Judith Goeree
Spanje speelt een sleutelrol in de strategie van de Europese Commissie rond strategische grondstoffen in Europa. De EU wil minder afhankelijk zijn van landen zoals China voor kritieke grondstoffen. Door de toenemende geopolitieke spanningen wil de EU sneller werk maken van eigen productie en verwerking van deze zeldzame materialen.
Brussel heeft daarom meerdere mijnlocaties in Spanje aangewezen als strategisch belangrijk voor de Europese grondstoffenvoorziening. Deze locaties worden gezien als “klaar voor onmiddellijke exploitatie”. Ze komen als eerste in aanmerking voor Europese steun en investeringen, zodat de mijnbouw daar snel kan beginnen.
Europa minder afhankelijk van China
Met de groeiende geopolitieke spanningen en de strategische afhankelijkheid van landen zoals China, wil de EU snel meer zelfvoorzienend worden op het gebied van grondstoffen. Deze materialen zijn cruciaal voor een breed scala aan sectoren binnen de Europese economie. Denk aan lithium, kobalt, wolfraam, nikkel en titanium – onmisbaar voor onder meer elektrische voertuigen (accu´s), hernieuwbare energie (zonnepanelen en windturbines), defensie, ruimtevaart en de halfgeleiderindustrie (chips).
Om de afhankelijkheid te beperken, streeft de Europese Commissie ernaar om minstens 10 procent van deze grondstoffen binnen Europa te winnen, 40 procent binnen de EU te verwerken, en per grondstof niet meer dan 65 procent afhankelijk te zijn van één niet-Europees land.
Strategische mijnen in Spanje: publicatie op 25 maart
In dat kader publiceert Brussel op 25 maart de eerste lijst van projecten die onder de Critical Raw Materials Act vallen. Verwacht wordt dat meerdere Spaanse mijnen als “strategisch” worden bestempeld en versneld ontwikkeld kunnen worden. Die mijnen bevatten onder andere lithium, kobalt, nikkel, wolfraam, titanium, gallium en boor – elk van vitaal belang voor Europa’s technologische en energieonafhankelijkheid.
Tot nu toe bleven veel van deze grondstoffen onaangeroerd door bureaucratische belemmeringen en milieudebatten. Daar komt nu verandering in – mede dankzij Europese druk én financiering.
Spaanse reactie: Nationaal Actieplan 2025–2029
Vooruitlopend op deze Europese koers presenteerde de Spaanse regering het Plan de Acción de Materias Primas Minerales 2025–2029, het Spaanse nationale actieplan voor de winning en het beheer van minerale grondstoffen. De openbare consultatie begon op 12 maart. Staatssecretaris Sara Aagesen van het ministerie voor Ecologische Transitie (MITECO) leidt het proces.
Het plan bevat meerdere onderdelen. Er komt een nationaal programma om grondstofvoorraden in kaart te brengen. Meer dan duizend verlaten mijnlocaties worden onderzocht op economisch potentieel. Ook worden de regels voor heropening en herstel van oude mijnen versoepeld. In totaal wordt 400 miljoen euro geïnvesteerd, afkomstig uit het Europese Herstelplan – bedoeld voor verantwoorde en duurzame mijnbouw.
Wat zijn kritieke en strategische grondstoffen?
De Europese Commissie maakt onderscheid tussen drie categorieën grondstoffen:
- Kritieke grondstoffen zijn schaars én economisch belangrijk.
- Strategische grondstoffen zijn cruciaal voor de groene en digitale transitie – twee pijlers van het Europese Herstelfonds.
- Algemene grondstoffen zijn veelgebruikte basismaterialen in de industrie.
In de nieuwste lijst (2023) staan 17 essentiële grondstoffen, waaronder lithium, kobalt, nikkel, koper, aluminium, gallium, boor, titanium en wolfraam. Deze materialen vormen de ruggengraat van de Europese industrie, van accu’s en zonnecellen tot windturbines, defensiesystemen en chips. Spanje herbergt veel van deze strategische grondstoffen.
Toekomst van strategische grondstoffen in Europa
Spanje is een sleutelspeler in de Europese grondstoffenstrategie. Het land beschikt over waardevolle delfstoffen, geniet politieke steun en krijgt hulp vanuit Europa. Als Spanje die troeven goed uitspeelt, kan het uitgroeien tot een belangrijke partner bij de Europese ambitie om minder afhankelijk te worden van buitenlandse grondstoffen.
Toch is voorzichtigheid belangrijk. De balans tussen economie, milieu en draagvlak in de regio blijft kwetsbaar. Snelle mijnbouw brengt risico’s met zich mee – voor de natuur én voor de mensen die er wonen.
Spanje wacht op Brussels oordeel
Op 25 maart maakt de Europese Commissie bekend welke Europese mijnen officieel als strategisch zijn bestempeld. Dan hoort Spanje welke mijnen in het land daarbij horen – en welke rol het krijgt binnen de strategie rond strategische grondstoffen in Europa. Daarmee zou een nieuwe fase in de Europese grondstoffenpolitiek ingeluid worden – met een belangrijke rol voor Spanje.
Lees ook: Nieuwe Spaanse mijn nabij Portugal verdeelt regering van Andalusië