Judith Goeree
Wie foto’s van zijn kinderen op Instagram zet, staat zelden stil bij de gevolgen. Toch waarschuwen experts al jaren voor de risico’s: identiteitsdiefstal, deepfakes, of ongewenst gebruik op dubieuze sites. In Spanje wil de overheid daar nu paal en perk aan stellen. Er komt wetgeving die ouders en platforms moet begrenzen in wat zij online delen over minderjarigen.
Kinderen als content: zichtbaarheid verkoopt
Er circuleren massaal foto´s van kinderen op sociale media. Zeker rond feestdagen delen veel ouders beelden van hun kinderen in huiselijke situaties. De redenen variëren van onschuldige trots tot commercieel gebruik. Influencers met grote volgersaantallen weten dat content met kinderen vaak beter scoort. Kinderen, net als huisdieren, trekken aandacht en verhogen het bereik. Tegelijkertijd groeit het besef dat veel minderjarigen nog onvoldoende begrijpen wat online zichtbaarheid op lange termijn kan betekenen.
Gevaar voor misbruik van kinderfoto´s
De risico’s zijn reëel, maar ze variëren in ernst. Experts waarschuwen niet alleen voor de meest extreme scenario’s zoals digitale manipulatie, chantage of het verzamelen van beelden door misbruiknetwerken. Er zijn ook subtielere, maar wijdverspreide gevolgen. Zo kunnen foto’s bijdragen aan een digitale voetafdruk waar kinderen later geen controle over hebben, met mogelijke impact op hun reputatie, sociale relaties of toekomstige sollicitaties. Daarnaast kunnen beelden worden hergebruikt in ongewenste contexten, zoals memes of commerciële databanken.
Carlos Puente, specialist bij het Spaanse nationale cyberveiligheidsinstituut INCIBE, benadrukt dat gemanipuleerde content jongeren kwetsbaar kan maken, maar dat ook ogenschijnlijk onschuldige foto’s onbedoeld langdurige sporen achterlaten. Uit onderzoek van de Universiteit van Valencia (2019) bleek dat 72 procent van veroordeelde pedoseksuelen die ook fysiek misbruik pleegden, beschikte over niet-erotische of legitieme beelden van (deels) naakte kinderen, afkomstig uit familiealbums of commerciële bronnen.
Spanje wil strengere regels tegen valse online recensies
Minderjarigen hebben recht op digitale bescherming
De Spaanse regering wil daarom via wetgeving vastleggen dat minderjarigen recht hebben op bescherming van hun digitale identiteit – ook als ouders formeel toestemming geven. De nieuwe norm, in voorbereiding bij het ministerie van Jeugd en Gezin, moet overexposure op sociale media tegengaan. Het fenomeen staat bekend als sharenting – het delen van beelden en informatie over kinderen door ouders op online platforms.
Drie pijlers: ouders, platforms en commercieel gebruik
Volgens het ministerie zal het wetsvoorstel steunen op drie uitgangspunten. Ten eerste komt er aandacht voor voorlichting en begeleiding van ouders, om bewustwording te vergroten. Ten tweede moeten sociale mediaplatforms meer verantwoordelijkheid nemen om kinderrechten te beschermen. En ten derde zal de wet zich specifiek richten op gevallen waarbij beelden van kinderen met economische motieven worden gedeeld, bijvoorbeeld voor merkcampagnes of het verdienen van geld met online content.
Wet in voorbereiding, consultatie gestart
De nieuwe Spaanse wet is nog niet ingediend, maar de consultatiefase is afgerond. Daarin kwamen meer dan 1.200 reacties binnen van burgers en organisaties. De definitieve tekst wordt in het eerste kwartaal van dit jaar verwacht. Tot die tijd vallen kinderen onder het algemene Spaanse recht op eer, privacy en afbeelding. Dat biedt enige bescherming, maar stelt geen expliciete grenzen aan wat ouders online mogen delen.
Juridische grenzen blijven lastig
Regelgeving rond sharenting is complex. Er is brede consensus dat het kind eigenaar is van het recht op zijn of haar afbeelding. In Spanje mogen minderjarigen vanaf 14 jaar daar zelf over beslissen. Tot die tijd ligt die verantwoordelijkheid bij de ouders. Specifieke wetgeving over sharenting ontbreekt nog, maar bestaande wetten zoals de civiele bescherming van eer en beeld (1982) en de kinderbeschermingswet (1996) zijn van toepassing.
Met de nieuwe wetgeving hoopt Spanje de balans te herstellen tussen ouderlijke vrijheid, publieke zichtbaarheid en de fundamentele rechten van kinderen in de digitale ruimte.
Zo wissel je als buitenlander je rijbewijs om in Spanje – nu grotendeels online