Feijóo fel in de aanval die werd beantwoord door een opvallend terughoudende verdediging van Sánchez. De partijleiders van de twee grootste politieke partijen van Spanje gingen donderdagavond met elkaar in debat op televisie. Tien dagen voor de vervroegde parlementsverkiezingen van 29 november botsten Alberto Núñez Feijóo en Pedro Sánchez over belangrijke thema’s zoals woningnood, koopkracht en migratie. Spaanse media lijken het erover eens en wijzen naar Feijóo als winnaar. Wel leggen ze de accenten anders in hun analyses.
Het was de eerste en enige rechtstreekse confrontatie tussen de leiders van rechts-conservatief en socialistisch in deze verkiezingscampagne. Op basis van loting mocht Feijóo beginnen en was het laatste woord aan Sánchez. De PP-leider koos vanaf de eerste minuut voor de aanval, terwijl Sánchez zijn regeringsbeleid probeerde te verdedigen en de verkiezingen positioneerde als een keuze tussen twee verschillende toekomstbeelden voor Spanje.
Felle confrontatie rond corruptie en spoorwegongevallen
Feijóo begon met een lange opsomming van corruptieonderzoeken en affaires rond de PSOE en de omgeving van Sánchez. De premier neemt na acht jaar regeren volgens hem onvoldoende verantwoordelijkheid voor de problemen in Spanje. Sánchez erkende dat zijn regering fouten heeft gemaakt en gaf toe dat hij mensen had vertrouwd die dat vertrouwen niet verdienden. Ook erkende hij dat de woningcrisis nog lang niet is opgelost. Verder benadrukte hij de economische resultaten van zijn regering.
De confrontatie werd emotioneel toen de spoorwegongevallen bij Adamuz en Urda, waarbij samen 115 mensen omkwamen, ter sprake werd gebracht. Feijóo stelde scherpe vragen over de veiligheid van het spoor in Spanje en het optreden van de regering. Daarop bood Sánchez zijn excuses aan en verdedigde de manier waarop zijn kabinet verantwoordelijkheid had genomen.
Twee uiteenlopende oplossingen voor woningnood en koopkracht
De twee zeiden allebei meer woningen te bouwen, waarbij Sánchez de nadruk legde op betaalbare woningen en Feijóo op minder belastingen. Sánchez wil ook huurprijzen reguleren en huurders beter beschermen en verdedigde bovendien maatregelen tegen grote vastgoedbeleggers en steun voor starters. Feijóo beloofde snellere bouwvergunningen, fiscale voordelen voor jongeren en een verlaging van de btw op nieuwe woningen van 10 naar 4 procent.
Waar Sánchez de groei van de Spaanse economie, de werkgelegenheid en de verhoging van het minimumloon benadrukte, wees Feijóo juist op hoeveel duurder het dagelijks leven is geworden. ‘El PIB no se come’, zo klonk het: het bbp kun je niet eten, waarmee Feijóo duidelijk wilde maken dat veel gezinnen weinig van de economische vooruitgang merken.
Pensioenen, migratie en de rol van Vox
Sánchez zei de jaarlijkse aanpassing van pensioenen aan de inflatie in de grondwet te willen verankeren. Feijóo zei eveneens voorstander te zijn van koopkrachtbehoud van pensioenen, maar betwijfelde of Sánchez voldoende politieke steun voor een grondwetswijziging kan krijgen.
Bij het onderwerp migratie verdedigde Sánchez het belang van buitenlandse arbeidskrachten voor de Spaanse economie. De PP-leider pleitte juist voor strengere voorwaarden om Spanje binnen te komen, een puntensysteem voor visa en het beëindigen van grootschalige regularisaties. Op dit punt waarschuwde Sánchez meerdere malen voor Vox, de radicaal rechtse partij waarmee de PP mogelijk zou moeten samenwerken om te kunnen regeren. Hij wees op de negatieve gevolgen van een rechts kabinet voor sociale rechten en publieke voorzieningen. Feijóo ging dat onderwerp uit de weg en bracht het gesprek steeds weer terug naar de prestaties van de huidige regering.
Toen Sánchez Trump en andere internationale leiders opbracht, reageerde Feijóo met ‘Menos Trump y más hablar de trenes’: minder Trum, meer praten over treinen.
Hoe beoordelen de Spaanse kranten het debat?
De commentaren in de Spaanse pers laten vooral zien hoe verschillend de houding van beide politici kan worden geïnterpreteerd.
Bij El País beoordeelden zeven analisten het debat en die waren over het algemeen gunstig over Feijóo. De krant suggereerde ook hoe Sánchez met zijn terughoudende optreden mogelijk bewust gematigde en twijfelende kiezers probeerde te bereiken.
La Vanguardia benadrukte het initiatief dat Feijóo steeds nam met zijn aanvallen en de moeite die Sánchez aanvankelijk had om die aanvallen te beantwoorden. De krant signaleerde wel dat de premier naarmate het debat vorderde, sterker voor de dag kwam. Met name toen het over sociale rechten en buitenlandse politiek ging.
El Mundo was uitgesproken kritisch over Sánchez. Die liet volgens de krant weinig energie en slagvaardigheid zien. De krant publiceerde tegelijkertijd een peiling van Sigma Dos, waarin 50,5 procent van de ondervraagden Feijóo als winnaar aanwees en 29 procent Sánchez. Van de ondervraagden vond 16,5 procent geen van beiden overtuigend en 4 procent sprak van een gelijkspel.
Volgens columnist Rubén Amón van El Confidencial was het geen debat, maar een slachting. Volgens hem bepaalde Feijóo het tempo en had Sánchez nauwelijks antwoord op de aanvallen. Amón’s kanttekening was wel dat Feijóo met alle kritiek op de regering weinig ruimte overhad om duidelijk te maken wat hij zelf als premier zou willen veranderen.
elDiario.es legde meer nadruk op de agressieve debatstijl en de politieke strategie achter de confrontatie. De analyses waren kritischer over de vele onderbrekingen van Feijóo, maar ook over de moeite die Sánchez had om zijn boodschap over te brengen.
infoLibre kwam met de interpretatie dat Sánchez optreden bewust beheerst en institutioneel was, tegenover een aanvallende Feijóo. Terwijl andere media Sánchez’ terughoudendheid als zwakte zagen, legde infoLibre de nadruk op zijn poging om niet in een persoonlijke woordenstrijd terecht te komen.
Opvallende verschillen in de non-verbale communicatie
RTVE publiceerde op vrijdag een analyse van de lichaamstaal van beide kandidaten van verschillende communicatie-experts. Volgens Euprepio Padula gebruikte Feijóo een strategie van ‘saturación negativa’: zoveel verwijten en beschuldigingen achter elkaar presenteren dat het voor zijn opponent moeilijk werd om op alles te reageren. Ook wees Padula op het belang van scherpe vragen die onbeantwoord blijven. Die kunnen meer indruk maken dan een opsomming van positieve economische prestaties. Andere deskundigen prezen juist weer de zelfbeheersing van Sánchez en de manier waarop Feijóo met zijn stemgebruik en felle onderbrekingen het gesprek beïnvloedde.
Opvallend was dat Sánchez het debat afsloot met een verwijzing naar de bekende uitspraak van voormalig PP-premier José María Aznar, ‘el que pueda hacer, que haga’ (wie iets kan doen, moet dat doen). Daarmee riep Aznar destijds op tot actie tegen de voorgenomen amnestiewet en de vorming van een nieuwe regering onder Sánchez. Sánchez draaide die woorden nu om: ‘Quien pueda votar, que vote’ – wie kan stemmen, moet gaan stemmen: een nadrukkelijke oproep om op 29 november naar de stembus te gaan, juist aan mensen die twijfelen of hun stem nog verschil maakt.
Betekenis van debat voor de verkiezingen
Het debat maakte de verschillen tussen beide kandidaten wel duidelijk, maar inhoud werd overschaduwd door de felle persoonlijke aanvallen. Feijóo legde de nadruk op de tekortkomingen van acht jaar regeringsbeleid en Sánchez probeerde vooral te laten zien wat er volgens hem op het spel staat als de politieke koers van Spanje verandert.