El Economista, El País, Cadena Ser
Pas op voor supermarktaanbiedingen die je juist geld kosten