Else Beekman
Het zal voor Juan Carlos een van de lastigste toespraken van zijn 38-jarige carrière als koning zijn geweest. Hij heeft te maken met een reeks van schandalen in zijn familie, met de regio Catalonië van waaruit de roep om onafhankelijkheid steeds sterker klinkt en met de reeks aan corruptieschandalen die de landelijke en regionale politiek beheersen.
Binnen zijn familie hangt zijn schoonzoon, Iñaki Urdangarín, een celstraf van 23 jaar boven het hoofd wegens een groot corruptieschandaal. En alsof dat nog niet erg genoeg is, lijkt Urdangarín hierin ook de jongste dochter van de koning, prinses Cristina, in mee te slepen.
Spaanse eenheid
Juan Carlos benadrukte in zijn toespraak zaken die de Spanjaarden verenigen. Hij wees op de periode van voorspoed, overvloed en vrijheid voor Spanje die op de ondertekening van de huidige Grondwet in 1978 volgde. ‘Er zijn veel zaken die ons binden’ en ‘de tegenstellingen die er zijn, kunnen worden opgelost als men zich aan de spelregels van de democratie houdt.’ De koning zei te geloven in een vrij en rechtvaardig Spanje dat is verenigd in verscheidenheid.
Catalaanse publieke omroep zendt niet uit
Opvallend was dat deze kersttoespraak voor het eerst niet werd uitgezonden door de publieke omroep in Catalonië. Medewerkers van de omroep staakten precies gedurende het half uur dat Juan Carlos zijn toespraak hield, uit protest tegen de voortgaande bezuinigingen vanuit de centrale overheid in Madrid.
In Catalonië wonen 7,6 miljoen mensen die gezamelijk zorgen voor eenvijfde deel van het Spaanse bruto binnenlands product. Sinds de crisis in Spanje toesloeg, werd de roep om onafhankelijkheid in de regio steeds groter omdat men genoeg heeft van de vergaande bezuinigingen die de centrale overheid de regio oplegt. Als het aan de regionale president Artur Mas ligt, volgt er in november volgend jaar een referendum waarin de Catalanen zich over deze onafhankelijkheid kunnen uitspreken. Volgens de huidige peilingen is de helft van de Catalanen voor onafhankelijkheid en 70 procent is voor speciale fiscale afspraken tussen Spanje en Catalonië, vergelijkbaar met welke er zijn met Baskenland.
Crisis en corruptie
‘De Spaanse maatschappij wil diepgaande verandering in de houding van mensen in het politieke, economische en sociale leven’, aldus sprak Juan Carlos enigszins abstract over de corruptie en de daaruit voortvloeiende problemen die de landelijke politiek in zijn greep houdt met de schandalen binnen de regeringspartij Partido Popular. Dit type problemen dienen opgelost te worden met ‘realisme, inspanning en het correct functioneren van de rechtsstaat’. Juan Carlos sprak het woord ‘corruptie’ niet uit, maar gaf wel toe dat het prestige van de politiek en politieke instituten door de zaken beschadigd is.
Crisis
‘De crisis is pas voorbij als werklozen weer een baan kunnen vinden’, zei Juan Carlos en hij bracht een speciale warme kerstgroet uit naar mensen zonder baan, mensen zonder eigen woning en naar de jongeren die nog niet in staat zijn hun eigen professionele leven gestalte te geven.
Lees hier de volledige kersttoespraak van Juan Carlos