Spaanse wetenschappers ontdekken nieuwe uitloper van de Melkweg

door Else BeekmanElse Beekman
Gepubliceerd: Laatst gewijzigd
Spaanse wetenschappers ontdekken nieuwe uitloper van de Melkweg

De sterrenkaart is tot stand gekomen met observaties van de ruimtetelescoop Gaia van de European Space Agency (ESA). Op de kaart is een duidelijke weergave te zien van de drie grote spiraalarmen, de Orionarm, de Perseusarm en de Sagittariusarm. Het onderzoekteam dat bij de observaties de nieuwe melkwegstructuur ontdekte, werd geleid door de Spaanse wetenschappers Michelangelo Pantaleoni González en Jesús Maíz Apaellánez. 

Compacte structuur

De nieuw ontdekte uitloper in de Melkweg betreft een compacte structuur met een consistent bewegingspatroon, boven de galactische schijf op ongeveer 300 lichtjaren van het middenvlak van de Melkweg. Dit hoogteverschil wordt verklaard door een soort golvingen die ook in naburige sterrenstelsels zijn waargenomen. Het is voor het eerst dat deze golvingen nu ook in de Melkweg zijn geobserveerd. Het zou om de echo’s kunnen gaan van botsingen met andere sterrenstelsels van miljarden jaren geleden. 

Vreemde eend in de bijt

De massieve blauwe sterren die samen de Cefeo-uitloper vormen zijn de grootste, minst voorkomende en heetste sterren van de Melkweg. Van de naar schatting 400 duizend miljoen sterren die samen de Melkweg vormen, is er slechts één op de miljoen zo’n blauwe massieve ster. Het gaat volgens de onderzoekers dus om een ‘vreemde eend in de bijt’.

Hemellichamen zoals de zon hebben een temperatuur van zo’n 5.500 graden Celsius; op de blauwe sterren van de Cefeo-uitloper loopt de temperatuur op tot zo’n 30.000 graden Celsius. De massa van deze sterren is tientallen malen groter dan die van overige hemellichamen. 

Kosmisch geweld

Volgens Apellániz en Pantaleoni gaat het om de interessantste hemellichamen van het universum vanwege de hevige nucleaire reacties die in deze sterren plaatsvinden. Wanneer een blauwe ster afsterft, komt er een gigantische hoeveelheid energie vrij en worden de buitendelen explosief weggeblazen. Het gas dat hierbij gecomprimeerd wordt, is zo heet dat het weer een basis vormt voor nieuwe sterren. Als een blauwe ster sterft, kunnen daarvan wel honderden nieuwe sterren worden gevormd. Maar het bijzonderste aan deze sterren is volgens de onderzoekers hun relatief korte levensduur. Enkele sterren sterven al na een paar miljoen jaar, dat is vijf keer eerder dan hemellichamen zoals de zon. 

De ontdekking van de Cefeo-uitloper is wetenschappelijk relevant, omdat deze laat zien hoe nieuwe elementen in het universum worden gevormd en hoe het universele materiaal gerecycled wordt. Het onderzoek van Apellániz en Pantaleoni is gepubliceerd is het Britse wetenschappelijke tijdschrift Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.